شورای آتلانتیک | توافق موقت آمریکا و ایران؛ پایان جنگ یا شکست راهبرد تغییر رژیم؟

شورای آتلانتیک: همزمان با انتشار جزئیات بیشتر، کارشناسان ما دیدگاه‌های خود را درباره آنچه تاکنون می‌دانیم و آنچه همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، بیان می‌کنند.

نات سوانسون (Nate Swanson): مراقب «شکاف» بین آرمان‌های تفاهم‌نامه و توافق نهایی باشید

ما جزئیات کامل تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا را نمی‌دانیم. تاکنون بیشتر با «بازی‌های رسانه‌ای» رو‌به‌رو بوده‌ایم تا محتوای واقعی، اما سه نکته برای رصد وجود دارد: ۱) این تفاهم‌نامه چه می‌کند، ۲) قصد دارد چه کند، و ۳) برای جلوگیری از درگیری‌های بیشتر باید چه کند.

بر اساس گزارش‌های عمومی، این تفاهم‌نامه یک طرح ۱۴ ماده‌ای است که آتش‌بس‌های متزلزل در ایران و لبنان را تثبیت کرده و چارچوبی برای مذاکرات آتی ترسیم می‌کند. این طرح احتمالاً به‌طور موقت خشونت را کاهش داده و ترافیک دریایی را افزایش می‌دهد. اما به نظر نمی‌رسد مسائل اصلی پیرامون سازوکار تنگه هرمز، امتیازات هسته‌ای ایران، یا مشوق‌های مالی و رفع تحریم‌ها را حل کند. این موارد قرار است در «فاز دوم» مطرح شوند که همین حالا هم در آمریکا، اسرائیل و ایران با انتقادات داخلی روبروست.

متیو کرونیگ (Matthew Kroenig): خنثی‌سازی رژیم ایران در ازای قیمت بالاتر انرژی، معامله خوبی بود

ایران دهه‌ها یکی از بزرگ‌ترین تهدید‌ها برای امنیت ملی آمریکا بوده و اقدامات نظامی یک سال گذشته آمریکا (عملیات «چکش نیمه‌شب» و «خشم حماسی») در تضعیف برنامه هسته‌ای، توان نظامی متعارف، رهبری سیاسی و ظرفیت دفاعی-صنعتی ایران موفق عمل کرده است. این دستاورد مهمی است. تنها هزینه منفی بزرگ، تهدید‌های ایران برای تنگه هرمز و محاصره تلافی‌جویانه آمریکا بود که جریان انرژی جهانی را مختل کرد. توافق اخیر وعده کاهش این فشار اقتصادی را می‌دهد. معتقدم این توافق پایدار خواهد ماند چرا که هر دو طرف انگیزه اقتصادی قوی برای جریان یافتن انرژی به بازار‌های جهانی دارند. ترامپ موفق شد یکی از خطرناک‌ترین دولت‌های تروریستی جهان را در ازای چند ماه قیمت بالاتر انرژی «خلع سلاح» کند؛ این معامله خوبی است.

لاندون درنتز (Landon Derentz): به بازگشت سریع بازار‌های انرژی به حالت عادی چندان مطمئن نباشید

بازگشایی گزارش‌شده تنگه هرمز، خبری بدون شک خوشحال‌کننده برای بازار‌های جهانی انرژی است. با این حال، این فرض که بازار‌های نفت به‌سرعت به شرایط پیش از درگیری بازمی‌گردند، نیازمند بررسی است. چالش اینجاست که بازار‌های انرژی با «اطمینان» کار می‌کنند. یک آتش‌بسِ «بایست-و-حرکت» که به‌طور مکرر مسیر‌های کشتیرانی را مختل کند یا عملیات مین‌روبی را به تأخیر بیندازد، بازگشت عرضه را کند خواهد کرد. قیمت‌ها به‌دلیل بی‌اعتمادی عمیق میان طرفین همچنان به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از ابتدای سال است.

