شورای امنیت دوباره به قطعنامه ۲۲۳۱ برگشت؛ اختلاف بر سر ایران ادامه دارد

نشستی پرتنش در سایه اختلاف قدرت‌ های بزرگ

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز به نقل از منابع دیپلماتیک، شورای امنیت سازمان ملل قرار است صبح سه‌شنبه به وقت محلی نیویورک نشستی را به بررسی وضعیت اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ اختصاص دهد؛ قطعنامه‌ای که پس از خروج آمریکا از برجام، عملاً به یکی از کانون‌های مناقشه میان اعضای دائم شورا تبدیل شده است.

بر اساس گزارش‌هایی که پیش‌تر در رسانه‌هایی مانند رویترز و الجزیره (در گزارش‌های مشابه ماه‌های اخیر) منتشر شده، روسیه و چین این‌گونه نشست‌ها را «سیاسی، غیرسازنده و فاقد مبنای حقوقی» می‌دانند.

مخالفت مسکو، پکن و تهران؛ چرا این نشست محل مناقشه است؟

روسیه و چین به همراه ایران پیش‌تر تأکید کرده بودند که برگزاری نشست جداگانه درباره ۲۲۳۱، آن هم در شرایطی که آمریکا خود ناقض اصلی این قطعنامه بوده، فاقد وجاهت حقوقی است.

دیپلمات‌های ایرانی نیز در مواضع رسمی، این جلسات را تلاشی برای «زنده نگه داشتن پرونده‌ای بسته‌شده» و فشار سیاسی غیرمستقیم ارزیابی کرده‌اند؛ موضعی که پیش از این در واکنش به گزارش‌های دبیرکل سازمان ملل نیز تکرار شده بود.

غرب به دنبال چه چیزی است؟

تحلیلگران بین‌المللی معتقدند اعضای غربی شورای امنیت با طرح دوباره موضوع ۲۲۳۱، بیش از آنکه به دنبال تصمیم‌سازی باشند، در پی ایجاد اجماع سیاسی و زمینه‌سازی رسانه‌ای هستند؛ الگویی که در گزارش‌های تحلیلی رسانه‌های غربی در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نیز بار‌ها به آن اشاره شده است.

برخی ناظران این روند را بخشی از تلاش‌های تدریجی برای احیای بحث‌های مرتبط با «مکانیسم ماشه» می‌دانند، هرچند فعلاً هیچ اجماع حقوقی روشنی در این زمینه وجود ندارد.

نشستی بدون خروجی؟

با توجه به صف‌بندی فعلی در شورای امنیت، انتظار می‌رود نشست فردا نیز بدون صدور بیانیه یا قطعنامه مشخص به پایان برسد؛ موضوعی که منابع دیپلماتیک غربی هم به‌صورت غیررسمی به آن اذعان کرده‌اند.

تجربه نشست‌های مشابه در ماه‌های گذشته نشان داده است که اختلافات ساختاری میان اعضای دائم شورا، عملاً هرگونه تصمیم الزام‌آور درباره ایران را ناممکن کرده است.

قطعنامه ۲۲۳۱ چیست و چرا دوباره خبرساز شده؟

قطعنامه‌ ای که غرب هر وقت کم می‌ آورد، دوباره یادش می‌ افتد؛ ۲۲۳۱ سندی است که شورای امنیت سازمان ملل بعد از توافق هسته‌ای ایران (برجام) در سال ۲۰۱۵ تصویب کرد تا مسیر برداشته شدن تحریم‌ها در برابر محدودیت‌های هسته‌ای مشخص شود. اما در دل این قطعنامه، بندی به نام «اسنپ‌بک» وجود دارد که به برخی کشورها اجازه می‌دهد در صورت ادعای تخلف ایران، تحریم‌های قبلی را دوباره فعال کنند. بعد از خروج آمریکا از برجام، همین بند به یک گره سیاسی و حقوقی تبدیل شد و حالا هر نشست شورای امنیت درباره ۲۲۳۱، عملاً میدان تازه‌ای برای تقابل دیپلماتیک میان ایران، روسیه و چین با کشورهای غربی است.

جمع‌ بندی تحلیلی | اختصاصی فراز

نشست فردای شورای امنیت درباره قطعنامه ۲۲۳۱، بیش از آنکه نقطه عطفی در پرونده ایران باشد، بازتاب‌دهنده بن‌بست مزمن در نظام تصمیم‌گیری بین‌المللی است؛ جایی که قطعنامه‌ها نه بر پایه اجماع حقوقی، بلکه در میدان رقابت قدرت‌های بزرگ بازتعریف می‌شوند. در چنین فضایی، شورای امنیت بار دیگر نشان می‌دهد که اختلاف میان شرق و غرب، حتی پرونده‌های مختومه را هم به ابزار فشار سیاسی تبدیل می‌کند.