طرح اسرائیل برای مقابله با توافق صلح ترامپ با ایران

به گزارش فارن پالیسی، همزمان با اعلام توافق رئیس‌جمهور آمریکا با ایران، روشن شد که اسرائیل به حاشیه رانده شده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، حتی اعتراف کرد که از تمام جزئیات آن آگاه نیست.

رئیس‌جمهور آمریکا گفته است که اسرائیل با شرایط توافق با ایران موافقت کرده، اما همین اواخر در گفت‌و‌گو با «فایننشال تایمز» اظهار داشت که نخست‌وزیر اسرائیل «چاره‌ای جز پذیرش» نخواهد داشت. ترامپ گفت: «من حرف آخر را می‌زنم. تمام تصمیمات با من است.»

نتانیاهو مجبور شده است روی طناب باریکی راه برود: توازن میان راضی نگه‌داشتن ترامپ در عین حفظ استقلال در تصمیم‌گیری، و نمایش اقتدار رهبری در سال انتخابات. نتانیاهو روز دوشنبه به خبرنگاران گفت: «ما رابطه‌ای داریم که شرکا همدیگر را می‌شناسند. بسیاری اوقات موافقیم، گاهی هم موافق نیستیم. این در بهترین خانواده‌ها هم رخ می‌دهد.»

در حالی که نتانیاهو تلاش کرد تنش‌ها را کم‌اهمیت جلوه دهد، گزارش‌های اسرائیلی حاکی از نارضایتی از این توافق است؛ به‌ویژه در مورد مطالبه ایران مبنی بر اینکه اسرائیل باید حملات به لبنان را متوقف کند. اسرائیلی‌ها لبنان را یک پرونده جداگانه می‌بینند و خواهان دست باز برای خلع سلاح حزب‌الله هستند. اسرائیل روز یکشنبه، ساعاتی پیش از آنکه آمریکا و ایران اعلام کنند به توافق رسیده‌اند، بیروت را بمباران کرد.

اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، گفت: «ما توانایی اقدام مستقل برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را خواهیم داشت. اسرائیل از مناطق امنیتی در لبنان، سوریه و غزه عقب‌نشینی نخواهد کرد.»

هفته گذشته، بنیامین نتانیاهو با آغاز حمله به ایران، علی‌رغم هشدار ترامپ که به اسرائیل دستور آتش‌بس داده بود، از ایالات متحده سرپیچی کرد.

استراتژیست‌های اسرائیلی که با «فارن پالیسی» صحبت کردند، معتقدند که فقدان واکنش اسرائیل به حمله ایران، پس از آنکه تل‌آویو به یکی از مراکز حزب‌الله در بیروت حمله کرد، به تهران اجازه می‌داد حملات اسرائیل به لبنان را به عنوان تحریک برای حمله به اسرائیل جلوه دهد و بدعتی خطرناک ایجاد کند. این وضعیت همچنین سیاست اسرائیل را تابع روابط آینده ایران و آمریکا نشان می‌داد.

تاکنون، به نظر می‌رسد اسرائیل توانسته از خشم ترامپ بگریزد. ترامپ تنش‌ها را کاهش داد و به بی‌بی‌سی گفت که نتانیاهو با شلیک به ایران از او سرپیچی نکرده، زیرا موشک‌ها «از قبل در مسیر بودند.» با این حال، این تضمین برای کشوری که معتقد است توسط بازیگران متخاصم محاصره شده، کافی نیست.

اسرائیلی‌ها سعی خواهند کرد از تحریک هر رئیس‌جمهور آمریکایی پرهیز کنند، اما نیاز مبرمی برای «مصون‌سازی» تدارکات نظامی از آمریکا در برابر سیاست‌های ترامپ احساس می‌کنند. آنها همچنین در حال اتخاذ دستورالعمل‌های جدیدی برای محافظت از این رابطه در برابر احساسات ضداسرائیلیِ فزاینده در ایالات متحده هستند.

اسرائیل برای طیف وسیعی از سامانه‌های تسلیحاتی و همچنین حمایت‌های دیپلماتیک و اقتصادی به ایالات متحده وابسته است. ترامپ اگر بخواهد، می‌تواند فرش را از زیر پای اسرائیل بکشد و آن را در منطقه‌ای متخاصم تنها بگذارد، به ویژه اگر نتانیاهو باعث به خطر افتادن توافق آمریکا و ایران تلقی شود.

ناوگان هوایی رزمی اسرائیل عمدتاً ساخت آمریکا است و شامل جنگنده‌های پنهان‌کار مانند F-۳۵، F-۱۵ و F-۱۶ می‌شود. «یاکوف عمیدرور»، مشاور پیشین امنیت ملی نتانیاهو که اکنون در اندیشکده «موسسه مطالعات راهبردی و امنیتی اورشلیم» در واشنگتن فعالیت می‌کند، تلفنی به من گفت: «بگذارید این‌طور بگویم: در حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، تمام هواپیما‌هایی که توسط ارتش اسرائیل به پرواز درآمدند، آمریکایی بودند.»

اسرائیل به شدت برای بالگرد‌های تهاجمی و ترابری مانند آپاچی، بلک‌هاوک و سی‌استالیون و مهماتی نظیر گلوله‌های توپ ۱۵۵ میلی‌متری، گلوله‌های خمپاره ۱۲۰ میلی‌متری، مهمات تانک و بمب‌های دقیق، به ایالات متحده متکی است.

