واکنش‌ها به تهدید ترامپ درباره محاصره تنگه هرمز تشدید شد

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، «ریسپانسیبل استیت‌کرافت» در گزارشی نوشته است که دولت آمریکا تلاش می‌کند شکست مذاکرات اسلام‌آباد را توجیه کند و تهدید اخیر ترامپ درباره محاصره تنگه هرمز را نشانه این وضعیت دانسته است. براساس این گزارش، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پس از آنکه جی‌دی ونس معاون او در پایان یک جلسه فشرده بیش از ۲۰ ساعته با هیأت ایرانی پاکستان را بدون دستیابی به توافق ترک کرد، در شبکه اجتماعی تروث سوشال به صراحت مدعی شد نیروی دریایی آمریکا عملیات مسدودسازی تنگه هرمز را آغاز می‌کند؛ تهدیدی که به گفته نویسندگان گزارش می‌تواند آغازگر آشفتگی در بازار‌های جهانی باشد.

ترامپ در پیام خود توضیح داد که بر اساس اطلاعاتی که از ونس دریافت کرده، بخش زیادی از موضوعات حل شده، اما پرونده هسته‌ای همچنان بدون نتیجه باقی مانده است و به همین دلیل دستور محاصره تنگه هرمز صادر شده است. او گفت نیروی دریایی آمریکا «از این لحظه» مانع ورود و خروج تمامی کشتی‌ها در این آبراهه خواهد شد.

کارشناسان موسسه کوئینسی در واکنش به این سخنان گفته‌اند چنین اقدامی مخاطره‌آمیز و غیرسازنده خواهد بود. سارانگ شیدور، مدیر برنامه جنوب جهانی این مرکز، بیان کرد این تصمیم «گامی به سوی ایجاد جهانی است که در آن قدرت به‌جای قانون معیار قرار می‌گیرد» و افزود تصرف تنگه هرمز توسط ایران در پی حمله آمریکا و اسرائیل شرایط جنگ را تغییر داده و تهدید تازه واشنگتن نیز پیامد‌های خطرناکی خواهد داشت.

بر اساس گزارش‌ها، کشتی‌هایی از چین، روسیه، هند، پاکستان، عراق، بنگلادش، تایلند، فیلیپین و مالزی در روز‌های گذشته همچنان از تنگه عبور کرده‌اند. هنوز مشخص نیست این کشتی‌ها چه نوع عوارضی پرداخت می‌کنند، اما مجلس ایران هفته گذشته طرحی برای ایجاد یک سازوکار گمرکی مبتنی بر ریال ارائه کرده است. ایران از ۲۸ فوریه ورود کشتی‌های متعلق به متحدان آمریکا و اسرائیل را متوقف کرده و اکنون تهدید تازه واشنگتن حتی داده‌های عبور متحدان خود را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

در همین حال، فیلیپین که یکی از متحدان اصلی آمریکا است ۹۸ درصد از انرژی خود را از مسیر هرمز تأمین می‌کند. همچنین گزارش شده یک کشتی ژاپنی حامل گاز طبیعی مایع دو هفته پیش از این مسیر عبور کرده است. پاکستان نیز که میزبان مذاکرات اخیر بوده، در فهرست کشور‌هایی قرار دارد که عبور کشتی‌هایش تاکنون ادامه داشته است.

کاتریک سانکاران، پژوهشگر ژئواکونومی در موسسه کوئینسی، گفت مقدار محدودی از نفت و گاز مایع که در روز‌های اخیر از تنگه عبور می‌کرد، اکنون در معرض توقف کامل قرار دارد. چین، که بخش قابل توجهی از نفت صادراتی ایران را دریافت می‌کند، نیز در صورت اعمال محدودیت توسط آمریکا با اختلال روبه‌رو خواهد شد؛ موضوعی که می‌تواند بر سفر ماه مه رئیس‌جمهور آمریکا به پکن اثر نامطلوبی بگذارد.

شیدور در ادامه توضیح داد رقابت میان آمریکا و اسرائیل با ایران که ریشه درگیری فعلی دارد، احتمالاً در حال تبدیل شدن به تقابلی میان واشنگتن و پکن است و این روند به چین انگیزه بیشتری برای افزایش حمایت امنیتی از ایران می‌دهد.

از زمان اعمال محدودیت‌ها در تنگه هرمز، بازار‌های جهانی سقوط شدیدی را تجربه کرده‌اند. در شرایط معمول، افزون بر نقش این مسیر در انتقال عناصر صنعتی برای زنجیره‌های تأمین، حدود یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان از این مسیر عبور می‌کند. قیمت گاز در آمریکا دست‌کم یک دلار افزایش یافته و کشاورزان نسبت به تأمین نیاز‌های فصل کاشت ابراز نگرانی کرده‌اند.

سانکاران بیان کرد مسدود شدن کامل تنگه تنها عرضه نفت را کاهش نمی‌دهد، بلکه انتقال کود، گوگرد، هلیوم و محصولات کلیدی دیگر را هم مختل می‌کند و با توجه به فضای مبهم جنگ و تحولات دیپلماتیک، احتمال وخامت شرایط بیشتر خواهد شد.

برآورد کارشناسان نشان می‌دهد حتی قطعات موردنیاز سامانه‌های تسلیحاتی آمریکا نیز در صورت اجرای محاصره تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. شیدور افزود بخش عمده فشار اقتصادی این وضعیت بر کشور‌های آسیایی وارد خواهد شد، اما آمریکا نیز هزینه‌های بیشتری را متحمل می‌شود و در این روند «هیچ طرفی برنده نخواهد بود».

ترتیا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی، نیز هشدار داد اجرای کامل محاصره می‌تواند انصارالله یمن را به حمله به کشتی‌ها در دریای سرخ تشویق کند و حدود ۱۲ درصد دیگر از جریان نفت جهانی را از بازار خارج کند؛ رویدادی که به گفته او می‌تواند قیمت هر بشکه نفت را به حدود ۲۰۰ دلار برساند.

پارسی در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت احتمالا ترامپ پیش از باز شدن بازار‌ها از تهدید خود عقب‌نشینی کند و شاید دور تازه‌ای از گفت‌و‌گو‌ها اعلام شود، اما اگر پرونده هسته‌ای همچنان موضوع اصلی اختلاف باشد، نباید انتظار پیشرفت بزرگ داشت.

او توضیح داد ایران پیش از فروپاشی مذاکرات فوریه نیز سلاح هسته‌ای را به‌صراحت رد کرده بود و همچنان بر حق خود برای غنی‌سازی و نگهداری اورانیوم برای اهداف انرژی هسته‌ای تأکید می‌کند. پارسی در پایان گفت احتمال بیشتری وجود دارد که شرایط جدیدی بدون مذاکره شکل بگیرد؛ وضعیتی که در آن ایران کنترل تنگه را حفظ می‌کند، اما امتیاز تحریمی نمی‌گیرد و آمریکا نیز از جنگ فاصله می‌گیرد. او پرسید در این شرایط «آیا اسرائیل جنگ را به‌تنهایی ادامه خواهد داد؟»