توافق صلح ایران و آمریکا چه تأثیری بر حضور «تیم ملی» در جام جهانی خواهد داشت؟

اگرچه در ادوار گذشته جام جهانی، کشور‌های میزبان در زمان برگزاری مسابقات با دیگر ملت‌ها در وضعیت جنگی بوده‌اند و حتی آرژانتین در سال ۱۹۷۸ در میانه «جنگ کثیف» میزبان بود، اما تاکنون هیچ موردی وجود نداشته که برگزارکننده مسابقات خود درگیر مناقشه‌ای مستقیم با یکی از کشور‌های شرکت‌کننده باشد؛ وضعیتی که اکنون میان آمریکا و ایران حاکم است.

ایالات متحده و اسرائیل از ۲۸ فوریه جنگی را علیه ایران آغاز کردند. با وجود آتش‌بس موقتی که در ۸ آوریل درگیری‌های شدید را متوقف کرد و امضای توافق صلح در هفته جاری، تنش‌ها میان دو کشور همچنان بالاست و به عرصه به اصطلاح «غیرسیاسی» جام جهانی نیز کشیده شده است. این فضای متشنج در ماه مارس زمانی به اوج رسید که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی «تروث سوشیال» مدعی شد که تیم ایران در آمریکا خوش‌آمد است، اما «معتقد نیست حضور آنها در اینجا برای جان و امنیت خودشان مناسب باشد».

تیم ملی ایران تا لحظه آغاز مسابقات، گروگان بازی‌های مهاجرتی آمریکا بود. ویزای بازیکنان تنها ۱۰ روز پیش از بازی افتتاحیه مقابل نیوزیلند در لس‌آنجلس صادر شد و آنها مجبور شدند پس از پایان هر بازی، برای اقامت در کمپ تمرینی خود به مکزیک بازگردند. نگار مرتضوی، تحلیلگر و روزنامه‌نگار ایرانی-آمریکایی، این وضعیت را «خصومت اضافی» علیه تیم ملی توصیف کرده است. به‌دلیل بلاتکلیفی در صدور ویزا و ناتوانی جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، در دریافت تضمین‌های لازم از ترامپ، کادر فنی به رهبری امیر قلعه‌نویی در لحظات آخر مجبور شد محل کمپ اصلی تیم را از آریزونا به تیخوانای مکزیک منتقل کند.

اکنون با شکل‌گیری یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران، پرسش‌های زیادی درباره پیامد‌های آن برای تیم ملی مطرح شده است. با اینکه هیچ‌کدام از طرفین متن کامل این یادداشت را منتشر نکرده‌اند و بعید است توافقات خاص ورزشی در آن ذکر شده باشد، کارشناسان امیدوارند که این توافق به برخوردی دوستانه‌تر با تیم ملی ایران در آمریکا منجر شود. مرتضوی در گفت‌و‌گو با الجزیره گفت: «با توافق صلح، شرایط می‌تواند تغییر کند. دیدیم که لحن ترامپ در چند روز اخیر به‌شدت تغییر کرده و او اکنون از منظر سیاسی و اقتصادی از روابط بهتر با ایران سخن می‌گوید و این قطعاً می‌تواند به ورزش نیز تسری یابد.»

با این حال، نیکی اخوان، پژوهشگر سیاسی، نسبت به احتمال عقب‌نشینی ترامپ از این توافق تحت فشار تندرو‌های ضدایرانی جمهوری‌خواه، گروه‌های حامی اسرائیل و دموکرات‌ها هشدار داد. اگرچه او صدور ویزای چندبار ورود برای مهدی ترابی را نشانه‌ای از انعطاف احتمالی آمریکا برای عمل به تعهدات خود به عنوان کشور میزبان دانست، اما تأکید کرد که تنش‌ها همچنان پابرجاست. ایران روز پنج‌شنبه اعلام کرد که قصد دارد به‌دلیل رد شدن درخواست ورود تیم ملی به آمریکا تنها دو روز پیش از بازی با بلژیک، شکایتی را نزد فیفا ثبت کند.

فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرده است که علی‌رغم ارائه برنامه آماده‌سازی از مدت‌ها قبل، تیم ملی باز هم با محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی برگزارکنندگان مواجه شده که اجرای برنامه‌های کادر فنی را تحت‌الشعاع قرار داده است. اخوان در پایان تأکید کرد: «شما به‌طور فعال در حال ایجاد مضیقه برای یک تیم هستید؛ در حالی که ایده اصلی ورزش برابری همه در زمین بازی است و اقدامات آمریکا تاکنون خلاف این بوده است. امیدوارم تأثیر این توافق این باشد که آنها [آمریکا]به مسئولیت‌های خود عمل کنند، زیرا این رفتار در حق این جوانان که در حال نمایندگی مردم خود هستند، ناعادلانه است.»