فریبکاری طالبان برای پنهان‌سازی تجهیزات نظامی | واشینگتن‌پست جزئیات وضعیت پایگاه هوایی بگرام را فاش کرد

محدودیت فعالیت در پایگاه‌های هوایی؛ از بگرام تا قندهار

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز به نقل از العربیه، بررسی تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل‌های اطلاعاتی منابع آزاد نشان می‌دهد که میزان استفاده طالبان از پایگاه‌های هوایی بزرگ، که پس از خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱ به کنترل این گروه درآمدند، بسیار محدود است. نشریه «واشینگتن پست» با همکاری کارشناسان درگیری‌های مسلحانه، تحلیلی ارائه کرده که نشان می‌دهد طالبان تأسیسات پایگاه هوایی بگرام را با جابجایی کانتینرهای حمل‌ونقل و احداث دیوارهای جدید برای جداسازی پایگاه از محیط اطراف، از نو چیده‌اند. با این حال، در طول چهار سال گذشته هیچ نشانه‌ای از فعالیت نظامی گسترده در این پایگاه عظیم مشاهده نشده است. در حالی که فرودگاه بگرام پیش‌تر مملو از جنگنده‌های آمریکایی و افغانستانی بود، تصاویر کنونی تنها هواپیماهایی را روی باند نمایش می‌دهد که گمان می‌رود ماکت‌های نقاشی‌شده و استتاری برای فریب نظارت هوایی باشند. ویلیام گودهیند، تحلیل‌گر جغرافیایی پروژه «Contested Ground»، تأیید کرد: «این تصاویر از زمان خروج نیروهای آمریکایی هیچ حرکتی نداشته‌اند و این موضوع نبود واقعی هواپیماهای نظامی را نشان می‌دهد».

سرنوشت تجهیزات نظامی آمریکا؛ ۷ میلیارد دلار در تصرف طالبان

بر اساس گزارش دفتر بازرس ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان (سیگار) در سال ۲۰۲۳، نیروهای آمریکایی پیش از خروج، بیش از ۷ میلیارد دلار تجهیزات نظامی را برای ارتش ملی افغانستان بر جای گذاشتند که پس از سقوط دولت سابق، به تصرف طالبان درآمد. این تجهیزات شامل ارقامی چشمگیر است؛ از جمله بیش از ۲۵۰ هزار قبضه تفنگ (که برای تسلیح کامل نیروهای تفنگداران دریایی آمریکا کافی است) و حدود ۱۸ هزار عینک دید در شب (با قابلیت تجهیز کامل یک لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا).

عقب‌نشینی طالبان از طرح‌های اقتصادی؛ چالش‌های گذار به اقتصاد خودکفا

طالبان در ابتدا تلاش داشت تا از پایگاه هوایی بگرام برای مقاصد نظامی و غیرنظامی استفاده کند و حتی طرح‌هایی برای تبدیل آن به یک منطقه ویژه اقتصادی اعلام شده بود. با این حال، وزارت صنعت و تجارت طالبان برای نخستین بار به طور علنی اعلام کرد که این طرح‌ها لغو شده است. عبدالسلام جواد آخوندزاده، سخنگوی این وزارتخانه، توضیح داد که ارزیابی‌های فنی نشان می‌دهد تبدیل تأسیسات نظامی به مراکز اقتصادی، نیازمند تخریب و بازسازی سنگین است که این امر از نظر بخش نظامی پرهزینه و آسیب‌زننده خواهد بود. اسفندیار میر، از مرکز مطالعات استراتژیک استیمسون، بر این باور است که این رخداد نشانگر چالش‌های گسترده‌تر طالبان در گذار از یک اقتصاد وابسته به کمک‌های خارجی به یک اقتصاد خودکفا است. او تأکید کرد که افغانستان با کمبود فرودگاه مواجه نیست، بلکه زیرساخت‌های حمل‌ونقل مانند راه‌آهن برای جابه‌جایی مواد معدنی و عناصر خاکی کمیاب را ندارد.

وضعیت فرودگاه کابل و تلاش برای بازیابی ظرفیت‌های هوایی

در فرودگاه کابل، تصاویر نشان می‌دهند که طالبان از سال ۲۰۲۱ هواپیماهای ذخیره‌شده یا از رده خارج شده را به محوطه‌های پارکینگ منتقل کرده‌اند. تحلیلگران شرکت اطلاعاتی «جینز» این اقدام را به عنوان «تجمع تجهیزات به‌دست آمده و استفاده از قطعات یدکی» تفسیر می‌کنند. هواپیماهای مشاهده شده شامل جنگنده‌های سبک A-29 سوپر توکانو، بالگردهای UH-60 بلک‌هاوک، هواپیماهای ترابری C-130 هرکولس و سیسنا ۲۰۸ و تعدادی بالگرد Mi-17 هستند. به رغم کمبود شدید خلبانان و تکنسین‌های فنی، یک مقام امنیتی پاکستانی اعلام کرد طالبان برای تهیه قطعات یدکی به بازار سیاه روی آورده‌اند؛ موضوعی که نگرانی‌های منطقه‌ای در خصوص راه‌اندازی مجدد برخی از ظرفیت‌های هوایی این گروه را برانگیخته است.

تنش‌های مرزی و قدرت‌نمایی محدود طالبان علیه پاکستان

این تحولات همزمان با تشدید تنش‌ها بین کابل و اسلام‌آباد، در پی درگیری‌های مرزی ماه گذشته و اتهامات پاکستان مبنی بر پناه دادن طالبان افغانستان به اعضای طالبان پاکستان، رخ می‌دهد. تحلیلگران معتقدند، اگرچه قابلیت‌های هوایی کنونی طالبان ممکن است علیه گروه‌های مسلح ضعیف داخلی مؤثر باشد، اما این ظرفیت‌ها تهدید قابل توجهی برای کشوری مجهز به سلاح هسته‌ای مانند پاکستان که یکی از بزرگترین ارتش‌های جهان را در اختیار دارد، ایجاد نمی‌کند. با این حال، سید محمد علی، تحلیلگر دفاعی پاکستان، هشدار داد که این دارایی‌ها می‌تواند طالبان را قادر سازد تا در صورت تشدید درگیری، «حرکت نیروها و تجهیزات را تسریع کرده و سرعت بسیج را بهبود بخشند».

ابهام در مرکز فرماندهی؛ اختلاف قندهار و کابل

تصاویر ماهواره‌ای از قندهار، که مرکز ایدئولوژیک طالبان به شمار می‌رود، کاهش شدید فعالیت‌های نظامی را نشان می‌دهد. این پایگاه هوایی تقریباً متروکه به نظر رسیده و در مقایسه با دوره حضور آمریکایی‌ها، نور شب آن به طور چشمگیری کمتر است. در مقابل، فرودگاه کابل همچنان شاهد فعالیت شدید است و طالبان بین سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ اقدام به احداث ده برج نگهبانی جدید و تشدید تدابیر امنیتی در اطراف آن کرده‌اند؛ این فرودگاه در جریان خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱ هدف حمله انتحاری گروه «داعش خراسان» قرار گرفت. ناظران معتقدند تمرکز طالبان بر پایتخت، یا نشان‌دهنده کمبود منابع است یا احتمالاً ناشی از یک جنگ قدرت داخلی میان جناح محافظه‌کار قندهار و شبکه حقانی است که در کابل و شرق افغانستان فعال است. میر نتیجه می‌گیرد که کنترل پایتخت (کابل) کلید حکومتداری است و از دست دادن احتمالی آن، یک خلاء قدرت خطرناک ایجاد خواهد کرد.