«می‌توانستی بزرگ‌ترین رئیس‌جمهور باشی، اما شکست خوردی»: ترامپ با خشم اسرائیل بر سر توافق با ایران روبروست

تحلیل‌گران از احساس «خیانت» در اسرائیل سخن می‌گویند؛ چرا که خشم عمومی و سیاسی نسبت به مفاد این توافق ــ که چارچوب‌های کلی برای پایان دادن به جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران را مشخص می‌کند ــ بر تیتر‌های خبری سایه افکنده است.

در یکی از تندترین حملات رسانه‌ای، یادداشت تحلیلی با عنوان «می‌توانستی بزرگ‌ترین رئیس‌جمهور تاریخ باشی، اما شکست خوردی» ترامپ را متهم کرد که «توافق تسلیم» را با یک «رژیم تروریستیِ بی‌رحم و قاتل» امضا کرده است. این مطلب در روزنامه «اسرائیل هیوم» منتشر شد که متعلق به میریام ادلسون، از حامیان مالی بزرگ و بانفوذ ترامپ است.

این یادداشت که در قالب نامه‌ای به ترامپ تنظیم شده بود، حتی از مواضع برخی سیاستمداران افراطی اسرائیل نیز فراتر رفت و رئیس‌جمهور آمریکا را متهم کرد که روند حرکت به سوی جنگی جدید را آغاز کرده و باعث «تحقیر» کشورش شده است. در بخشی از این مطلب با اشاره به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ ــ که ترامپ در دور اول ریاست‌جمهوری‌اش از آن خارج شد ــ آمده است: «لبخند عریض بر چهره باراک اوباما، حامل تمسخر بسیاری نسبت به مردی بود که توافق او را بدترین توافق تاریخ توصیف کرده بود.»

هاگای رام، استاد دانشگاه بن گوریون و نویسنده کتاب «ایران‌هراسی: منطق یک وسواس اسرائیلی»، می‌گوید ترامپ تا همین اواخر «محبوب‌ترین چهره در اسرائیل» بود، اما اکنون به «یک فرد شرور» تبدیل شده است. او افزود که این واکنش ناشی از یک «فوبیای عمیق» و «احساس همه‌جانبه خیانت آمریکا به اسرائیل» پس از توافقی است که رسانه‌های اصلی اسرائیل آن را «تله ایرانی» نامیده‌اند.

ازدواج شکست‌خورده؟

اتحاد ایالات متحده و اسرائیل عموماً یکی از نزدیک‌ترین روابط در تاریخ مدرن جهان تلقی می‌شود. از نقش حیاتی آمریکا در تأسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸، واشینگتن همواره از این کشور در درگیری‌های متعدد و در مواجهه با نادیده گرفتن حقوق بین‌الملل در قبال فلسطینیان ــ به‌ویژه در محاصره دهه‌ها و حملات به نوار غزه ــ حمایت کرده است.

با این حال، اگرچه پیش‌تر نیز اختلافاتی وجود داشته، اما به نظر می‌رسد هیچ‌کدام با مناقشه کنونی بر سر مفاد «یادداشت تفاهم» (MoU) میان آمریکا و ایران برابری نمی‌کند؛ اگرچه ناظران به سرعت خاطرنشان می‌کنند که اتحاد استراتژیک بلندمدت میان دو طرف همچنان پابرجاست.

برای بسیاری از اسرائیلی‌ها، ایران دشمن منطقه‌ای و جنگ علیه آن اغلب به عنوان یک نبرد وجودی به تصویر کشیده می‌شود. دهه‌هاست که سیاستمداران اسرائیلی از جمله بنیامین نتانیاهو، مدعی‌اند ایران در آستانه دستیابی به سلاح هسته‌ای است و همراه با متحدانش از جمله گروه شبه‌نظامی حزب‌الله لبنان، در پی نابودی اسرائیل است.

با این وجود، طبق مفاد توافق‌نامه که ظاهراً بدون دخالت اسرائیل مذاکره شده، تمامی درگیری‌ها ــ از جمله عملیات نظامی علیه لبنان که در اوایل مارس آغاز شد ــ باید فوراً پایان می‌یافت. علاوه بر این، هر دو طرف متعهد شدند به آنچه یادداشت تفاهم «تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان» خوانده است احترام بگذارند؛ کشوری که اسرائیل در حال حاضر حدود یک‌پنجم از خاک آن را در اشغال دارد. این توافق در اسرائیل با استقبال رو‌به‌رو نشد.

