پیشنهاد «گذرنامه ویژه» برای نفتکش‌ها؛ دولت ترامپ به‌دنبال افزایش تردد در تنگه هرمز

به گزارش پولیتیکو، مقام‌های دولت دونالد ترامپ در حال بررسی طرح‌هایی برای ازسرگیری تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز هستند؛ از جمله طرحی که بر اساس آن، با دریافت هزینه، نوعی «گذرنامه ویژه (VIP pass)» برای عبور از این آبراه همراه با اسکورت نیروی دریایی ارائه شود. سه منبع آگاه از این گفت‌و‌گو‌ها این موضوع را اعلام کردند.

به گفته دو مقام آشنا با مذاکرات در صنعت انرژی، ترامپ و «سوزی وایلز» رئیس دفتر کاخ سفید از مقام‌های مربوطه خواسته‌اند پیشنهاد‌هایی ارائه دهند تا مالکان کشتی‌ها را برای پذیرش ریسک عبور از این تنگه ترغیب کنند؛ آن هم در شرایطی که ایالات متحده و ایران همچنان در حال انجام مذاکرات صلح هستند. گفت‌و‌گو‌ها تاکنون عمدتاً بر یافتن راه‌هایی متمرکز بوده که شرکت‌های بیمه را متقاعد کند برای عبور کشتی‌ها از این آبراه باریک – جایی که ایران پیش‌تر با موفقیت به کشتی‌ها حمله کرده است – پوشش بیمه‌ای ارائه دهند.

یکی از افراد آگاه از این بحث‌ها که برای توضیح مذاکرات خصوصی به شرط ناشناس ماندن صحبت می‌کرد، گفت:

«رئیس‌جمهور و سوزی به‌طور صریح دستور داده‌اند که راه‌حلی پیدا کنند. با استثنا‌های محدود، تقریباً هر عبور از تنگه هرمز با مقررات بیمه‌ای در تضاد است؛ بنابراین سؤال این است که چه کاری می‌توان انجام داد تا شرکت‌های بیمه دوباره پوشش بیمه‌ای ارائه دهند؟»

به گفته این منابع، هیچ‌یک از ایده‌های مطرح‌شده تاکنون نهایی نشده است. این بحث‌ها در حالی جریان دارد که طبق داده‌های شرکت تحلیل کالا «کپلر»، نزدیک به ۵۰۰ کشتی – از جمله ۲۲۰ نفتکش – همچنان در خلیج فارس و در بیرون از تنگه هرمز متوقف مانده‌اند. هرچند ایران و آمریکا یک تفاهم‌نامه برای تعیین موضوعات مذاکرات در ماه‌های آینده امضا کرده‌اند، اما تردد دریایی همچنان تا حد زیادی متوقف است؛ زیرا مالکان کشتی‌ها نسبت به شکننده بودن صلح و احتمال فروپاشی آن محتاط هستند.

«تیلور راجرز» سخنگوی کاخ سفید در بیانیه‌ای گفت:

«به لطف تفاهم‌نامه مهمی که رئیس‌جمهور ترامپ امضا کرده است، تنگه هرمز کاملاً برای تجارت باز خواهد بود. دولت ترامپ انتظار دارد جریان آزاد انرژی به‌زودی به سطحی بازگردد که پیش از آغاز عملیات “Epic Fury” وجود داشت. هر ادعای دیگری که به منابع ناشناس نسبت داده شود، صرفاً گمانه‌زنی بی‌اساس تلقی می‌شود.»

حملات ایران به کشتی‌ها در تنگه هرمز – در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل به این کشور – عملاً این آبراه را که پیش از جنگ حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کرد، به نوعی «پارکینگ کشتی‌ها» تبدیل کرده است. اختلال در تجارت نفت موجب افزایش قیمت سوخت شد و برای کاخ سفید و جمهوری‌خواهان، در آستانه انتخابات ماه نوامبر که می‌تواند سرنوشت کنترل کنگره را تعیین کند، دردسر سیاسی ایجاد کرد.

