اقتصاد جهانی زیر فشار جنگ | هشدار اقتصاددانان درباره تبعات کمبود نفت

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، شماری از اقتصاددانان حوزه بین‌الملل در گفت‌و‌گو با شبکه الجزیره انگلیسی، پیامد‌های اقتصادی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز را گسترده توصیف کردند و گفتند کاهش عرضه نفت در جهان، آثار منفی قابل توجهی بر اقتصاد کشور‌های مختلف گذاشته است.

بر اساس این گزارش، این اقتصاددانان اعلام کردند بسیاری از کشور‌ها تنها بین دو تا سه ماه ذخایر نفتی در اختیار دارند و ناچار به آزادسازی این ذخایر شده‌اند، اما این اقدام نیز نتوانسته اثرات منفی جنگ بر اقتصاد‌های داخلی و بین‌المللی را کاهش دهد.

سه اقتصاددان بین‌المللی از آمریکا، اروپا و چین روز چهارشنبه در گفت‌و‌گو با الجزیره گفتند ادامه جنگ شرایط نامناسبی را برای اقتصاد جهان رقم زده است. آنها بیان کردند شدت تبعات اقتصادی به طول مدت جنگ بستگی دارد و اگر جنگ به سرعت متوقف نشود و دیپلماسی جای آن را نگیرد، تکانه‌های اقتصادی برای کشور‌ها و اقتصاد جهانی شدیدتر خواهد شد.

«گرگ سونسون» اقتصاددان آمریکایی در این زمینه گفت کمبود عرضه نفت ناشی از بسته شدن تنگه هرمز، اقتصاد آمریکا را نیز تحت تاثیر قرار داده است، با وجود آنکه این کشور ذخایر نفتی بالایی دارد. او افزود به توصیه آژانس بین‌المللی انرژی، بسیاری از کشور‌ها در حال استفاده از ذخایر راهبردی نفت خود هستند و این آژانس درخواست کرده است حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اعضا آزاد شود.

وی خاطرنشان کرد مصرف روزانه نفت در جهان بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه است و آزادسازی ذخایر نفتی نمی‌تواند راهکاری بلندمدت برای جبران کمبود عرضه باشد. به گفته او، پیامد‌های کمبود انرژی تنها به افزایش قیمت بنزین و گازوئیل محدود نشده و بازار مواد غذایی، کالا‌های مصرفی، بازار‌های مالی وابسته به انرژی و بورس آمریکا را نیز تحت فشار قرار داده است.

این اقتصاددان آمریکایی ادامه داد کشور‌ها برای کاهش تبعات این شرایط ناچار به عرضه مداوم ذخایر انرژی خود هستند و این موضوع برای کشور‌هایی که ذخایر کافی ندارند، چالش بزرگی ایجاد می‌کند. او گفت شرایط برای مصرف‌کنندگان و بسیاری از کسب‌وکار‌ها در آمریکا دشوار شده و اگر اختلال در عرضه جهانی نفت به دلیل مشکلات حمل‌ونقل دریایی و آسیب به زیرساخت‌ها برای ماه‌ها ادامه یابد، اقتصاد آمریکا با مشکلات گسترده‌تری روبه‌رو خواهد شد.

سونسون همچنین به روند تورم در آمریکا اشاره کرد و گفت در ژانویه ۲۰۲۶، شاخص هزینه‌های مصرف‌کننده به ۳.۱ درصد رسید، در حالی که یک ماه پیش از آغاز جنگ این رقم ۲.۸ درصد بود. او بیان کرد این میزان، بالاترین سطح تورم در دو سال اخیر است و نشان می‌دهد قیمت کالا‌ها و خدمات حتی پیش از جنگ نیز در مسیر افزایشی قرار داشت.

وی تاکید کرد افزایش قیمت نفت در بلندمدت بر رشد اقتصادی کشور‌ها و اقتصاد جهانی اثر منفی می‌گذارد و این تاثیر خود را ابتدا در کاهش رشد تولید ناخالص داخلی نشان خواهد داد.

در همین حال، وزیر انرژی آمریکا نیز در واکنش به پیامد‌های اقتصادی جنگ و افزایش قیمت حامل‌های انرژی در این کشور گفت انتظار می‌رود قیمت بنزین در هفته‌های آینده کاهش یابد، هرچند تضمینی در این باره وجود ندارد. «کریس رایت» در گفت‌و‌گو با شبکه‌ای‌بی‌سی نیوز بیان کرد کاهش قیمت بنزین محتمل است، اما شرایط بازار همچنان ناپایدار است.