نظرسنجی کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل در روز پنجشنبه نشان‌دهنده گسست از سال‌ها حمایت گسترده عمومی از آمریکا و به‌ویژه شخص ترامپ است. طبق این نظرسنجی، تنها ۱۱ درصد از اسرائیلی‌ها احساس می‌کنند کشورشان در جنگی که آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه علیه ایران آغاز کردند «پیروز» شده است؛ و ۷۱ درصد اعلام کردند که دیگر به دولت ترامپ برای حفظ منافع اسرائیل در مذاکرات با ایران اعتماد ندارند.

نارضایتی از اهداف آمریکا محدود به افکار عمومی نبوده است. در حالی که نتانیاهو هنوز به طور عمومی درباره مفاد یادداشت تفاهم اظهارنظر نکرده، حملات مداوم اسرائیل به لبنان و ادعا‌های مبنی بر نقض توافق توسط حزب‌الله، نشانه‌های کافی به ناظران داده که او خود را ملزم به این توافق نمی‌داند.

سایر اعضای کابینه نتانیاهو صریح‌تر بوده‌اند؛ بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، و ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی، هر دو به طور علنی توافق موقت را محکوم کردند. بن‌گویر در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (که بعداً به دلیل نقض شرایط خدمات پلتفرم محدود شد) نوشت: «با تمام احترامی که برای آمریکایی‌ها قائلیم، اسرائیل باید به کل جهان اعلام کند که خون فرزندان ما و امنیت شهروندانمان قابل معامله نیست. تمام لبنان باید بسوزد.»

«بمب‌های حقیقت»

شخصیت‌های آمریکایی از توصیف مذاکرات‌شان در فضای سیاسی و رسانه‌ای اسرائیل برآشفته‌اند. ترامپ روز چهارشنبه در نشست گروه هفت به خبرنگاران گفت که نتانیاهو در حملات به لبنان «کمی هیجان‌زده» شده بود.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در حملات خود به منتقدان اسرائیلی صریح‌تر بوده است. ونس روز پنجشنبه در پاسخ به گزارش‌هایی مبنی بر خشم نتانیاهو از یادداشت تفاهم، گفت ترامپ «تنها رئیس دولتی در کل جهان است که در این لحظه با ملت اسرائیل همدلی دارد» و به محکومیت جهانی جنگ اسرائیل در غزه و حملاتش به همسایگان اشاره کرد. او افزود: «اگر من در کابینه دولت اسرائیل بودم، شاید به تنها متحد قدرتمندی که در کل جهان برایمان باقی مانده، حمله نمی‌کردم.»

اوری گلدبرگ، تحلیل‌گر سیاسی، وضعیت موجود را نه یک اختلاف جزئی، بلکه یک «شکاف» توصیف کرد. او گفت: «انتقاد از اسرائیل که از سوی رهبران آمریکا مطرح می‌شود، به این دلیل نیست که آنها ناگهان به بینش بزرگی دست یافته‌اند، بلکه به این دلیل است که حقایق اجتناب‌ناپذیر شده‌اند. هرچه آنها می‌گویند درست است. اینها بمب‌های حقیقت هستند. اسرائیل واقعاً آنها را وارد جنگ کرد و نتانیاهو واقعاً ترامپ را فریب داد.»

به نظر می‌رسد اوضاع وخیم‌تر شده است. روز شنبه، حملات مداوم اسرائیل به لبنان منجر به آن شد که ایران بار دیگر تنگه هرمز را ببندد؛ همان گلوگاه اقتصادی که بسته شدن قبلی‌اش توسط بسیاری عامل کشاندن ترامپ به میز مذاکره تلقی می‌شد.

آلون پینکاس، سفیر و سرکنسول سابق اسرائیل در نیویورک، گفت: «دو موضوع در جریان است که هر کدام بازتاب دیگری است. از یک سو، تمام مریدان ترامپ را داریم که به شدت به دنبال کسی در خارج از دایره خود می‌گردند تا تقصیر کشانده شدن رهبر بزرگشان به چنین جنگ لاینحلی را به گردن او بیندازند و نتانیاهو را نشانه گرفته‌اند. از سوی دیگر، تمام پیروان نتانیاهو را داریم. آنها نیز با جنگی در لبنان رو‌به‌رو هستند که نمی‌توانند از آن خارج شوند و با توافق آمریکا مواجه‌اند که به آنها مدام گفته می‌شود ایران در آن، بسیار قدرتمندتر از ایرانی است که تحت توافق اوباما تن به توافق بهتری داده بود.»

او در پایان تأکید کرد: «در نهایت، این توافق بدی است، چون جنگ بدی بود؛ همیشه یکی به دنبال دیگری می‌آید.»