ظاهرسازی صلح پیش از جزئیات؛ چالش ۶۰ روزه ایران و آمریکا
مراسم عروسی برگزار شده، اما هنوز حلقهای در کار نیست؛ این ارزیابی ناظران از اعلام خبر «توافق برای رسیدن به توافق» میان ایالات متحده و ایران در روز دوشنبه است؛ توافقی که پس از بیش از ۱۰۰ روز جنگ (که با حملات آمریکا و اسرائیل به تهران در ۲۸ فوریه آغاز شد) صورت گرفته است.
توافق برای پایان خصومتها و آغاز یک روند مذاکره ۶۰ روزه بر سر شماری از مسائل کلیدیِ از پیش تعیینشده، در منطقهای که تشنه ثبات است، مورد استقبال قرار گرفت. کشورهای حوزه خلیج فارس پس از ماهها بلاتکلیفی و حملات ایران به داراییها و زیرساختهای نظامی آمریکا در خاکشان، نفسی به راحتی میکشند؛ لبنان با وجود حملات مداوم اسرائیل که نزدیک به یکپنجم خاک آن را اشغال کرده، بارقهای از امید را میبیند؛ و بازارهای جهانی نیز از بازگشایی تنگه هرمز و کاهش قیمت نفت پس از هفتهها اختلال، استقبال کردهاند.
متن کامل این توافق که انتظار میرود روز جمعه بهطور رسمی در ژنو امضا شود، هنوز منتشر نشده است. با این حال، روایتهای عمدتاً دستدوم از محتوای آن، طی چند روز گذشته متناقض بوده است. اما داستان اصلی این نیست که بر سر چه چیزی توافق شده، بلکه این است که چه چیزی به تعویق افتاده است.
طبق گزارش خبرگزاری مهر، پیشنویس توافق به طرفین ۶۰ روز مهلت میدهد تا به توافقی نهایی درباره برنامه هستهای ایران و تکلیف ذخایر ۴۴۰ کیلوگرمی اورانیوم با غنای بالای آن دست یابند. در این مدت، ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران آزاد خواهد شد. البته ایالات متحده هیچیک از این موارد را تأیید نکرده است.
این خبرگزاری افزود که بحثها پیرامون برنامه موشکی ایران و حمایت از گروههای نیابتی در منطقه، با وجود تقاضاهای اولیه آمریکا در آغاز جنگ، از دستور کار مذاکرات حذف شده است. نتیجه، توافقی است که جنگ را فعلاً پایان میدهد، اما اکثر اختلافات کلیدی که در وهله اول باعث آغاز آن شده بود را به تأخیر میاندازد.
«منلی میرخان»، مشاور راهبردی در امور ایران و جهان، به الجزیره گفت: «هنوز هیچ چیز ماهوی در مورد برنامه هستهای مذاکره نشده است. این تفاهمنامه چارچوبی برای آغاز مذاکرات است، نه نتیجه آن.»
طی دو ماه آینده، مذاکرهکنندگان باید با دشوارترین پرسشهایی که دهههاست دیپلماسی ایران و آمریکا را به چالش کشیده، دستوپنجه نرم کنند: اینکه آیا ایران اجازه ادامه غنیسازی اورانیوم را خواهد داشت، تکلیف ذخایر اورانیوم غنیشده چه میشود، بازرسیهای بینالمللی تا چه حد مداخلهجویانه خواهد بود و رفع تحریمها چه زمانی باید صورت گیرد.
هسته اصلی اختلاف: برنامه هستهای
چالش اصلی، آینده برنامه هستهای ایران است که دهههاست مذاکرات میان تهران و واشنگتن را به بنبست کشانده است. شکاف میان دو طرف در این موضوع نمایان شده است؛ «جیدی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا، هفته جاری به رسانههای این کشور گفت که بازرسان هستهای اجازه خواهند یافت به ایران بازگردند تا به این کشور در «نابودی ذخایر اورانیوم غنیشده» کمک کنند و او این موضوع را بخشی اصلی از توافقی دانست که روز جمعه امضا میشود.
با این حال، مقامات ایرانی میگویند مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران تنها پس از امضای توافق اولیه در روز جمعه آغاز خواهد شد و هیچ اشارهای به بازرسان یا سرنوشت ذخایر اورانیوم نکردهاند.
به گفته «سید حسین موسویان»، سیاستگذار و دیپلمات سابق ایرانی که در تیم مذاکرهکننده هستهای تهران با اتحادیه اروپا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی حضور داشت، در قلب این اختلاف، یک ناهماهنگی دیرینه درباره هدف برنامه هستهای ایران نهفته است. او به الجزیره گفت که دشوارترین نبرد، «آشتی دادن اصرار ایران بر حفظ یک برنامه غنیسازی صلحآمیز تحت [معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای]با تقاضای واشنگتن برای محدودیتهای شدید جهت اطمینان از عدم انحراف برنامه به سمت اهداف نظامی است.»
مسئله اعتماد و ۲۰ میلیارد دلار
تحلیلگران معتقدند نبرد اصلی ممکن است بر سر «توالی» باشد؛ یعنی چه کسی اول چه چیزی را ارائه میدهد. دوشنبه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدعی شد توافقی که جمعه امضا میشود، ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده را در طول دوره مذاکرات ۶۰ روزه در اختیار ایران قرار میدهد که نیمی از آن پیش از آغاز مذاکرات پرداخت خواهد شد. اما جیدی ونس این موضوع را رد کرد و به شبکه سیبیاس گفت: «اینکه میگویند میلیاردها دلار دارایی آزاد خواهد شد، درست نیست.»
«سینا طوسی»، پژوهشگر ارشد در مرکز سیاست بینالملل، به الجزیره گفت چالش اصلی، مسائل فنی هستهای نیست، بلکه این است که آیا آمریکا و ایران میتوانند برای مذاکره بر سر این مسائل، اعتماد لازم را بازسازی کنند یا خیر. او افزود: «ایالات متحده در ۲۸ فوریه، دقیقاً زمانی که مذاکرات در جریان بود، به تهران حمله کرد که اعتماد ایران را بهشدت خدشهدار کرد. تهران از موضعی با اعتماد تقریباً صفر به این مذاکرات نزدیک میشود.»
در نهایت، ممکن است جنگ اخیر باعث شده باشد دو دولت هزینهها و خطرات رویارویی نظامی مستقیم را تجربه کنند، که این خود میتواند انگیزهای برای مصالحه ایجاد کند که پیش از این وجود نداشت.
در گفتوگو با هاشم اورعی رییس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، مطرح شد
حسین راغفر در گفتوگو با فراز مطرح کرد
- تازهها
- پربازدیدها
در گفتوگو با هاشم اورعی رییس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، مطرح شد
رییس کانون بازنشستگان به فراز: معوقات بازنشستگان هرچه سریعتر و یکجا پرداخت شود
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جانفدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاحطلب «عهد» در گفتگو با فراز:
مینو محرز در گفتوگو با فراز توضیح میدهد