با آغاز مذاکرات دو کشور برای دستیابی به توافق صلح بلندمدت، قیمت نفت به حدود ۷۵ دلار در هر بشکه کاهش یافته است، اما همچنان بالاتر از سطحی است که پیش از آغاز جنگ قرار داشت.

ترامپ شخصاً تلاش کرده مالکان کشتی‌ها را به عبور نفتکش‌ها از این تنگه تشویق کند و روز یکشنبه اعلام کرد که «بازگشایی بدون عوارض تنگه هرمز» را به طور کامل مجاز می‌داند.

با این حال، شرکت‌های اندکی به این درخواست پاسخ داده‌اند. به گفته منابع آگاه، یکی از ایده‌هایی که مقام‌های دولت با نمایندگان صنعت مطرح کرده‌اند این است که به مالکان کشتی اجازه داده شود در ازای پرداخت هزینه، عبوری سریع‌تر از تنگه هرمز داشته باشند؛ عبوری که احتمالاً با اسکورت کشتی‌های نیروی دریایی آمریکا همراه خواهد بود.

یکی از افراد مطلع از مذاکرات گفت:

«بحث‌هایی درباره عبور سریع‌تر و اسکورت‌شده در ازای پرداخت هزینه به آمریکا مطرح است؛ چیزی شبیه این که یک گذرنامه VIP روی کشتی خود بگذارید. مفهوم کلی این است که برای عبور سریع‌تر، شاید همراه با اسکورت نظامی، هزینه‌ای دریافت شود.»

به گفته یک مقام پیشین دولت آمریکا، بحث درباره دریافت هزینه از نفتکش‌ها همچنین یک تاکتیک مذاکره‌ای است که هم‌زمان با نشست گروه هفت در فرانسه مطرح شده تا کشور‌های اروپایی را به مشارکت بیشتر در منطقه وادار کند. به گفته او، ایالات متحده نباید به تنهایی بار کامل گشت‌زنی در این منطقه را بر دوش بکشد.

این مقام پیشین افزود ایده دریافت هزینه از کشتی‌ها در واقع «تلاشی برای ایجاد فضایی است تا فرانسه، بریتانیا و دیگران وارد خلیج فارس شوند، مسئولیت امنیت دریانوردی را بر عهده بگیرند و بازدارندگی بیشتری در برابر ایران ایجاد کنند تا از بازگشت به استفاده از تنگه هرمز به‌عنوان ابزار فشار جلوگیری شود.»

او گفت:

«اگر دوباره به محاصره برگردیم، اگر توافق فروبپاشد و مجبور شوید به اقدام نظامی بازگردید، در آن صورت ناوگان‌های اروپایی هم در منطقه حضور خواهند داشت.»

ترامپ در ماه آوریل نیز گفته بود که ایالات متحده – نه ایران – باید از کشتی‌هایی که از این تنگه عبور می‌کنند عوارض دریافت کند.

او به خبرنگاران گفت:

«چرا ما عوارض دریافت نکنیم؟ ترجیح می‌دهم این کار را انجام دهیم تا اینکه اجازه دهیم آنها این پول را بگیرند. چرا نباید این کار را بکنیم؟ ما برنده‌ایم. ما پیروز شدیم.»

به گفته این منابع، پیشنهاد‌های دیگری نیز مطرح شده است. یکی از ایده‌هایی که جدی‌تر بررسی می‌شود استفاده از «قانون تولید دفاعی» برای الزام شرکت‌های بیمه مستقر در آمریکا به ارائه پوشش بیمه‌ای برای کشتی‌هایی است که از تنگه هرمز عبور می‌کنند.

دولت ترامپ در ماه مارس نیز طرحی برای ارائه ۲۰ میلیارد دلار «بیمه سیاسی» به مالکان کشتی‌هایی که قصد عبور از هرمز را دارند معرفی کرد. با این حال، این طرح با استقبال محدودی روبه‌رو شد، زیرا مالکان کشتی‌ها تمایلی نداشتند دارایی‌های فیزیکی خود را در آب‌هایی به خطر بیندازند که ایران در آنها با استفاده از موشک‌ها، پهپاد‌ها و قایق‌های تندرو می‌تواند خسارت‌های سنگینی به محموله‌هایی به ارزش میلیون‌ها دلار وارد کند.