سفر شهباز شریف به واشنگتن زیر سایه مخالفت های داخلی

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان هفته گذشته اعلام کرد که شهباز شریف نخست‌وزیر این کشور به دعوت رئیس‌جمهور آمریکا راهی واشنگتن می‌شود تا در نخستین نشست هیات موسوم به «هیات صلح»، با دستورکار برقراری آتش‌بس دائمی در غزه و رسیدگی به مسائل مرتبط با فلسطینیان، شرکت کند.

این سفر در شرایطی انجام می‌شود که از زمان امضای منشور هیات صلح ترامپ از سوی نخست‌وزیر پاکستان در اجلاس داووس، مخالفت‌ها در داخل این کشور با هرگونه مشارکت اسلام‌آباد در این سازوکار و همچنین احتمال اعزام نیرو‌های پاکستانی به غزه افزایش یافته است.

رهبران احزاب برجسته پاکستان با انتقاد از تصمیم دولت، اعلام کردند حضور در ساختاری که ریاست آن با آمریکا است و اسرائیل نیز در آن نقش دارد، کمکی به حل مسئله فلسطین نخواهد کرد.

در همین ارتباط، روزنامه پاکستانی «داون» در گزارشی نوشت که شهباز شریف امروز وارد واشنگتن می‌شود تا در کنار دونالد ترامپ و دیگر رهبران کشور‌های عضو هیات صلح، درباره وضعیت غزه و روند بازسازی این منطقه گفت‌و‌گو و تصمیم‌گیری کنند.

بر اساس این گزارش، اعضای هیات صلح موظف هستند برای تامین پنج میلیارد دلار منابع مالی جهت بازسازی غزه اقدام کنند، اما برخی کشور‌های اسلامی عضو نسبت به پیامد‌های هرگونه مشارکت نظامی در این چارچوب ابراز نگرانی کرده‌اند.

روزنامه داون افزود: انتظار می‌رود تمرکز فوری این نشست بر سه محور باشد؛ تثبیت آتش‌بس در غزه، بسیج تعهدات مالی برای هیات صلح با توجه به اعلام تعهد اولیه پنج میلیارد دلاری آمریکا و نهایی‌سازی چارچوب یک مجمع جهانی پیشنهادی که ترامپ امیدوار است بتواند جایگزین ناکامی‌های سازمان ملل متحد شود.

در ادامه این گزارش آمده است که شرکت‌کنندگان احتمالاً درباره طرح پیشنهادی «نیروی ثبات بین‌المللی» (ISF) نیز گفت‌و‌گو خواهند کرد؛ نیرویی که قرار است مسئول تامین امنیت مناطق بازسازی‌شده و حمایت از ترتیبات حکمرانی پس از جنگ در غزه باشد.

دیدار‌های حاشیه‌ای و حساسیت نقش پاکستان

روزنامه داون با اشاره به دیدار اخیر فرمانده ارتش پاکستان و وزیر خارجه آمریکا نوشت: موضوع مشارکت نیرو‌های پاکستانی پس از آن اهمیت بیشتری یافت که طبق برخی گزارش‌ها، این مسئله در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ، در گفت‌و‌گو‌های فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان و مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا مطرح شد.

به گفته منابع دیپلماتیک، چندین کشور مسلمان تمایل دارند در یک سازوکار ثبات‌بخشی مشارکت داشته باشند، اما پذیرش نقش رزمی را که می‌تواند نیرو‌های آنها را در تقابل مستقیم با نیرو‌های حماس قرار دهد، رد کرده‌اند. این کشور‌ها همچنین بر ضرورت وجود یک افق سیاسی روشن برای تشکیل کشور فلسطین و مخالفت با اقدامات اسرائیل در مسیر الحاق کرانه باختری تأکید دارند.

تردید‌ها درباره مشروعیت هیات صلح

ملیحه لودهی، سفیر پیشین پاکستان در آمریکا، بریتانیا و سازمان ملل، در ارزیابی خود گفت: هنوز درباره این‌که هیات ترامپ بتواند به برقراری صلح منجر شود یا نه، اختلاف نظر وجود دارد و نبود هرگونه نماینده فلسطینی در این روند، پرسش‌هایی جدی درباره مشروعیت آن ایجاد کرده است.

او افزود: وقتی طرف اصلی این مسئله یعنی فلسطینی‌ها کنار گذاشته می‌شوند، این روند چگونه می‌تواند صلح را پیش ببرد یا آینده‌ای پس از جنگ برای مردم غزه ترسیم کند؟

لودهی هشدار داد که تحمیل ترتیبات حکمرانی از بیرون، خطر بازتولید ساختار‌های قدرت قدیمی را به همراه دارد و اداره غزه تحت کنترل خارجی می‌تواند این پروژه را به یک پروژه استعماری تبدیل کند.

او ادامه داد: دست‌کم نیمی از کشور‌های دعوت‌شده به این نهاد نپیوسته‌اند، زیرا نسبت به نقش، مشروعیت و کارآمدی آن و همچنین ادعای ترامپ درباره تبدیل این نهاد به ساختاری موازی با شورای امنیت سازمان ملل تردید دارند.

نماینده پیشین پاکستان در سازمان ملل همچنین تصمیم زودهنگام اسلام‌آباد برای پیوستن به این سازوکار را مورد پرسش قرار داد و گفت: پاکستان نباید با شتاب به هیات صلح می‌پیوست و بهتر بود منتظر می‌ماند تا مشخص شود این نهاد دقیقاً چه ماموریتی خواهد داشت؛ به‌ویژه با توجه به این نگرانی که در نهایت به ابزاری برای تداوم اشغال اسرائیل تبدیل شود.

آزمون دشوار دیپلماسی اسلام‌آباد

اکبر احمد، رئیس مطالعات اسلامی ابن‌خلدون در دانشگاه آمریکایی، نیز گفت: برای شهباز شریف، این سفر تنها به نقش احتمالی پاکستان در یک معماری جدید ثبات محدود نمی‌شود، بلکه عبور از شبکه‌ای پیچیده از فشار‌های داخلی و خارجی را نیز شامل می‌شود.

روزنامه داون در جمع‌بندی نوشت: نحوه مدیریت این انتظارات متضاد از سوی شهباز شریف، در کنار هماهنگی با کشور‌های همسو و حفظ تعادل راهبردی میان واشنگتن و پکن، هم نتیجه فوری این اجلاس و هم مسیر بلندمدت نقش پاکستان در چارچوب جدید پس از جنگ غزه را تعیین خواهد کرد.

در عین حال، مقام‌های پاکستانی بار‌ها تأکید کرده‌اند که اسلام‌آباد تصمیمی برای اعزام نیرو به غزه ندارد و در هیچ روندی که به خلع سلاح جنبش مقاومت حماس مرتبط باشد، مشارکت نخواهد کرد.