«دیپلمات تمام عیار و صبور» | روایت گاردین از عراقچی در آستانه مذاکرات ژنو

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، روزنامه انگلیسی گاردین در گزارشی درباره برگزاری دور دوم مذاکرات هسته‌ای تهران و واشنگتن در ژنو سوئیس نوشته است: سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، که نزدیک به ۱۵ سال در روند مذاکرات هسته‌ای کشورش نقش داشته، نمونه‌ای از یک «دیپلمات تمام‌عیار» به شمار می‌رود؛ دیپلماتی که کتابی درباره فن مذاکره نوشته و در آن چارچوب‌های دیپلماسی ایران را تشریح کرده است.

گاردین با اشاره به سوابق تحصیلی و سیاسی عراقچی، او را چهره‌ای اجماعی در ساختار سیاسی ایران معرفی کرده و نوشته است که خطوط قرمز و ظرفیت‌های قابل ارائه ایران در مذاکرات، حاصل رایزنی‌های مداوم او با آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، و دیگر مقام‌های ارشد بوده است؛ در حالی که به نوشته این روزنامه، استیو ویتکاف، مذاکره‌کننده آمریکایی، با دستورکاری متغیر و طراحی‌شده از سوی یک نفر وارد گفت‌و‌گو‌ها می‌شود.

این روزنامه چاپ لندن در ادامه آورده است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دیپلماسی را بیشتر شبیه کشتی حرفه‌ای می‌بیند، اما از نگاه وزارت امور خارجه ایران، دیپلماسی به شطرنج شباهت دارد و حتی می‌توان آن را نوعی هنر دانست.

گاردین با استناد به نوشته‌های عراقچی در کتابش نقل کرده است: «اصل بنیادین چانه‌زنی، تکرار است؛ تکرار و باز هم تکرار، همراه با تسلیم‌ناپذیری و پشتکار. پافشاری بر مواضع ضروری است و این کار باید هر بار با ادبیات و استدلالی تازه انجام شود.»

این روزنامه همچنین به پیشینه خانوادگی وزیر امور خارجه ایران پرداخته و نوشته است که او در خانواده‌ای تاجر متولد شده و پدربزرگش در حوزه فرش فعالیت داشته است؛ موضوعی که به اعتقاد گاردین، بازتابی از روحیه بازاری در دیپلماسی ایران به شمار می‌رود.

عراقچی در بخشی از کتاب خود تأکید کرده است: «سبک مذاکره ایرانی در جهان اغلب به‌عنوان سبک بازاری شناخته می‌شود؛ سبکی مبتنی بر چانه‌زنی مداوم و خستگی‌ناپذیر. این شیوه نیازمند زمان و انرژی فراوان است و کسی که زود خسته شود، بازنده خواهد بود.»

بر اساس گزارش گاردین، وزیر امور خارجه ایران در این کتاب که در سال ۲۰۱۴ و پس از پایان دوره مسئولیتش نوشته شده، به شکل نظری‌تر توضیح می‌دهد که قدرت واقعی یک مذاکره‌کننده هنگام ورود به اتاق گفت‌و‌گو، از میزان انسجام داخلی و توان نظامی کشورش سرچشمه می‌گیرد.

او همچنین نوشته است که اگر حداقلی از توازن قوا با طرف مقابل وجود نداشته باشد، بهتر است مذاکره تا زمان ایجاد این تعادل به تعویق بیفتد.

گاردین یادآوری کرده است که عراقچی در جریان مذاکرات پیشین، وندی شرمن، مذاکره‌کننده وقت آمریکا، را به‌دلیل شدت فشار و فرسایشی بودن گفت‌و‌گو‌ها به نقطه ناامیدی رساند. او در دور جدید مذاکرات نیز تاکنون شش دور گفت‌وگوی مستقیم و غیرمستقیم در دو مرحله با استیو ویتکاف داشته و در کتابش به اهمیت «مبهم ماندن» در روند مذاکره اشاره کرده است.

به نوشته این روزنامه، عراقچی باور دارد: «چهره یک دیپلمات حرفه‌ای باید مرموز باشد، به‌گونه‌ای که نتوان احساسات را از آن خواند. کنترل بروز احساسات آسان نیست و نیازمند تمرین مداوم است.»

وزیر امور خارجه ایران همچنین ارائه راه خروج آبرومندانه به طرف مقابل را بخشی جدایی‌ناپذیر از دیپلماسی می‌داند و از آن با عنوان ایجاد «پل طلایی» یاد می‌کند؛ اصطلاحی که به گفته او از ادبیات دیپلماتیک چین گرفته شده است.

گاردین نوشته است که عراقچی با وجود روابط نزدیک با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دیپلماسی را میدان برد و باخت مطلق نمی‌داند و معتقد است این فرآیند بیش از هر چیز نیازمند درک متقابل طرف مقابل است.

در بخش دیگری از این گزارش، الی گرانمایه، کارشناس شورای روابط خارجی اروپا، درباره دور تازه مذاکرات تهران و واشنگتن گفته است: اگر ایالات متحده خواهان کاهش یا حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالا از سوی ایران باشد، چنین اقدام غیرقابل بازگشتی از تهران، مستلزم گام‌های غیرقابل بازگشت متناظر از سوی واشنگتن خواهد بود؛ از جمله آزادسازی بخش قابل توجهی از دارایی‌های مسدودشده ایران در خارج از کشور.

بر اساس این گزارش، هیأت‌های مذاکره‌کننده ایران و ایالات متحده امروز (سه‌شنبه) برای دور دوم گفت‌و‌گو‌های هسته‌ای، این‌بار در ژنو سوئیس، گرد هم آمده‌اند.