«نه به نام من»؛ بخشی از یهودیان دیاسپورا در برابر اجماع حمایت از اسرائیل

تنش‌های دیرینه میان یهودیان مترقی ایالات متحده و دولت اسرائیل در ماه جاری برجسته‌تر شد؛ زمانی که بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل، و دیگر قانون‌گذاران راست‌گرای افراطی این کشور در رژه سالانه «روز اسرائیل» در شهر نیویورک شرکت کردند.

اسموتریچ که خود گفته تحت تعقیب دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) است، هنگام پیوستن به راهپیمایی حامیان اسرائیل در خیابان پنجم، با شعار‌های «شرم کنید» و «جنایتکاران جنگی» از سوی معترضان روبه‌رو شد.

این مراسم که با عنوان «Israel Day on Fifth» شناخته می‌شود، از سوی بسیاری در دیاسپورای یهودی مورد مخالفت قرار گرفته است؛ افرادی که مایل‌اند خود را از سیاست‌های اسرائیل فاصله دهند. با توجه به جنگ جاری در غزه و حضور برخی از معماران این جنگ در رژه امسال، مراسم ژوئن امسال بیش از همیشه جنجال‌برانگیز بوده است.

اسموتریچ بدون توجه به اعتراض یهودیان مترقی نیویورک، سرنوشت جامعه یهودیان را به اسرائیل گره زد؛ موضعی که از سوی بسیاری از سیاستمداران اسرائیلی و آمریکایی نیز تکرار می‌شود.

او گفت: «این یک جشن بزرگ است — پیوندی عمیق که تمام جامعه جهانی یهودیان را متحد می‌کند و یهودیان اسرائیل و یهودیان ایالات متحده را کنار هم می‌آورد. این سرنوشت مشترک طی سه سال گذشته به‌طور قابل توجهی تقویت شده است. دولت اسرائیل خانه تمام ملت یهود است. امنیت یهودیان در سراسر جهان به قدرت و امنیت دولت اسرائیل وابسته است. هیچ جای بهتری برای زندگی جز اسرائیل وجود ندارد.»

شهردار نیویورک، به وعده انتخاباتی خود عمل کرد و در این رژه شرکت نکرد؛ اقدامی که از سوی برخی سازمان‌های یهودی آمریکایی که منتقد جریان قدرتمند راست افراطی در سیاست اسرائیل هستند، مورد استقبال قرار گرفت.

سازمان «اسرائیلی‌ها برای صلح» و «یهودیان برای عدالت نژادی و اقتصادی» (JFREJ) اعلام کردند: «رژه روز اسرائیل که میزبان سیاستمدارانی است که نه تنها نسل‌کشی فلسطینیان را تشویق کرده‌اند بلکه بخشی از دولتی هستند که آن را مرتکب می‌شود، جشن هویت یا افتخار یهودی نیست. شهردار نیویورک این را می‌داند. ما قدردانیم که او در این مراسم شرکت نمی‌کند.»

فعالان یهودی در اروپا و ایالات متحده می‌گویند از اینکه سیاستمدارانی مانند اسموتریچ از آنان و مذهبشان برای توجیه جنگ در غزه و اشغال کرانه باختری استفاده می‌کنند، ناامید و خشمگین‌اند.

از جمله این گروه‌ها می‌توان به «صدای یهودیان برای صلح» در آمریکا و «نَعَمُد» در بریتانیا اشاره کرد. آنان می‌گویند سرکوب فلسطینیان با ارزش‌های دموکراتیک مدرنی که اسرائیل مدعی پایبندی به آنهاست ناسازگار است و این دیدگاه را به چالش می‌کشند که اسرائیل به‌عنوان یک دولت باید یک امر تثبیت‌شده و قطعی تلقی شود.

در برابر اجماع

امیلی هیلتون، از بنیان‌گذاران «نَعَمُد»، می‌گوید نگاه انتقادی او به اسرائیل پس از حمله این کشور به غزه در سال ۲۰۱۴ شکل گرفت؛ به‌ویژه پس از کشته شدن چهار کودک فلسطینی توسط ارتش اسرائیل هنگام بازی فوتبال در ساحل.

او به الجزیره گفت: «از دوران دانشگاه شروع به زیر سؤال بردن پذیرش اندیشه صهیونیستی کردم. با صهیونیست‌های لیبرالی آشنا شده بودم که شاید سیاست‌های اسرائیل را نقد می‌کردند، اما تا زمانی که وارد کالج دانشگاهی لندن نشدم، برای نخستین بار با یهودیان و فلسطینیانی که منتقد اسرائیل و معنای آن بودند، آشنا نشدم.»

هیلتون سپس به گروه‌های فعال یهودی در بریتانیا پیوست که برای فلسطینیانی که در جریان «راهپیمایی بزرگ بازگشت» در مرز غزه در سال ۲۰۱۸ کشته شدند، آیین‌های سنتی سوگواری یهودی برگزار می‌کردند. او بعدتر در مراسم یادبودی پس از حمله ۷ اکتبر که توسط حماس هدایت شد نیز شرکت کرد.

