القدس العربی: تنش با ایران، خاورمیانه را بی ثبات می کند

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، روزنامه «القدس العربی» چاپ لندن در مقاله‌ای به قلم «عمر حمزوی» نویسنده مصری، با بررسی شرایط کنونی خاورمیانه نوشت: منطقه در یکی از خطرناک‌ترین مقاطع تاریخی خود قرار دارد و کشور‌های منطقه بر این باورند که هرگونه درگیری احتمالی میان تهران و واشنگتن، پیامد‌هایی فراتر از دو طرف داشته و می‌تواند عواقب وخیمی برای کل منطقه به همراه داشته باشد.

حمزوی تأکید کرد که خطرناک بودن وضعیت کنونی صرفاً به ماهیت احتمالی درگیری میان آمریکا و ایران مربوط نمی‌شود، بلکه به فراگیر بودن پیامد‌های آن بازمی‌گردد؛ پیامد‌هایی که می‌تواند توازن شکننده موجود را بر هم زده و تلاش‌های محدود برای مهار و مدیریت درگیری‌ها را با تهدید جدی مواجه کند.

او افزود: به همین دلیل، قدرت‌های تأثیرگذار منطقه‌ای از جمله مصر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، ترکیه و قطر با گزینه نظامی علیه ایران مخالف هستند و آن را قماری پرهزینه از نظر سیاسی، نظامی و اقتصادی می‌دانند که هیچ تضمین واقعی برای تحقق اهداف اعلام‌شده در پی ندارد.

این نویسنده مصری تصریح کرد: هرگونه حمله نظامی آمریکا به ایران، چه محدود و چه گسترده، به معنای عبور از خطوط قرمز نانوشته‌ای است که طی دهه‌ها روابط دو کشور را تنظیم کرده است. به گفته او، ویژگی اصلی این رابطه در سال‌های گذشته، تشدید حساب‌شده تنش، تعامل غیرمستقیم، اعمال تحریم‌ها و جنگ‌های نیابتی، و در عین حال تلاش دو طرف برای جلوگیری از رویارویی مستقیم نظامی بوده است؛ رویارویی‌ای که می‌تواند به‌سرعت از کنترل خارج شود.

حمزوی ادامه داد: آغاز یک حمله نظامی در چنین شرایطی به معنای عبور از منطق بازدارندگی متقابل و ورود به منطق رویارویی آشکار است؛ تغییری که مسیر و دامنه خشونت ناشی از آن کاملاً غیرقابل پیش‌بینی خواهد بود. به باور وی، در خاورمیانه چنین حمله‌ای نه به‌عنوان یک جنگ دوجانبه، بلکه به‌عنوان تلاشی برای تغییر اجباری توازن قدرت منطقه‌ای تلقی می‌شود.

او با اشاره به نفوذ منطقه‌ای ایران نوشت: حتی در صورت وارد شدن ضربه سنگین به ایران، این کشور دارای شبکه گسترده‌ای از متحدان در عراق، سوریه، لبنان و یمن است و پاسخ تهران احتمالا محدود به یک صحنه یا اهداف مستقیم آمریکا نخواهد بود، بلکه ماهیتی چندلایه و منطقه‌ای خواهد داشت.

به گفته این تحلیلگر، در چنین سناریویی کشور‌های همسایه، کریدور‌های انرژی، مسیر‌های ناوبری در خلیج فارس، دریای سرخ و حتی شرق مدیترانه در معرض خطرات بی‌سابقه قرار خواهند گرفت. از این منظر، قدرت‌های منطقه‌ای به‌خوبی درک می‌کنند که حمله نظامی، در‌های منطقه را به روی موج جدیدی از بی‌ثباتی می‌گشاید؛ آن هم در زمانی که برخی کشور‌ها به‌تازگی تلاش کرده‌اند کانال‌های گفت‌و‌گو و کاهش تنش را، از آشتی‌های خلیج فارس تا نزدیکی عربستان و ایران و کاهش قطب‌بندی در پرونده‌هایی مانند یمن و سوریه، احیا کنند.

حمزوی هشدار داد که هرگونه تشدید نظامی گسترده، این روند‌ها را تضعیف کرده و بازیگران منطقه‌ای را دوباره به اردوگاه‌های متخاصم بازمی‌گرداند؛ فضایی که یادآور قطب‌بندی شدید دهه گذشته است. او افزود: خاورمیانه دیگر توان تحمل ماجراجویی‌های نظامی بزرگ تحمیل‌شده از خارج را ندارد و هزینه جنگ‌ها اکنون به‌مراتب بیشتر از هر دستاورد احتمالی است.

در بخش دیگری از این تحلیل، نویسنده به موضع مصر اشاره کرد و نوشت: قاهره با توجه به درک عمیق از پیوستگی امنیت منطقه‌ای، نسبت به راه‌حل‌های نظامی با سوءظن می‌نگرد، به‌ویژه آنکه هرگونه درگیری می‌تواند امنیت دریای سرخ و کانال سوئز را تهدید کرده و پیامد‌های مستقیم اقتصادی و امنیتی به همراه داشته باشد.

حمزوی درباره عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز نوشت: این دو کشور، با وجود اختلاف‌نظر‌ها با ایران، در سال‌های اخیر به سمت مدیریت تنش حرکت کرده‌اند، چراکه جنگ منطقه‌ای با منافع اقتصادی و برنامه‌های توسعه‌ای آنها در تضاد است. وی افزود که ترکیه نیز نگران سرایت بی‌ثباتی به مرز‌های جنوبی و شرقی خود و پیامد‌های آن برای عراق، سوریه و امنیت داخلی است.

او همچنین قطر را بازیگری خاص توصیف کرد که با توجه به نقش میانجی‌گرانه و میزبانی پایگاه‌های آمریکا، به‌شدت نگران تبدیل شدن خاک خود به میدان درگیری مستقیم است و معتقد است تشدید نظامی، مسیر‌های دیپلماسی را مسدود می‌کند.

نویسنده در جمع‌بندی نوشت: وجه اشتراک کشور‌های منطقه، این باور فزاینده است که دیپلماسی و گفت‌و‌گو، هرچند کند و شکننده، همچنان کم‌هزینه‌تر و کم‌خطرتر از جنگی است که می‌تواند کل خاورمیانه را وارد مرحله‌ای تازه از هرج‌ومرج با پایانی نامعلوم کند.