طبق گزارش انجمن خودروی آمریکا، در هفته نخست جنگ قیمت بنزین در این کشور ۲۳ درصد افزایش یافت و قیمت مواد غذایی نیز به دلیل رشد هزینه‌های حمل‌ونقل بالا رفت. این گزارش افزود اقتصاد آمریکا با وجود اقدامات انجام‌شده برای کاهش اثرات جنگ، شاهد نوسان‌های منفی قابل توجهی بوده است. بر اساس آمار‌های منتشرشده، در فوریه ۲۰۲۶ حدود ۹۲ هزار فرصت شغلی در آمریکا از بین رفته است.

در ادامه، کارشناسان گفتند با وجود وعده ترامپ و دیگر مقام‌های آمریکایی درباره کوتاه‌مدت بودن جنگ، نگرانی‌ها در میان مردم این کشور افزایش یافته است، زیرا شهروندان آثار جنگ را در زندگی روزمره خود و در قالب افزایش قیمت انرژی، مواد غذایی و نوسان بازار‌های مالی تجربه کرده‌اند.

«جان کنگ» استاد اقتصاد بین‌الملل نیز گفت افزایش بهای جهانی نفت نه تنها صنایع انرژی‌محور، بلکه سایر صنایع را نیز تحت تاثیر قرار داده است. او افزود در صورت ادامه جنگ، شدت اثرات منفی بر صنایع مختلف روز به روز بیشتر خواهد شد.

وی بیان کرد بازار‌های سهام در آسیا، اروپا و آمریکا همگی از شرایط جنگ در خاورمیانه آسیب دیده‌اند و برخی کشور‌ها برای تامین نیاز‌های داخلی، صادرات نفت خود را کاهش داده‌اند که این موضوع به افزایش بیشتر قیمت انرژی منجر شده است.

این استاد دانشگاه تاکید کرد تنها کشور‌هایی که وابسته به نفت خاورمیانه هستند با چالش مواجه نشده‌اند، بلکه بسیاری از کشور‌های جهان اکنون با بالاترین قیمت‌های انرژی روبه‌رو هستند. به گفته او، اقتصاد چین نیز شوک‌های ناشی از جنگ را دریافت کرده و در تلاش برای مدیریت چالش‌های تامین انرژی است.

وی افزود چین در پی اختلال در حمل‌ونقل دریایی در آسیای غربی، فروش انرژی و سوخت به برخی خریداران خارجی از جمله استرالیا را لغو کرده و دیگر کشور‌های آسیایی نیز برنامه‌های اضطراری برای کاهش مصرف سوخت و صرفه‌جویی در انرژی در دستور کار قرار داده‌اند.

این کارشناس حوزه انرژی گفت بسیاری از کشور‌ها تنها سه تا چهار ماه ذخایر انرژی دارند و بخشی از آن را آزاد کرده‌اند، اما در صورت ادامه جنگ، این کشور‌ها با پیامد‌های اقتصادی گسترده‌تر و سنگین‌تری روبه‌رو خواهند شد.

در همین زمینه، «اکمل نصیر» وزیر اقتصاد مالزی نیز پیش‌تر اعلام کرده بود بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در عرضه نفت، صنعت هوانوردی و حمل‌ونقل این کشور را تحت تاثیر قرار داده است. او گفت دولت مالزی تمرکز خود را بر صنایعی گذاشته که بیشترین آسیب را از بحران انرژی می‌بینند.

نصیر ادامه حملات علیه ایران را عاملی موثر بر بازار جهانی انرژی دانست و تصریح کرد بسیاری از صنایع در فرآیند تولید و توزیع به نفت وابسته هستند و اختلال در تامین، هزینه‌های تولید را افزایش می‌دهد. او گفت این شرایط هزینه لجستیک، حمل‌ونقل و زنجیره تامین را بالا می‌برد و می‌تواند به افزایش قیمت کالا‌ها و تورم منجر شود.

وزیر اقتصاد مالزی خاطرنشان کرد اگرچه این کشور در سال گذشته توانست تورم را در حدود ۱.۴ درصد مهار کند، اما در ماه‌های آینده به دلیل اختلال در زنجیره تامین و افزایش هزینه‌های مرتبط با نفت، ممکن است فشار‌های تورمی بیشتری را تجربه کند.

کارشناس دیگری در برنامه الجزیره انگلیسی نیز درباره اقتصاد اروپا گفت این منطقه از جمله بخش‌هایی است که بیشترین آسیب را از جنگ متحمل شده است. او بیان کرد اروپا که پیش‌تر بار اقتصادی جنگ اوکراین را تحمل می‌کرد، اکنون با شوک تازه‌ای ناشی از جنگ در خاورمیانه روبه‌رو شده است.

در پایان، این اقتصاددانان تاکید کردند با توجه به شرایط نامناسب اقتصاد جهانی، لازم است هرچه زودتر دیپلماسی جایگزین جنگ شود، زیرا کشور‌ها برای جبران آثار تورمی و اقتصادی این بحران به زمان طولانی نیاز خواهند داشت.