جنگ متعاقب اسرائیل در غزه که بیش از ۷۵ هزار فلسطینی را کشته است، برداشت برخی در جوامع یهودی سراسر جهان را درباره رابطه‌شان با اسرائیل تغییر داده است.

هیلتون گفت: «افراد بیشتری به این نتیجه می‌رسند که ما درست می‌گفتیم؛ اسرائیل استدلال اخلاقی را از دست داده است. هر ادعایی که زمانی داشت، از میان رفته است. اکنون تنها ادعای باقی‌مانده این است که به نمایندگی از جامعه اصلی یهودیان سخن می‌گوید، و حتی این نیز دیگر چندان قطعی به نظر نمی‌رسد.»

او افزود تهدید اصلی سیاسی برای دولت بنیامین نتانیاهو — از جمله نخست‌وزیر پیشین نفتالی بنت و رهبر اپوزیسیون یائیر لاپید — صرفاً بر سر میزان اجرای سیاست‌های تبعیض‌آمیز و جنگی اختلاف دارند و آینده بهتری برای فلسطینیان ارائه نمی‌کنند.

هیلتون گفت: «ادعا‌هایی که می‌گویند آنها به نام من عمل می‌کنند، صادقانه بگویم، تکان‌دهنده است. فرقی نمی‌کند آپارتاید مؤدبانه‌تر مورد حمایت لاپید و بنت باشد یا خشونت و ویرانی مورد حمایت دولت فعلی؛ مشکل، خودِ نظام است.»

او افزود: «باید بتوانیم زندگی‌ای فراتر از صهیونیسم را تصور کنیم؛ زندگی‌ای مبتنی بر عدالت و برابری. دولت اسرائیل با این ادعا که ما به‌نوعی سربازان پیاده آن هستیم، یهودیان را در معرض خطر قرار می‌دهد. ما چنین نیستیم.»

تغییر دیدگاه‌ها

نظرسنجی‌ها در ایالات متحده و اروپا نشان‌دهنده دیدگاه‌های متفاوت در میان دیاسپورای یهودی نسبت به اسرائیل است. در حالی که برخی در آمریکا و بریتانیا پس از محکومیت‌های گسترده جهانی علیه اسرائیل به دلیل جنگ غزه، احساس پیوند عاطفی قوی‌تری با این کشور گزارش کرده‌اند، بسیاری دیگر نیز از کشوری که احساس می‌کنند به نام آنان مرتکب نسل‌کشی می‌شود، فاصله گرفته‌اند.

سونیا مایرسون-ناکس، مدیر ارتباطات «صدای یهودیان برای صلح»، به الجزیره گفت: «برای مدت بسیار طولانی، نهاد‌های یهودی آمریکایی از اقدامات دولت اسرائیل حمایت کرده و توجیهات آن را تکرار کرده‌اند که این اقدامات به نام یهودیان سراسر جهان انجام شده است.»

او افزود: «با این کار، آنها نه تنها حمایت از اشغال، تبعیض و نسل‌کشی فلسطینیان را سازمان‌دهی کردند، بلکه یهودیانی را که با این اقدامات مخالف بودند یا تلاش می‌کردند دولت اسرائیل را بابت جنایات جنگی پاسخگو کنند، ساکت و طرد کردند.»

به گفته او، با وجود «تحول اساسی» در میان جامعه یهودیان آمریکایی، اکثریت نهاد‌های اصلی یهودی همچنان از اسرائیل حمایت می‌کنند.

تحلیلگران به الجزیره گفته‌اند که حمایت از موجودیت اسرائیل مدت‌ها نقطه اجماع اکثریت قاطع دیاسپورای یهودی جهان بوده است. اما سه سال عملیات‌های نظامی اسرائیل در غزه، کرانه باختری اشغالی، لبنان، سوریه، یمن، ایران و عراق — که به کشته شدن ده‌ها هزار غیرنظامی انجامیده — بسیاری را وادار کرده است این دیدگاه را مورد بازنگری قرار دهند.

کیت کان-هریس، جامعه‌شناس و پژوهشگر «مؤسسه تحقیقات سیاست یهودی»، گفت: «برای سال‌ها، مسئله اسرائیل نقطه اجماع یهودیان در بریتانیا و آمریکا بود. این وضعیت در حال تغییر است. این تحولات نشان داد بسیاری از نقاط اجماع چند دهه‌ای درباره اینکه اسرائیل چه بوده، دیگر کارآمد نیست.»

او افزود که با وجود تضعیف اجماع میانه‌رو درباره اسرائیل و افزایش گرایش‌های ضدصهیونیستی در میان نسل جوان، هنوز به مرحله‌ای نرسیده‌ایم که جوامع اصلی یهودی آینده اسرائیل به‌عنوان یک دولت را زیر سؤال ببرند. «این صدا‌ها وجود دارند، اما هنوز راه درازی در پیش دارند.»