آینده مبهم لبنان میان فشار آمریکا، تهدید اسرائیل و تحرکات حزب‌الله

وعده‌های دولت جدید لبنان بزرگ و بلندپروازانه بود. علت این وعده‌ها موجی از خوش‌بینی بود که در پی تغییر در توازن قدرت در منطقه، ایجاد جنگ ۱۲روزه و شکست گروه‌های شبه‌نظامی در منطقه پدید آمد؛ تحولاتی که به انتخاب رئیس‌جمهوری جدیدی برای لبنان انجامید.

هرچند از توافق آتش‌بسی که ۲۶ نوامبر ۲۰۲۴ میان اسرائيل و لبنان برقرار شد، یک سال می‌گذرد، اسرائیل همچنان به حملاتش به لبنان ادامه می‌دهد و این اقدام را با هدف قرار دادن مواضع نظامی حزب‌الله توجیه می‌کند. به‌ویژه اینکه دولت لبنان هنوز نتوانسته است در راستای خلع سلاح حزب‌الله گامی بردارد. بدین ترتیب بهانه اصلی اسرائیل برای حمله به لبنان ادامه حضور نظامی حزب‌الله و تهدید سلاح‌های بی‌ضابطه است که دولت لبنان در جمع‌آوری آن‌ها ناکام بوده است.

به همین دلیل لبنان تا پیش از پایان سال جاری با نگرانی جدی از احتمال ازسرگیری جنگی گسترده‌تر با اسرائیل روبرو است؛ جنگی که مهار آن بسیار دشوارتر از گذشته خواهد بود.

جدال میان سلاح رسمی و سلاح موازی

دولت جدید لبنان تلاش دارد اصل تمرکز سلاح در اختیار دولت را به‌عنوان یک قانون اساسی عملی تثبیت کند؛ اقدامی که می‌تواند هم بر روابط لبنان و اسرائیل اثر و هم بر توازن داخلی قدرت بگذارد. با این حال، حزب‌الله همچنان سرسختانه بر موضع خود ایستاده است و خلع سلاحش را «گناهی نابخشودنی» می‌خواند.

ساختار اداری لبنان و قوه قضائیه

ساختار اداری لبنان نیز در وضعیت رکود و ناتوانی به‌ سر می‌برد. دولت پیشین با همکاری نزدیک حزب‌الله، عملا بسیاری از موسسات را از کار انداخت و اداره کشور را به شکل فردمحور پیش برد. دولت جدید نیز همین میراث سنگین را تحویل گرفت، اما تا این لحظه نتوانست گره‌های ایجاد‌شده در نهادهای دولتی و دستگاه قضایی را باز کند یا اصلاحات لازم را انجام دهد.

بحران مالی و اقتصادی

بحران مالی که از سال ۲۰۱۹ آغاز شد، همچنان بی‌راه‌حل باقی مانده و تلاش‌ها برای ازسرگیری گفتگو با صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی هیچ نتیجه ملموسی در پی نداشته است. در حالی‌ که فروپاشی نظام بانکی، بلوکه شدن سپرده‌های مردم و ورشکستگی دولت، ضربه‌ای ویرانگر به اقتصاد لبنان وارد کرده، دولت لبنان تاکنون هیچ اقدام عملی و موثری در این زمینه انجام نداده است.

روابط لبنان با کشورهای منطقه و جهان

دولت لبنان تاکنون نتوانسته است در عرصه روابط خارجی گشایشی جدی ایجاد کند. با وجود گذشت نزدیک به یک سال از فروپاشی دولت بشار اسد، روابط بیروت و دمشق همچنان پرتنش است. در سطح بین‌المللی، نیز روابط لبنان با ایالات متحده در وضعیتی ناپایدار قرار دارد. نه فقط به‌ دلیل مواضع لبنان در قبال اسرائیل، بلکه به دلیل گسترش دامنه فساد ساختاری و موج تازه تحریم‌هایی که واشینگتن علیه برخی شخصیت‌های لبنانی اعمال کرده است.

ظاهراً لبنان زمانی می‌تواند از این بن‌بست عبور کند که سلاح تنها در اختیار دولت قرار گیرد و بهانه‌ای که اسرائیل برای تهدید به جنگ از آن استفاده می‌کند، از میان برداشته شود.