فروپاشی اعتماد اروپا به ترامپ | آغاز نظم جهانی پسا داووس

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، اتحادیه اروپا که پیش‌تر نشست‌های اضطراری خود را به بحران‌هایی مانند برگزیت، جنگ اوکراین و همه‌گیری کرونا اختصاص می‌داد، این بار ناچار شد جلسه‌ای فوق‌العاده برای بررسی تهدید‌های مستقیم آمریکا علیه اروپا برگزار کند؛ تهدید‌هایی که با اعمال تعرفه‌های تجاری و حتی اشارات نظامی علیه گرینلند همراه بوده است.

تعرفه، تهدید و افشای پیام‌ها؛ نقطه عطف بحران اعتماد

بر اساس این گزارش، اعلام ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه ۱۰ درصدی علیه هشت کشور اروپایی به دلیل مخالفت با الحاق گرینلند، خشم گسترده‌ای در میان رهبران اتحادیه اروپا ایجاد کرد. این اقدامات با لغو حمایت واشنگتن از تصمیم بریتانیا درباره جزایر چاگوس، تهدید فرانسه به اعمال تعرفه بر شامپاین و حتی زیر سؤال بردن جایزه صلح نوبل، تکمیل شد.

اما آنچه بیش از همه اعتماد سیاسی اروپا را از بین برد، افشای پیام‌های خصوصی رهبران جهان توسط ترامپ در شبکه‌های اجتماعی بود؛ اقدامی که به گفته دیپلمات‌های اروپایی، «قابل قبول نیست» و کانال‌های ارتباطی مستقیم و غیررسمی را عملاً از بین برده است.

یک دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا به پالتیکو گفت: «پس از این اتفاق، هیچ‌کس نمی‌تواند به ترامپ اعتماد کند. پیامک‌های مستقیم ابزار حیاتی هماهنگی سیاسی بودند، اما حالا همه‌چیز باید از مسیر‌های رسمی و بوروکراتیک عبور کند.»

ناتو در وضعیت مراقبت‌های ویژه

گزارش پالتیکو هشدار می‌دهد که از بین رفتن اعتماد شخصی میان رهبران اروپایی و رئیس‌جمهور آمریکا، پیامد‌های خطرناکی برای ناتو دارد. این ائتلاف نظامی بر پایه یک اصل ساده بنا شده است: دفاع جمعی. اما زمانی که این تعهد قابل تردید شود، بازدارندگی ناتو نیز تضعیف خواهد شد.

در همین راستا، مته فردریکسن نخست‌وزیر دانمارک هشدار داده است که هرگونه اقدام نظامی آمریکا علیه گرینلند، به معنای پایان عملی ناتو خواهد بود. او از پاسخ صریح به این پرسش که آیا هنوز می‌توان به آمریکا اعتماد کرد، خودداری کرد و گفت همکاری باید «بر پایه احترام متقابل، نه تهدید» باشد.

بحران اوکراین و بی‌اعتباری تضمین‌های امنیتی آمریکا

رهبران اروپایی در حالی تلاش می‌کنند تمرکز خود را بر حمایت از اوکراین حفظ کنند که اعتماد به تضمین‌های امنیتی آمریکا به‌شدت کاهش یافته است. به نوشته پالتیکو، مقام‌های اروپایی اکنون در محافل خصوصی می‌پرسند: اگر آمریکا خود غیرقابل اعتماد است، روسیه چرا باید به تضمین‌های واشنگتن پایبند بماند؟

همین تردیدها، آینده هرگونه توافق امنیتی برای جلوگیری از حمله مجدد روسیه به اوکراین را با ابهام جدی مواجه کرده است.

جهان «پسا داووس» و پایان نظم مبتنی بر قانون

پالتیکو در ادامه به سخنان مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، در مجمع داووس اشاره می‌کند؛ جایی که او از «پایان نظم جهانی مبتنی بر قانون» و ورود به دوره‌ای از رقابت بی‌مهار قدرت‌های بزرگ سخن گفت.

کارنی تأکید کرد: «نظم قدیمی دیگر بازنمی‌گردد. نوستالژی یک استراتژی نیست.» او از کشور‌های موسوم به «قدرت‌های میانی» خواست میان انزوا یا ساختن نظمی جدید بر پایه همکاری‌های متنوع و مستقل، دست به انتخاب بزنند.

اروپا در مسیر استقلال استراتژیک؟

در بخش پایانی گزارش، پالتیکو می‌نویسد بحران اعتماد به آمریکا می‌تواند به فرصتی برای اروپا تبدیل شود؛ فرصتی برای حرکت به سمت استقلال استراتژیک در حوزه‌هایی، چون دفاع، انرژی و زنجیره تأمین.

ایده‌هایی مانند تشکیل نیروی دفاعی مستقل اروپایی، توسعه صنایع پهپادی، تقویت پدافند هوایی و حتی ایجاد یک ارتش دائمی اتحادیه اروپا بار دیگر روی میز قرار گرفته‌اند. با این حال، رشد پوپولیسم راست‌گرا و ملاحظات سیاسی داخلی، اجرای چنین پروژه‌هایی را با چالش جدی مواجه کرده است.

به گفته یکی از دیپلمات‌های اروپایی: «اعتماد از بین رفته و به این زودی بازنمی‌گردد. جهان اساساً تغییر کرده است.» پرسش اصلی اکنون این است که آیا اروپا می‌تواند از این «بحران خوب» استفاده کند یا بار دیگر فرصت تاریخی را از دست خواهد داد.