رویترز گزارش داد: توافق آمریکا و ایران شامل یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری است؛ نیمی از این مبلغ تأمین شده است

یک منبع آگاه به جزئیات توافق، به رویترز گفت که در توافق چارچوبی میان ایالات متحده و ایران، یک صندوق خصوصی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای تحریک سرمایه‌گذاری در ایران پیش‌بینی شده و بیش از نیمی از این مبلغ تاکنون تعهد و تأمین شده است.

این منبع که به دلیل عدم اعلام عمومی این طرح – در حالی که واشنگتن و تهران خود را برای امضای توافق در روز جمعه آماده می‌کنند – خواست نامش فاش نشود، گفت که این صندوق با هدف ایجاد انگیزه اقتصادی برای هر دو طرف جهت دستیابی به یک توافق نهایی طراحی شده است.

مقامات آمریکایی و ایرانی روز یکشنبه اعلام کردند که بر سر چارچوبی برای پایان دادن به جنگی که پس از حمله نیرو‌های آمریکایی و اسرائیلی به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شده بود، توافق کرده‌اند؛ توافقی که شامل توقف محاصره دریایی ایران توسط آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز، به عنوان یک مسیر کلیدی برای عرضه نفت و گاز جهانی، می‌شود.

به گفته این منبع، صندوق مذکور یک «ابزار سرمایه‌گذاری خصوصی» است و نه یک برنامه بازسازی یا پرداخت غرامت؛ از این رو، هیچ بودجه یا کمک مالی دولتی در آن وجود نخواهد داشت. وی افزود که شرکت‌هایی از ایالات متحده، کشور‌های عربی حوزه خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا متعهد به تأمین مالی این صندوق شده‌اند. سرمایه‌گذاری‌های متعهد شده، حوزه‌های انرژی، لجستیک، تولید و حمل‌ونقل را در بر می‌گیرد.

یک منبع ارشد ایرانی به رویترز گفت که تهران در ابتدا مبلغ ۴۰۰ میلیارد دلار به عنوان غرامت جنگی از آمریکا درخواست کرده بود، اما واشنگتن اعلام کرد که چنین مبلغی را پرداخت نخواهد کرد. سپس ایده این صندوق که قرار است «صندوق بازسازی و توسعه» نامیده شود، شکل گرفت.

این منبع ایرانی گفت که سازوکار این صندوق، مشارکت کشور‌های منطقه‌ای به شیوه‌های مختلف را پیش‌بینی می‌کند؛ از جمله تأمین وام، ایجاد خطوط اعتباری، یا سرمایه‌گذاری مستقیم در بازسازی سایت‌های آسیب‌دیده در جنگ، شامل تأسیساتی نظیر مجتمع فولاد مبارکه، پالایشگاه‌ها، فرودگاه‌ها و به طور گسترده‌تر، زیرساخت‌هایی که تحت تأثیر درگیری‌ها قرار گرفته‌اند.

ایران، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اقتصاد‌های خاورمیانه، در چهار دهه گذشته به دلیل تحریم‌های پیاپی آمریکا و جامعه بین‌المللی که این کشور را از بازار‌های سرمایه جهانی دور نگه داشته، تقریباً هیچ سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی قابل‌توجهی جذب نکرده است. این کشور دارای دومین ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی و چهارمین ذخایر اثبات‌شده نفت در جهان است. ایران همچنین از جمعیتی جوان و تحصیل‌کرده با بیش از ۹۲ میلیون نفر، یک پایگاه صنعتی متنوع و پتانسیل‌های قابل‌توجه در بخش‌هایی از پتروشیمی و معدن گرفته تا گردشگری و کشاورزی برخوردار است.

این منبع تأکید کرد که صندوق سرمایه‌گذاری مذکور کاملاً از مسیر مذاکرات موازی درباره لغو تحریم‌های آمریکا و آزادسازی دارایی‌های ملی ایران که در خارج از کشور مسدود شده است، جداست و این دو را دو سازوکار مالی متمایز با اهداف و زمان‌بندی‌های متفاوت توصیف کرد.

این صندوق تا زمانی که یک توافق نهایی و رضایت‌بخش حاصل نشود، ایجاد یا عملیاتی نخواهد شد. تفاهم‌نامه‌ای که قرار است امضا شود، با هدف ساختاردهی به این فرآیند طی ۶۰ روز آینده تنظیم شده است. این منبع گفت: «این صندوق تنها زمانی ایجاد خواهد شد که توافق نهایی امضا شود. در طول این ۶۰ روز، مدیران صندوق با طرف‌های ایرانی و سرمایه‌گذاران برای برنامه‌ریزی و تعیین محدوده پروژه‌ها همکاری خواهند کرد.»

وزارت امور خارجه ایران و وزارت امور خارجه پاکستان که به میانجی‌گری برای توافق این صندوق کمک کرده‌اند، به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.

یک سخنگوی کاخ سفید به مصاحبه روز دوشنبه «جی‌دی ونس»، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با شبکه سی‌بی‌اس اشاره کرد؛ جایی که او گفت اگر ایران به توافق با واشنگتن پایبند باشد – از جمله برچیدن برنامه هسته‌ای، حذف ذخایر مواد غنی‌شده و پذیرش رژیم بازرسی و اجرای دقیق – می‌تواند به یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری که توسط کشور‌های حوزه خلیج فارس حمایت می‌شود، دسترسی پیدا کند.

منبع مذکور حاضر نشد بگوید که این صندوق چگونه و توسط چه کسی اداره خواهد شد و اشاره کرد که جزئیات کلیدی آن همچنان باید تدوین شود. وی نام شرکت‌هایی از کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور، مالزی و ایالات متحده را به عنوان متعهدین به این صندوق ذکر کرد، اما از ارائه لیست کامل خودداری نمود.

تفاهم‌نامه ۶۰ روزه، یک «چارچوب» است و نه توافق نهایی؛ و انتظار می‌رود که مذاکره‌کنندگان آمریکایی و ایرانی در این مدت در چندین مسیر مختلف شامل موضوعات هسته‌ای، تحریم‌ها و امنیت منطقه‌ای به کار خود ادامه دهند.