فرستاده ترامپ و وزیر خارجه ایران راهی سوئیس برای مذاکرات تازه

به گزارش رویترز، استیو ویتکاف، فرستاده ایالات متحده، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هر دو در حال حرکت به سوی سوئیس برای انجام مذاکرات هستند؛ آن هم در شرایطی که آتش‌بس در لبنان به نظر می‌رسد تلاش‌ها برای تبدیل توافق موقت جنگ ایران به یک توافق پایدار منطقه‌ای را دوباره زنده کرده است.

اسرائیل و حزب‌الله روز جمعه پس از افزایش درگیری‌ها که تردید‌هایی درباره مذاکرات ایران و آمریکا ایجاد کرده بود، بر سر آتش‌بس در لبنان توافق کردند؛ مذاکراتی که برای بازگشایی تنگه هرمز و تثبیت عرضه نفت اهمیت حیاتی دارد.

این تحول پس از امضای یک تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای میان دو طرف در اوایل این هفته رخ داد؛ تفاهم‌نامه‌ای که هدف آن توقف درگیری‌ها و ایجاد یک بازه ۶۰ روزه برای حل اختلافات بر سر برنامه هسته‌ای ایران و دیگر مسائل پیچیده لازم برای دستیابی به توافقی پایدارتر است.

با این حال، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز پنجشنبه برنامه سفر خود به سوئیس برای شرکت در این مذاکرات را لغو کرد؛ اقدامی که در بحبوحه افزایش تنش‌ها در لبنان میان اسرائیل و حزب‌الله، گروه مسلح مورد حمایت ایران، صورت گرفت.

با برقراری آتش‌بس، ویتکاف در حال حرکت به سمت سوئیس است تا به جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که هم‌اکنون در آنجا حضور دارد، بپیوندد. آکسیوس همچنین گزارش داد عراقچی قصد دارد روز شنبه به سوئیس سفر کند.

این تحول ممکن است نشانه‌ای از آن باشد که دو طرف قصد دارند مذاکرات فنی را با هدف دستیابی به یک آتش‌بس دائمی آغاز کنند. کاخ سفید به پرسش‌ها درباره سفر ویتکاف پاسخی نداد.

یک مقام ارشد آمریکایی گفت آتش‌بس در لبنان حدود ساعت ۴ بعدازظهر به وقت محلی (۱۳۰۰ به وقت گرینویچ) پس از تبادل آتش میان طرف‌ها اجرایی شد و افزود مذاکره‌کنندگان ایالات متحده و قطر با کمک ایران این توافق را تنظیم کرده‌اند.

دو منبع از حزب‌الله و یک مقام ارشد اسرائیلی نیز این آتش‌بس را در گفت‌و‌گو با رویترز تأیید کردند. این مقام اسرائیلی گفت: «اگر حزب‌الله به ما حمله نکند، برای ما هم زمان جنگ نیست.» او افزود اسرائیل نیرو‌های خود را در جنوب لبنان، جایی که در امتداد مرز شمالی خود منطقه‌ای را در اختیار دارد، حفظ خواهد کرد.

دو منبع امنیتی لبنانی گفتند اسرائیل در نخستین ساعت اجرای آتش‌بس حدود دوازده حمله هوایی انجام داد، اما پس از ساعت ۵ بعدازظهر دیگر حمله‌ای ثبت نشد.

وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد حملات اسرائیل از نیمه‌شب تا صبح جمعه ۴۷ کشته و ۹۷ زخمی برجای گذاشته است. در مقابل، ارتش اسرائیل اعلام کرد چهار سرباز این کشور در یک حادثه در لبنان کشته شده‌اند، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

درگیری در لبنان می‌تواند بر مذاکرات سایه بیندازد، زیرا پایان یافتن جنگ در این کشور یکی از شروط توافق گسترده‌تر میان آمریکا و ایران به شمار می‌رود.

پس از امضای تفاهم‌نامه روز چهارشنبه، مقدمات مذاکرات فنی در اقامتگاه کوهستانی بورگن‌اشتوک در سوئیس به‌خوبی پیش رفته بود، اما کاخ سفید روز پنجشنبه اعلام کرد ونس در این مذاکرات شرکت نخواهد کرد.

وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد این مذاکرات به تعویق افتاده است، اما این کشور همچنان آماده تسهیل گفت‌وگوهاست و کار‌های مقدماتی ادامه دارد.

توافق موقت گسترده ایجاب می‌کند ایالات متحده، ایران و متحدانشان پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبهه‌ها، از جمله در لبنان، را اعلام کنند. اسرائیل که در این مذاکرات حضور نداشت، می‌گوید طرف این توافق نیست.

عباس عراقچی نیز در تماس تلفنی با همتای پاکستانی خود در روز جمعه گفت ایالات متحده مسئول هرگونه نقض تعهدات خود در چارچوب این توافق، از جمله پایان دادن به درگیری‌ها در لبنان، خواهد بود. وزارت امور خارجه ایران این موضوع را اعلام کرد.

لبنان زمانی وارد این جنگ منطقه‌ای شد که حزب‌الله در دوم مارس به سوی اسرائیل آتش گشود؛ اقدامی که باعث شد اسرائیل حمله‌ای علیه این گروه آغاز کرده و به جنوب لبنان یورش ببرد.

ژوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، حملات اخیر اسرائیل را محکوم کرد، اما گفت این تشدید تنش مانع تلاش‌ها برای دستیابی به آتش‌بس فراگیر نخواهد شد.

وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد مارکو روبیو، وزیر امور خارجه این کشور، با عون گفت‌و‌گو کرده و بار دیگر بر ضرورت خلع سلاح حزب‌الله تأکید کرده است. او همچنین حمایت آمریکا از یک دولت «کاملاً مستقل و دارای حاکمیت کامل» در لبنان را مورد تأکید قرار داد.

در همین حال اعلام شد دو طرف درباره برگزاری دور تازه مذاکرات اسرائیل و لبنان در واشنگتن از ۲۳ تا ۲۵ ژوئن نیز گفت‌و‌گو کرده‌اند. ریاست‌جمهوری لبنان اعلام کرد دستیابی به آتش‌بس جامع یکی از ارکان اساسی این مذاکرات خواهد بود.

جنگ ایران که در ۲۸ فوریه با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، دست‌کم ۷ هزار کشته برجای گذاشته است که بیشتر آنها در ایران و لبنان بوده‌اند. این جنگ همچنین باعث افزایش قیمت انرژی و تشدید تورم در سراسر جهان شد.

قیمت نفت برنت روز جمعه اندکی افزایش یافت، اما پس از برقراری آتش‌بس در لبنان در مسیر ثبت کاهش هفتگی حدود ۸ درصدی قرار گرفت. همچنین پس از امضای توافق این هفته، ارسال نفت از طریق تنگه هرمز افزایش یافته است.

پیش از آنکه ایران در جریان جنگ این تنگه را مسدود کند، نزدیک به یک‌پنجم عرضه جهانی نفت خام و گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور می‌کرد.

نهادی که از سوی ایران برای مدیریت تنگه هرمز تشکیل شده است نیز روز جمعه اعلام کرد در دوره مذاکرات توافق موقت، از دریافت هزینه‌های برنامه‌ریزی‌شده صرف‌نظر خواهد کرد.

این تفاهم‌نامه پیش‌بینی می‌کند که ایران از برخی تحریم‌های اقتصادی رهایی یابد، دارایی‌هایی به ارزش ده‌ها میلیارد دلار آزاد شود و ایالات متحده نیز فوراً برای صادرات نفت ایران معافیت‌هایی صادر کند. همچنین ایجاد یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران و سایر مشوق‌های مالی در آن در نظر گرفته شده است.

دونالد ترامپ پس از انتقاد‌هایی که در واشنگتن از این توافق مطرح شد، بار دیگر از آن دفاع کرد؛ از جمله انتقاد برخی متحدان جمهوری‌خواه او در کنگره که می‌گویند او برای پایان دادن به جنگی که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر در میان بسیاری از آمریکایی‌ها محبوبیتی ندارد، امتیازات زیادی داده است.

ترامپ روز جمعه در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «این جنگ ایران را تضعیف کرده است!» او افزود: «ما از سر استیصال مذاکره نکردیم؛ این ایران بود که چنین وضعی داشت. آنها تمام شده‌اند. ما این ۶۰ روز را ادامه می‌دهیم. آنها هیچ پولی دریافت نمی‌کنند؛ حتی ۱۰ سنت.»