وقتی اسنپ‌ بک به حاشیه می‌ رود | مشکلات واقعی اقتصاد ایران کجاست؟

موانع اقتصادی بخش خصوصی بیشتر ساختاری است تا ناشی از تحریم‌ ها

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز وحید جلال‌زاده معاون کنسولی، امور مجلس و ایرانیان وزارت امور خارجه در گفت‌ و‌ گو با خبرگزاری ایرنا:

«اگر بخواهم یکی از دستاورد‌های رویه نوین در وزارت امور خارجه مثال بزنم، باید به صحبت‌های آقای وزیر و معاونت اقتصادی وزارتخانه با بخش خصوصی و توزیع فرم نظرسنجی میان آنها اشاره کنم. قریب به اتفاق گفت‌و‌گو‌ها و نظرسنجی‌های ما نشان داد مشکلات بخش خصوصی کشور یا به اسنپ‌بک و تحریم ارتباطی ندارد یا کمتر ارتباط دارد.»

او افزود که بن‌بست اقتصادی فعالان بخش خصوصی بیشتر مربوط به گمرک، تعهدات ارزی، تعرفه‌ها، حمل‌ونقل و مسائل ساختاری داخلی است و نه صرفاً بازگشت تحریم‌ها یا مکانیزم‌های مربوط به آنها.

تحلیل رسانه‌ های غربی و دیدگاه بین‌ المللی

«اسنپ‌ بک اثرگذار، اما نه تنها عامل»

رسانه‌های معتبر خارجی مانند Financial Times و Reuters بار‌ها نوشته‌اند که بازگشت تحریم‌های جامع آمریکا علیه ایران (اسنپ‌بک) بر بخش‌هایی از اقتصاد کشور فشار آورده، ولی تأثیرات آن پیچیده‌تر از یک عامل مستقیم است. این تحلیل‌ها تأکید دارند که در شرایط اقتصادی ایران، تحریم‌ها به‌مثابه یک شدت‌دهنده بحران هستند، نه لزوماً علت اصلی آن.

برای مثال، رویترز در گزارشی از وضعیت بنگاه‌های ایرانی در سال‌های اخیر اعلام کرده که موانع داخلی مثل بوروکراسی گمرکی، بروکراسی بانکی و چالش‌های ارزی، فراتر از فشار‌های تحریمی، کسب‌وکار‌ها را زمین‌گیر کرده‌اند.

در این گزارش آمده است که حتی شرکت‌هایی که موفق شده‌اند به روش‌های دورزدن تحریم دست یابند، همچنان با مشکلات توزیع، هزینه‌های بالای لجستیک و عدم ثبات در سیاست‌های ارزی مواجه‌اند.

اسنپ‌ بک در نگاه اقتصاد جهانی

تحریم‌های اسنپ‌ بک پس از خروج آمریکا از برجام و تلاش برای بازگرداندن مجازات‌های سازمان ملل متحد، به‌عنوان ابزاری قهری علیه اقتصاد ایران شناخته شده‌اند، اما تحلیلگران غربی اذعان دارند که هیچ نظام تحریمی نمی‌تواند به تنهایی باعث ورشکستگی یا رکود کامل بخش خصوصی شود؛ بلکه این نظام‌ها، «بستر اقتصادی را ناامن‌تر» می‌کنند، در حالی که ضعف در نهاد‌های داخلی اقتصادی نیز سهم چشمگیری دارد.

جمع‌ بندی تحلیلی ویژه فراز | چرا بخش خصوصی هنوز زمین‌ گیر است؟

بنا بر سخنان معاون وزارت امور خارجه ایران و تحلیل رسانه‌های بین‌المللی، این نتیجه قابل برداشت است که:

۱) اسنپ‌ بک و تحریم‌ ها «عامل تسریع» هستند، نه «علت اصلی»

تحریم‌ها می‌توانند فشار هزینه‌ای، ارزی و نقل و انتقال پول را تشدید کنند، اما مشکلات ساختاری داخلی مثل گمرک، تعهدات ارزی، تعرفه‌های دست‌کم‌سنجی‌شده و ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقلی بخش خصوصی را بیش از آنچه تصور می‌شود تحت فشار قرار داده‌اند.

۲) چشم‌ انداز فعالان اقتصادی، فراتر از فشار خارجی است

بسیاری از بنگاه‌هایی که با دورزدن تحریم‌ها توانسته‌اند به بازار‌های جهانی دسترسی پیدا کنند، همچنان با چالش‌های رگولاتوری داخلی، عدم ثبات سیاست‌های اقتصادی و بوروکراسی اجرایی روبه‌رو هستند؛ موضوعی که تحلیلگران غربی نیز درباره آن هشدار داده‌اند.

۳) راه‌ حل جز با اصلاح ساختاری عبور نمی‌کند

داده‌ها و نظرسنجی‌های مطرح‌شده توسط وزارت خارجه نشان می‌دهد که بازسازی قوانین گمرکی، تسهیل تأمین ارز، کاهش تعرفه‌های دست‌وپاگیر و بهبود لجستیک داخلی می‌تواند اثرات تحریم را به‌طور چشمگیری خنثی کند—فراتر از آن‌چه محصور در مباحث بین‌المللی و فشار‌های خارجی است.