یک مقام آمریکایی: توافق با ایران پیش‌تر امضا شده است

به گزارش رویترز، هنوز واکنش فوری از سوی تهران به این گزارش که توافقِ اعلام‌شده توسط طرفین در طول شب گذشته، پیش‌تر امضا شده، منتشر نشده است. گزارش‌های پیشین از سوی هر دو طرف حاکی از آن بود که این توافق قرار است روز جمعه در مراسمی رسمی در ژنو امضا شود.

در اولین نشانه از شکنندگی این توافق، اسرائیل — که در ماه فوریه جنگ را در کنار ایالات متحده آغاز کرده بود و در مذاکرات برای پایان دادن به آن طرف مشورت قرار نگرفته بود — با استفاده از یک پهپاد به خودرویی در جنوب لبنان حمله کرد؛ منطقه‌ای که اسرائیل در آن مشغول نبرد با جنبش حزب‌الله (همسو با ایران) است. ایران اعلام کرده است که این توافق باید توقف کامل خصومت‌ها در آن منطقه را به همراه داشته باشد.

جزئیات این تفاهم‌نامه که پس از بیش از دو ماه مذاکره حاصل شده، هنوز منتشر نشده است. این مقام آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن سخن می‌گفت، اعلام کرد انتظار دارد که مفاد آن طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده علنی شود.

در پی چشم‌انداز پایان یافتن اختلال در عرضه جهانی انرژی، قیمت نفت سقوط کرد و ارزش سهام افزایش یافت؛ به‌طوری که برخی از شاخص‌ها به رکورد‌های جدیدی دست یافتند.

ترامپ که پیش‌تر گفته بود تنگه مسدودشده هرمز روز جمعه بازگشایی خواهد شد، روز دوشنبه اعلام کرد که کشتی‌ها عبور از آن را آغاز کرده‌اند. با این حال، ارتش ایالات متحده به شرکت‌های کشتیرانی اعلام کرد که هنوز محاصره بنادر ایران را لغو نکرده است.

دوره مذاکرات ۶۰ روزه

بر اساس روایت‌های ارائه‌شده از سوی هر دو طرف، این توافق، تنگه مسدودشده را بازگشایی خواهد کرد و آتش‌بس را برای یک دوره مذاکره ۶۰ روزه تمدید می‌کند؛ دوره‌ای که قرار است در آن مسائل مورد اختلاف، همچون سرنوشت برنامه هسته‌ای ایران، تعیین تکلیف شوند.

ونس در گفت‌و‌گو با شبکه «سی‌بی‌اس نیوز» گفت که این توافق در نهایت می‌تواند منجر به این شود که ایران به یک صندوق بازسازی به ارزش ۳۰۰ میلیارد دلار دسترسی پیدا کند؛ صندوقی که توسط همسایگان عرب خلیج فارس تأمین مالی می‌شود، مشروط بر اینکه ایران به وعده‌های خود برای کنار گذاشتن مواد هسته‌ای عمل کند.

در همین حال، سرنوشت فوری این توافق ممکن است به لبنان گره خورده باشد؛ جایی که اسرائیل هم‌زمان با جنگ گسترده‌تری که در ماه فوریه در کنار ایالات متحده علیه ایران آغاز کرد، در حال نبرد با گروه مسلح حزب‌الله است.

ایران اعلام کرده است که توافق اولیه مستلزم توقف خصومت‌ها در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان است. اسرائیل که در مورد توافق اولیه مورد مشورت قرار نگرفته بود، اعلام کرده که حق اقدام در لبنان علیه تهدیدات حزب‌الله را برای خود محفوظ می‌دارد.

منابع امنیتی اعلام کردند که درگیری‌ها در جنوب لبنان پس از اعلام توافق در روز دوشنبه کاهش یافته، اما به طور کامل متوقف نشده است.

در اولین حمله از این نوع پس از اعلام توافق، یک پهپاد اسرائیلی خودرویی را در شهر «کفرتبنیت» در جنوب لبنان هدف قرار داد که منجر به کشته شدن راننده آن شد. ارتش اسرائیل هنوز در این باره اظهارنظری نکرده است.

لبنان، نقطه اختلاف

در حالی که ایالات متحده و ایران تا حد زیادی در اوایل آوریل خصومت‌ها را متوقف کرده بودند، درگیری‌ها در لبنان متوقف نشده است؛ جایی که حزب‌الله در حمایت از تهران در تاریخ ۲ مارس به اسرائیل حمله کرد و اسرائیل با یک کارزار هوایی و حمله زمینی به آن پاسخ داد که منجر به آوارگی حدود ۱.۲ میلیون نفر شده است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت که باید توقف کامل حملات اسرائیل علیه لبنان صورت گیرد و در پیام‌رسان تلگرام نوشت که ایالات متحده مسئول اجرای این توافق چارچوبی است.

حزب‌الله از این توافق استقبال کرد و گفت که گنجانده شدن لبنان در آن، بازتاب‌دهنده تعهد ایران به تضمین توقف جنگ و حفظ حقوق لبنان است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هنوز به صورت علنی به توافق آمریکا و ایران واکنشی نشان نداده است. اما اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، گفت که اسرائیل «به‌طور نامحدود» در مناطقی که در جنوب لبنان اشغال کرده باقی خواهد ماند تا آنچه را که تهدیدات شبه‌نظامی می‌پندارد، از بین ببرد.

در محافل خصوصی، نگاه مقامات اسرائیلی به این توافق منفی بوده است. یک مقام ارشد اسرائیلی به رویترز گفت که این توافق «برای اسرائیل وحشتناک است» و این ارزیابی در سراسر دولت، از نتانیاهو به پایین، مشترک است.

بازگشایی تنگه هرمز به حل بحران انرژی جهانی که ناشی از جنگ بود و با افزایش قیمت بنزین در ایالات متحده به موقعیت سیاسی ترامپ لطمه زده بود، کمک خواهد کرد. ترامپ روز یکشنبه نوشت: «کشتی‌های جهان، موتور‌های خود را روشن کنید. بگذارید نفت جریان یابد!» او روز دوشنبه اعلام کرد: «کشتی‌ها در حال حرکت هستند، بسیاری از آنها مملو از نفت، در حال خروج از تنگه هرمز.»