اسرائیل و آمریکا همچنین به طور مشترک سامانه‌های پیشرفته دفاع موشکی را توسعه داده‌اند -از جمله گنبد آهنین، فلاخن داوود و پیکان- که شهر‌های اسرائیل و مردم آن را از آتش دشمن محافظت کرده و میزان تلفات را به حداقل می‌رساند. این سامانه‌ها آسیب‌های وارده به اسرائیل را محدود کرده و در عین حال به آن اجازه می‌دهند با قدرت به مخالفان ضربه بزند.

بر اساس قانون ایالات متحده، هرگونه سلاحی که به کشور‌های خاورمیانه ارائه می‌شود نباید «برتری نظامی کیفی» اسرائیل را به خطر بیندازد و واشنگتن باید حق اولویت در دریافت تجهیزات نظامی فوق‌پیشرفته را برای این کشور قائل شود. علاوه بر این، ایالات متحده اطلاعات به اشتراک می‌گذارد، اغلب به صورت دیپلماتیک اسرائیل را از قطعنامه‌های سازمان ملل محافظت کرده، سیاست شرکای اروپایی را به نفع اسرائیل هدایت کرده و از نظر اقتصادی با صد‌ها میلیارد دلار کمک، به آن یاری رسانده است.

به‌طور بالقوه، اگر ترامپ تشخیص دهد که اسرائیل مخالف توافق با ایران یا سیاست در لبنان است، می‌تواند عرضه تسلیحات را قطع کند. «دیوید شنکر»، دستیار پیشین وزیر خارجه در امور خاور نزدیک در دولت اول ترامپ و عضو ارشد فعلی «موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک»، به NPR گفت که توقف فروش سلاح «گزینه اتمی» [نهایی]است.

ترامپ که از محبوبیت در اسرائیل لذت برده، بعید است دست به چنین اقدام افراطی بزند؛ گزینه‌های محتمل شامل تأخیر در تأمین سلاح، کاهش به اشتراک‌گذاری اطلاعات یا تهدید به عدم حمایت در سازمان ملل است.

اسرائیل کاهش حمایت عمومی در آمریکا را خطری بزرگ‌تر برای روابط خود می‌داند تا فوران‌های گاه‌به‌گاه ترامپ. طبق نظرسنجی «مرکز تحقیقات پیو» در ماه مارس، تا ۶۰ درصد بزرگسالان آمریکایی دیدگاه نامطلوبی نسبت به اسرائیل دارند.

کاهش جذابیت اسرائیل توسط مفسران محافظه‌کاری مانند «تاکر کارلسون» تشدید شده است؛ کسانی که علناً اقدامات اسرائیل در غزه و مبنای حمایت نظامی آمریکا از این کشور را زیر سؤال می‌برند. در چنین فضایی، اسرائیل خود را در حال از دست دادن حمایت میان آمریکایی‌ها می‌بیند و از اختلال جدی در همکاری‌های نظامی می‌ترسد.

اسرائیل آماده‌سازی برای کاهش احتمالی تدارکات را آغاز کرده و قصد دارد بمب‌های سنگین تولید کند، تولید مهمات را افزایش دهد و خودرو‌های زرهی بیشتری تهیه کند.

عمیدرور گفت: «ما می‌خواهیم از نظر تولید مهمات خودمان، قطعات یدکی برای سامانه‌های تسلیحاتی، جمع‌آوری توانمندی‌های اطلاعاتی بیشتر و غیره، مستقل‌تر باشیم.» با این حال، او به محدودیت‌های اسرائیل نیز اذعان کرد.

او افزود: «ما قرار نیست آپاچی، F-۳۵ یا F-۱۵ تولید کنیم. ما همچنان آن سامانه‌های اصلی را به هر طریقی از آمریکا خواهیم خرید.» و اضافه کرد که اگر ترامپ یا هر رهبر دیگری در آمریکا این کار را غیرممکن کند، «ما به بازار آزاد برمی‌گردیم، نزد هر کسی که آماده فروش باشد.»

استراتژیست‌های اسرائیلی معتقدند توقف استفاده از کمک‌های مالی آمریکا می‌تواند همکاری نظامی را نجات دهد.

عمیدرور گفت: «در ایالات متحده، صدا‌های بیشتری علیه تأمین مالی دفاعی کشور‌های دیگر بلند شده است. ایده ما این است که عاقلانه‌تر خواهد بود اگر حمایت مستقیم آمریکا را با پروژه‌های مشترک جایگزین کنیم؛ پروژه‌هایی که در آن هر دو کشور برای نوآوری و سامانه‌های پیچیده‌تر که توسط هر دو طرف تولید می‌شود، پول بدهند.»

اسرائیل در تلاش است تا یک سیستم تولید مشترک را جایگزین توافق دفاعی مبتنی بر کمک مالی کند که در آن دو کشور دانش خود را به اشتراک بگذارند و فناوری را در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر مبادله کنند تا تشکیلات دفاعی خود را محکم به هم گره بزنند. به این ترتیب، امیدوار است منافع مشترک بیشتری ایجاد کند و همکاری نظامی را تأمین نماید تا آن را در برابر هوس‌های سیاستمداران آمریکایی و تغییرات احتمالی در افکار عمومی آمریکایی‌ها مصون سازد.

«اران لرمان»، سرهنگ بازنشسته اطلاعاتی و معاون پیشین مشاور امنیت ملی اسرائیل که اکنون نایب‌رئیس «موسسه مطالعات راهبردی و امنیتی اورشلیم» است، تلفنی به من گفت: «آینده، کمک‌های بلاعوض نیست. ما در جایگاهی هستیم که شرکای جدی باشیم؛ ما نیازی به خرده‌ریز نداریم.»

لرمان گفت: «ما به سمت حرفه‌ای‌ها -نهاد‌های دائم- می‌رویم تا روابط خود با آمریکا را به یک مشارکت واقعی تبدیل کنیم.»