گذار از تثبیت فناوری به اقتصاد فضا؛ نسل جدید ماهواره‌های ایرانی در مسیر تجاری‌سازی/ جزئیات پرتاب همزمان سه ماهواره بومی از زبان معاون طراحی و تضمین مأموریت پژوهشگاه فضایی

معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران: در دوره جدید وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با راهبری دکتر ستار هاشمی، رویکرد صنعت فضایی کشور به‌صورت جدی به سمت اقتصاد فضا و تجاری‌سازی خدمات ماهواره‌ای حرکت کرده است.

وی در ابتدای این گفت‌وگوی تلویزیونی، با تبریک این رویداد ملی به مردم ایران، پرتاب هم‌زمان سه ماهواره «ظفر ۲»، «کوثر» و «پایا (طلوع ۳)» را گامی بزرگ و افتخارآمیز در مسیر توسعه صنعت فضایی کشور دانست و اظهار کرد: پرتاب این ماهواره‌ها که بعدازظهر امروز انجام می‌شود، نشان‌دهنده بلوغ فناوری فضایی ایران و توانمندی متخصصان داخلی در طراحی، ساخت و تضمین مأموریت ماهواره‌های سنجشی است.

دکتر مکاری با اشاره به ماهیت سنجشی این سه ماهواره افزود: ماهواره‌های ظفر ۲، کوثر و پایا خدمات متنوع سنجش از دور را ارائه می‌دهند و نسبت به نسل‌های پیشین، از دقت مکانی بالاتری برخوردار هستند؛ به‌گونه‌ای که دقت تصویربرداری از حدود ۲۰ متر در نسخه‌های اولیه به ۵ متر در نسل‌های جدید ارتقا یافته است. این پیشرفت، امکان ارائه خدمات کاربردی‌تر به بخش‌های مختلف کشور را فراهم می‌کند.

معاون طراحی و تضمین مأموریت پژوهشگاه فضایی ایران با تأکید بر بومی‌سازی زیرسامانه‌های اصلی این ماهواره‌ها تصریح کرد: توسعه بخش عمده‌ای از زیرسامانه‌ها توسط متخصصان ایرانی و با تکیه بر دانش بومی انجام شده که این موضوع نشان‌دهنده دستیابی کشور به سطح قابل توجهی از استقلال در صنعت فضایی است.

وی در ادامه، به نقش‌آفرینی بخش‌های مختلف کشور در توسعه این ماهواره‌ها اشاره کرد و گفت: ماهواره ظفر ۲ حاصل تلاش دانشگاه‌ها، ماهواره کوثر محصول بخش خصوصی و ماهواره پایا (طلوع ۳) نسخه ارتقایافته‌ای است که با مشارکت وزارت دفاع توسعه یافته است. این هم‌افزایی ملی میان دانشگاه، صنعت و نهادهای حاکمیتی، یکی از نقاط قوت صنعت فضایی کشور به شمار می‌رود.

دکتر مکاری همچنین با اشاره به کاربردهای گسترده داده‌های ماهواره‌ای اظهار داشت: تصاویر این ماهواره‌ها در حوزه‌هایی مانند کشاورزی، پایش جنگل‌ها، مدیریت منابع آب، رصد بحران‌های زیست‌محیطی، فرونشست زمین، مدیریت شهری و معادن مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند نقش مؤثری در تصمیم‌سازی و مدیریت کلان کشور ایفا کند.

وی با تشریح رویکرد جدید پژوهشگاه فضایی ایران در دوره اخیر افزود: با تأکید وزیر محترم ارتباطات و فناوری اطلاعات، رویکرد پژوهشگاه به سمت تجاری‌سازی صنعت فضایی و توسعه اقتصاد فضا حرکت کرده است. در این مسیر، تمرکز اصلی بر «سرویس‌محور بودن» ماهواره‌ها و ارائه خدمات فضاپایه به صنایع و دستگاه‌های اجرایی کشور است.

معاون طراحی و تضمین مأموریت پژوهشگاه فضایی ایران، ماهواره «خیام» را نمونه‌ای موفق از این رویکرد دانست و گفت: ماهواره خیام با دقت تصویربرداری یک متر، خدمات گسترده‌ای به صنایع مختلف ارائه می‌دهد و در رخدادهایی نظیر آتش‌سوزی جنگل‌ها و سیلاب‌ها، نقش مؤثری در مدیریت بحران داشته است.

وی همچنین از آغاز پروژه‌های جدیدی همچون «ابرپروژه ملی سنجش از دور» خبر داد و افزود: سامانه‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند خشکسالی، سیلاب، کشاورزی و فرونشست زمین در حال توسعه و تجمیع هستند تا خدمات یکپارچه و کاربردی به دستگاه‌های مختلف کشور ارائه شود.

دکتر مٌکاری در بخش دیگری از سخنان خود، به برنامه‌های آینده پژوهشگاه فضایی ایران اشاره کرد و از برگزاری «اولین همایش و نمایشگاه بین‌المللی اقتصاد فضا» در بهمن‌ماه سال جاری در جزیره کیش خبر داد و گفت: در این رویداد، فرصت‌های سرمایه‌گذاری، همکاری‌های بین‌المللی، توسعه ماهواره‌ها و خدمات مشترک فضایی معرفی خواهد شد.

وی در پایان، با اشاره به روند دریافت داده‌های اولیه ماهواره‌های پرتاب‌شده خاطرنشان کرد: پس از استقرار ماهواره‌ها در مدار و طی دوره آزمون‌های اولیه، داده‌های سنجشی به‌تدریج در دسترس قرار خواهد گرفت و بهره‌برداری عملیاتی از آن‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن آغاز می‌شود.

گفتنی است، پرتاب هم‌زمان سه ماهواره بومی ایران، نمادی از عزم ملی، توان علمی نخبگان جوان کشور و حرکت هدفمند صنعت فضایی ایران به سوی کاربردی‌سازی و اقتصاد فضا به شمار می‌رود.