چرا تلاش‌ها برای صلح میان واشینگتن و تهران به شکست انجامید؟

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز به نقل از الجزیره، نقطه عطف تلاش‌های دیپلماتیک، گفت‌و‌گو‌های مستقیم در اسلام‌آباد در روز‌های ۱۱ و ۱۲ آوریل بود که برای نخستین‌بار پس از انقلاب ۱۳۵۷ برگزار شد. در این نشست، هیئت آمریکایی به سرپرستی جی. دی. ونس و حضور چهره‌هایی، چون جرد کوشنر و استیو ویتکاف، با تیم ایرانی متشکل از عباس عراقچی، محمدباقر قالیباف و علی باقری‌کنی دیدار کرد. اگرچه فضای جلسات جدی بود، اما این نشست پس از ۲۱ ساعت بدون نتیجه پایان یافت. ونس پس از پایان مذاکرات اعلام کرد که تهران از پذیرش «پیشنهاد نهایی» واشینگتن برای تعهد بلندمدت و دائمی به عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای خودداری کرده است؛ در مقابل، مقامات ایرانی این مذاکرات را نه یک رویدادِ مقطعی، بلکه آغازگر یک فرایند طولانی برای تعاملات آتی دانستند.

مسئله توانمندی‌های هسته‌ای ایران همچنان هسته اصلی اختلافات است. تهران در حالی که تأکید دارد برنامه‌اش صرفاً صلح‌آمیز است، حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که از دیدگاه آمریکا و متحدانش، فاصله‌ای تا غنی‌سازی تسلیحاتی محسوب نمی‌شود. در حالی که واشینگتن خواهان تحویل فوری این ذخایر است، ایران این درخواست را رد می‌کند. تنش‌ها بلافاصله پس از شکست مذاکرات اسلام‌آباد، با اعلام محاصره دریایی بنادر ایران از سوی واشینگتن شدت یافت؛ اقدامی که با هدف قطع درآمد‌های نفتی تهران صورت گرفت و عملاً راه را برای هرگونه پیشرفت دیپلماتیک مسدود کرد.

در جبهه‌ای دیگر، آتش‌بس ده روزه‌ای که در ۱۶ آوریل برای لبنان اعلام شد، امیدی برای گشایش در بن‌بست جنگ با ایران ایجاد کرد، چرا که تهران ثبات در لبنان و توقف درگیری‌ها با حزب‌الله را پیش‌شرط هرگونه طرح صلح وسیع‌تر می‌داند. با این حال، ادامه حملات اسرائیل و فقدان توافق پایدار، این امید‌ها را کم‌رنگ کرده است. در تازه‌ترین تحولات، گزارش‌های رسیده از تماس تلفنی اول ژوئن میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو حاکی از آن است که رئیس‌جمهور آمریکا به‌شدت از رفتار‌های نتانیاهو در جنوب لبنان خشمگین بوده و او را در این تماس «دیوانه» خطاب کرده است. این اختلاف‌نظر میان واشینگتن و تل‌آویو بر سر نحوه ادامه جنگ، خود به مانعی تازه در مسیر برقراری صلح تبدیل شده است.