جاش لیپسکی (Josh Lipsky): اینها پرسش‌های بزرگی است که بازار‌ها و متحدان آمریکا پاسخ آن را می‌خواهند

بازار‌ها فعلاً فقط به امضای توافق به عنوان یک داده نگاه می‌کنند. بازار‌ها برای تبدیل این رشد به «تداوم»، پاسخ دو سؤال کلیدی را می‌خواهند: ۱) آیا تنگه واقعاً همان‌طور که وعده داده شده باز می‌شود؟ و ۲) هزینه عبور از تنگه نسبت به قبل از جنگ چقدر خواهد بود؟ اینها فقط سؤالات بازار نیستند؛ اینها سؤالاتی است که سران گروه ۷ (G۷) هنگام ورود ترامپ به اجلاس «اویان» در فرانسه از او خواهند پرسید. اقتصاد‌های این بلوک با تورم بالاتر ناشی از جنگ ضربه خورده‌اند و اقتصاد جهانی پس از بیش از ۱۰۰ روز جنگ، تابِ توافقی بدون جزئیات را ندارد.

ویکتوریا جی. تیلور (Victoria J. Taylor): دستاورد‌های تاکتیکی جنگ به موفقیت راهبردی منجر نشد

توافق با ایران احتمالاً بهترین نتیجه ممکن است، اما شاید بهتر از چیزی نباشد که اگر آمریکا از ابتدا دیپلماسی را به جای جنگ دنبال می‌کرد، به دست می‌آمد. دولت ترامپ می‌تواند ادعا کند که عناصر کلیدی قدرت نظامی ایران را از بین برده است، اما با وجود این موفقیت‌های تاکتیکی، جنگ یک «شکست راهبردی» بود. رژیم باقی مانده و پس از تلافی‌جویی در سراسر خلیج [فارس]، جسورتر شده است. به جای متقاعد کردن ایران به رها کردن برنامه هسته‌ای، جنگ احتمالاً رهبری ایران را متقاعد کرده که بازدارندگی هسته‌ای بهترین راه برای حفظ آینده‌اش است.

دنی سیترینوویچ (Danny Citrinowicz): پایان نه فقط جنگ، بلکه یک پیش‌فرض راهبردی درباره تغییر رژیم در ایران

توافق آمریکا و ایران احتمالاً به انتظارات طولانی‌مدت در اورشلیم و واشینگتن مبنی بر اینکه فشار پایدار می‌تواند منجر به تغییر رژیم در تهران شود، پایان می‌دهد. برعکس، نتیجه احتمالی این است که رهبری ایران از بزرگ‌ترین آزمون دهه‌های اخیر سربلند بیرون آمده و نشان داده که مایل است هزینه‌های سنگین را برای حفظ منافع اصلی رژیم متحمل شود. چنین نتیجه‌ای اعتمادبه‌نفس نخبگان حاکم را تقویت می‌کند. همچنین این تصمیم، احتمال درگیری بزرگ در آینده نزدیک را کاهش می‌دهد، اما در عین حال موقعیت منطقه‌ای و بین‌المللی رژیم ایران را تقویت می‌کند.

دانیل بی. شاپیرو (Daniel B. Shapiro): برای مقایسه توافق ترامپ با توافق اوباما بسیار زود است

این جنگ یک اشتباه بود و باید تمام می‌شد. ترامپ فکر می‌کرد رژیم ایران به‌سرعت سقوط می‌کند، اما این اتفاق نیفتاد. در واقع، رژیم ایران از نظر راهبردی تقویت شده است. بازگشایی تنگه هرمز مهم‌ترین دستاورد این تفاهم‌نامه است، اما اکنون آمریکا در حال پرداخت هزینه با رفع تحریم‌ها برای بازگشایی آن است. ترامپ عمدتاً بر مقایسه مثبت توافق خود با برجام (توافق اوباما) تمرکز دارد، اما ما راه درازی تا رسیدن به این مقایسه داریم و توافق ترامپ ممکن است در نهایت ضعیف‌تر یا قوی‌تر از آن نباشد. امیدواریم شاهد حذف اورانیوم غنی‌شده ایران باشیم، اما برای رسیدن به آن، تیم ترامپ به دیپلماسی بسیار پیچیده‌تری نیاز دارد.