مقتدی صدر خواستار اقدام جهانی برای مهار «گاو تشنه به خون» شد

واکنش رسمی رهبر جریان صدر

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز ، رهبر جریان صدر عراق در بیانیه‌ای که پس از سخنان سفیر آمریکا منتشر شد، این سخنان را «تحریک‌آمیز و خارج از چارچوب دیپلماتیک» دانست. او با طرح این پرسش که «از چه زمانی سکولار‌ها حق صدور فتوا پیدا کرده‌اند؟» به شدت از محتوای سخنان سفیر آمریکا انتقاد کرد و آن را نوعی تجاوز به چارچوب‌های سیاسی و مذهبی توصیف کرد.

صدر در ادامه خواستار ورود نهاد‌های بین‌المللی و اسلامی برای مهار آنچه «گستاخی و تجاوزگری» خواند، شد و تأکید کرد باید یک موضع سیاسی بین‌المللی جدی و هماهنگ برای توقف چنین رویکرد‌هایی اتخاذ شود.

بازخوانی گذشته

این موضع‌گیری پس از سخنان بحث‌برانگیز مایک هاکبی درباره تحولات منطقه خاورمیانه مطرح شد؛ سخنانی که واکنش‌های تندی در برخی محافل سیاسی منطقه به همراه داشته است.

اگرچه جزئیات دقیق پیامد‌های دیپلماتیک این موضع‌گیری هنوز روشن نیست، اما تحلیلگران معتقدند چنین تنش‌هایی می‌تواند بر روابط بغداد–واشنگتن و فضای سیاسی داخلی عراق نیز اثرگذار باشد.

پیام سیاسی بیانیه صدر

بیانیه اخیر را می‌توان بخشی از رویکرد همیشگی جریان صدر در قبال حضور و نفوذ آمریکا در منطقه ارزیابی کرد. ادبیات تند به‌کاررفته در این بیانیه، نشان‌دهنده تلاش برای برجسته‌سازی حساسیت‌های مذهبی و سیاسی در برابر سخنان مقامات آمریکایی است.

در شرایطی که منطقه غرب آسیا با تحولات پیچیده امنیتی و سیاسی مواجه است، چنین مواضعی می‌تواند بر معادلات دیپلماتیک و آرایش بازیگران منطقه‌ای تأثیر بگذارد.

کشورهای مسلمان اظهارات سفیر آمریکا در مورد «حق حاکمیت اسرائیل بر بخش گسترده‌ای از خاورمیانه» را محکوم کردند

سخنان سفیر آمریکا در گفت‌وگو با تاکر کارلسون مطرح شد؛ جایی که از او پرسیده شد آیا اسرائیل بر اساس تفسیر برخی آیات کتاب مقدس، حقی بر سرزمینی وسیع از رود نیل تا فرات دارد یا خیر. هاکبی در پاسخ گفت: «اگر همه آن را بگیرد، اشکالی ندارد»، اما بلافاصله تأکید کرد که اسرائیل در پی تصرف کل منطقه نیست و تنها به دنبال حفظ سرزمین‌های تحت کنترل خود و تأمین امنیت شهروندانش است. او بعدتر این اظهارات را «تا حدی اغراق‌آمیز» توصیف کرد.

بیانیه مشترک کشورهای مسلمان

در بیانیه‌ای مشترک که به ابتکار امارات متحده عربی منتشر شد، دولت‌های عرب و اسلامی این سخنان را «نقض قوانین بین‌المللی» و در تضاد با تلاش‌ها برای دستیابی به راه‌حل سیاسی عادلانه برای فلسطینیان دانستند.

امضاکنندگان این بیانیه شامل عربستان سعودی، قطر، کویت، عمان، بحرین، لبنان، سوریه، پاکستان، ترکیه و اندونزی بودند. همچنین نهادهایی چون سازمان همکاری اسلامی، اتحادیه عرب و شورای همکاری خلیج فارس از این موضع حمایت کردند.

در این بیانیه تأکید شده است که اسرائیل هیچ حاکمیتی بر سرزمین‌های اشغالی فلسطینی یا دیگر اراضی عربی ندارد و هرگونه تلاش برای الحاق کرانه باختری یا گسترش شهرک‌سازی مردود است.

سابقه شهرک‌سازی و نظر حقوقی بین‌المللی

اسرائیل از زمان جنگ ۱۹۶۷ کنترل کرانه باختری و بیت‌المقدس شرقی را در اختیار دارد و طی دهه‌های گذشته حدود ۱۶۰ شهرک در این مناطق ایجاد کرده است که بیش از ۷۰۰ هزار شهرک‌نشین یهودی در آن ساکن‌اند. این شهرک‌ها طبق حقوق بین‌الملل غیرقانونی تلقی می‌شوند؛ موضعی که در نظر مشورتی سال ۲۰۲۴ دیوان بین‌المللی دادگستری نیز مورد تأکید قرار گرفت.

در مقابل، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، پیش‌تر این نظر را «پوچ» خوانده و گفته بود که «قوم یهود در سرزمین خود اشغالگر نیستند».

جنگ غزه و زمینه حساس سخنان هاکبی

این واکنش‌ها در حالی مطرح می‌شود که جنگ غزه پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ گروه حماس به اسرائیل آغاز شد و در پی آن، عملیات نظامی گسترده اسرائیل در غزه به راه افتاد. بر اساس آمار وزارت بهداشت غزه، که تحت کنترل حماس است، ده‌ها هزار فلسطینی در این درگیری‌ها کشته شده‌اند.

در چنین فضایی، کشورهای عربی هشدار داده‌اند که هرگونه اظهارنظر درباره مشروعیت تصرف سرزمین‌های بیشتر، می‌تواند تلاش‌های دیپلماتیک برای آتش‌بس و راه‌حل دوکشوری را تضعیف کند.