الجزیره: حمله به مدرسه میناب یا خطای عمدی بود یا اتکا به بانک هدف قدیمی

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، بر اساس پژوهش تحقیقی شبکه الجزیره که بر تحلیل یک دهه تصاویر ماهواره‌ای، داده‌های میدانی، اطلاعات جغرافیایی و اسناد ثبتی استوار بود، حمله به مدرسه ابتدایی «شجره طیبه» در شهر میناب، یا ناشی از اتکا به بانک اهداف قدیمی و غیربه‌روز بوده یا با اطلاع قبلی و به شکل عمدی انجام شده است.

الجزیره نوشت، صبح روز شنبه ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، همزمان با شروع موج اول تجاوزات آمریکا و اسرائیل علیه اهدافی در ایران، مدرسه ابتدایی دخترانه «شجره طیبه» در میناب استان هرمزگان مورد اصابت مستقیم موشک‌ها قرار گرفت. این حملات که از سوی آمریکا با نام رمز «Epic Fury» و از سوی اسرائیل ابتدا با نام «سپر یهود» و سپس «Roaring Lion» معرفی شد، چندین نقطه در ایران را هدف گرفته بود.

به نوشته الجزیره، در حالی که دانش‌آموزان در کلاس‌های درس حضور داشتند، موشک‌ها به سازه مدرسه برخورد کرده و بخش‌های زیادی از بتن آن را فرو ریخت. مراجع قضایی محلی و نهاد‌های حقوق بشری متعاقباً اعلام کردند که در این حادثه ۱۶۵ نفر جان خود را از دست دادند که بیشتر آنها دختران بین ۷ تا ۱۲ سال بودند و همچنین ۹۵ نفر مجروح شدند.

واکنش‌های اولیه و اطلاعات متناقض

سخنگویان وزارت جنگ آمریکا و ارتش اسرائیل در مصاحبه با مجله تایم و خبرگزاری آسوشیتدپرس عنوان کردند که از هدف قرار گرفتن مدرسه بی‌اطلاع هستند. در عین حال، برخی حساب‌های کاربری نزدیک به اسرائیل در فضای مجازی ادعا کردند که محل مورد اصابت «بخشی از پایگاه سپاه» بوده یا تخریب بر اثر خطای پدافند ایران رخ داده است.

الجزیره با بررسی تطبیقی تصاویر منتشرشده نشان داد که شماری از تصاویر مورد استفاده برای اثبات این ادعاها، متعلق به منطقه‌ای کوهستانی در زنجان در شمال غرب ایران است که بیش از ۱۳۰۰ کیلومتر از میناب فاصله دارد. ویژگی‌های محیطی مانند کوه‌های پوشیده از برف، با اقلیم گرم و ساحلی میناب همخوانی نداشت.

تحلیل ماهواره‌ای یک دهه؛ جداسازی کامل مدرسه از مجموعه نظامی

نکته اصلی گزارش، بررسی تاریخی تصاویر ماهواره‌ای از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۶ با استفاده از Google Earth و دیگر منابع متن‌باز است. این بررسی آشکار ساخت که در سال ۲۰۱۳، محدوده مدرسه بخشی یکپارچه از مجتمع نظامی «سیدالشهدا» (لشکر عاصف) بود و زیر نظر برج‌های نگهبانی قرار داشت. اما در سپتامبر ۲۰۱۶، با ساخت دیوار‌های داخلی جدید، این بخش به طور کامل از محدوده نظامی جدا شد.

طبق گزارش الجزیره، دو برج دیده‌بانی حذف شد و سه ورودی جداگانه از خیابان عمومی برای ورود کارکنان و دانش‌آموزان ایجاد گردید. همچنین، تصاویر ثبت‌شده از سال ۲۰۱۸ به بعد وجود زمین بازی کودکان، خودرو‌های شخصی و نقاشی‌های دیواری کودکانه را نمایان ساخت که نشان‌دهنده کاربری آموزشی غیرنظامی است.

الجزیره همچنین به درمانگاه تخصصی «شهید آبسالان» اشاره می‌کند که در سال ۲۰۲۵ در نقطه‌ای دیگر از همان مجموعه افتتاح شد و مشابه مدرسه، با ورودی مستقل از بخش نظامی تفکیک گردید.

الگوی اصابت و «تمایز مهم»

در تحلیل محل برخورد‌ها آمده است که پایگاه نظامی هدف‌گیری شد و مدرسه نیز تخریب گردید، اما مجتمع درمانی که میان این دو قرار داشت، بدون آسیب باقی ماند. تیم تحقیق این موضوع را دلیلی بر این دانست که حملات بر اساس مختصات دقیق اجرا شده و امکان تمایز میان تأسیسات گوناگون وجود داشته است.

الجزیره در جمع‌بندی خود دو احتمال را مطرح می‌کند: نخست، استفاده از بانک اهداف قدیمی که تاریخ آن به پیش از سال ۲۰۱۳ باز می‌گردد و کاربری نظامی سایت را نشان می‌داده و به‌روزرسانی نشده است؛ این وضعیت نشان‌دهنده سهل‌انگاری جدی و بی‌توجهی به جان افراد غیرنظامی است. دوم، اطلاع قبلی از کاربری آموزشی و اجرای حمله با هدف ایجاد شوک اجتماعی و فشار روانی بر بدنه اجتماعی مرتبط با نهاد‌های نظامی.

چارچوب حقوقی

گزارش الجزیره تأکید کرد که بر اساس قوانین انسانی بین‌الملل، مدارس جزء اهداف غیرنظامی دسته‌بندی می‌شوند و کودکان، حتی اگر فرزندان نظامیان باشند، افراد غیرنظامی دارای حمایت ویژه‌اند.

الجزیره برای مقایسه تاریخی، به بمباران پناهگاه العامریه بغداد در سال ۱۹۹۱ و حادثه قانا در سال ۱۹۹۶ اشاره می‌کند که در هر دو مورد، تحقیقات مستقل بعدی ادعا‌های نظامی اولیه را به چالش کشید.