آمریکا تحریم‌های ایران را ۶۰ روز تعلیق کرد؛ ترامپ تهدید کرد در صورت «بدرفتاری» تهران اقدام می‌کند

ایالات متحده از روز دوشنبه، پس از نخستین گفت‌و‌گو‌ها در چارچوب یک توافق صلح نوپا، تحریم‌های ایران را به مدت ۶۰ روز تعلیق کرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز گفت اگر ایران به تعهدات خود در این توافق پایبند نماند، «هر کاری را که لازم باشد» انجام خواهد داد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، گفت گفت‌و‌گو‌ها با مقام‌های ایرانی در سوئیس پایه خوبی برای دستیابی به توافق نهایی صلح ایجاد کرده است؛ هرچند ایران آغاز مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای خود را رد کرد.

دو طرف که تلاش می‌کنند بر توافق موقتی که هفته گذشته امضا کردند تکیه کنند، در گفت‌و‌گو‌های برگزارشده در تفرجگاه کوهستانی بورگن‌اشتاک سوئیس که مالکیت آن در اختیار قطر است، بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق دائمی ظرف ۶۰ روز توافق کردند. میانجی‌گران این گفت‌وگوها، پاکستان و قطر، این موضوع را اعلام کردند.

آنها همچنین درباره سازوکاری برای پایان دادن به درگیری‌ها در لبنان میان اسرائیل، متحد آمریکا، و حزب‌الله همسو با ایران توافق کردند و یک خط ارتباطی برای کمک به تضمین عبور امن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز گشودند تا از بروز درگیری در این آبراه راهبردی جلوگیری شود.

در نخستین مرحله از چند گامی که بر اساس این توافق برای فراهم کردن گشایش اقتصادی برای ایران در نظر گرفته شده است، وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد تا ۲۱ اوت معافیتی از تحریم‌ها صادر کرده که به تهران اجازه می‌دهد نفت و فرآورده‌های مرتبط را بفروشد و بهای آنها را دریافت کند.

مقام‌ها از تداوم یک وقفه پایدار در درگیری‌ها در لبنان بر اساس توافقی خبر دادند که هدف آن پایان دادن به خصومت‌ها در سراسر منطقه است؛ هرچند اسرائیل اعلام کرد یک منطقه امنیتی را در جنوب لبنان حفظ خواهد کرد و به اقدام برای «خنثی کردن» تهدید‌ها علیه سربازان و شهروندان اسرائیلی ادامه خواهد داد.

تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز از روز دوشنبه رو به افزایش گذاشت. همزمان، وزیر خارجه عمان در جریان مذاکرات با ایران درباره اداره این آبراه حیاتی، بر پایبندی کشورش به حقوق بین‌الملل و عبور امن و بدون عوارض تأکید کرد.

حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و حملات اسرائیل در لبنان، هزاران کشته بر جای گذاشته و میلیون‌ها نفر را آواره کرده است. جنگ ایران همچنین بازار‌های جهانی را تکان داده و قیمت جهانی نفت را افزایش داده است. قیمت نفت خام روز سه‌شنبه پس از آنکه روز دوشنبه با کاهش سه درصدی بسته شد، روند نزولی خود را ادامه داد.

ارزیابی خوش‌بینانه ونس از مذاکرات

اسرائیل طرف توافق صلح نبود، اما روز جمعه با آتش‌بس جدیدی در لبنان موافقت کرد. اگرچه درگیری‌های شدید برای یک روز دیگر ادامه یافت، مقام‌های لبنانی گفتند شدت آن از شنبه‌شب کاهش یافته است.

قرار بود اسرائیل و لبنان روز سه‌شنبه دور تازه‌ای از گفت‌و‌گو‌ها را در واشینگتن آغاز کنند. بیروت مصمم است مذاکرات مستقیم را پیش ببرد، حتی در حالی که به نظر می‌رسد این مذاکرات تحت‌الشعاع تصمیم ایران برای وارد کردن لبنان به مذاکرات خود با ایالات متحده قرار گرفته است.

ونس که از زمان امضای یادداشت تفاهم، لحنی خوش‌بینانه را حفظ کرده، گفت تهران موافقت کرده است به بازرسان هسته‌ای اجازه ورود به کشور را بدهد و سازوکار‌هایی برای رسیدگی به دارایی‌های مسدودشده خود در خارج و مدیریت آتش‌بس‌ها ایجاد کند.

او پس از شرکت در مذاکرات به خبرنگاران گفت: «ما پایه بسیار خوبی برای یک توافق نهایی موفق ایجاد کردیم.»

با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، به خبرگزاری رسمی ایرنا گفت ایران هنوز درباره مسائل هسته‌ای گفت‌و‌گو نکرده و تعهد جدیدی نداده است.

ترامپ روز دوشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت ایران با انجام بازرسی‌های تسلیحاتی برای تضمین «صداقت هسته‌ای» موافقت خواهد کرد.

ترامپ بعدتر به خبرنگاران گفت: «اگر ایران به توافق خود پایبند نباشد، یا اگر درست رفتار نکند، من هر کاری را که لازم باشد انجام خواهم داد.»

ایران از زمانی که آمریکا و اسرائیل سال گذشته دور نخست حملات هوایی را آغاز کردند، بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را محدود کرده و با آغاز جنگ در ماه فوریه، آنها را به طور کامل تعلیق کرده است. تهران می‌گوید برنامه هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد تهران معافیت‌هایی برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی، آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده خود در خارج و آغاز یک طرح بازسازی و توسعه برای ایران به دست آورده است.

ونس گفت جرد کوشنر، فرستاده کاخ سفید و داماد ترامپ، روندی را پیشنهاد کرده است که بر اساس آن، آمریکا و قطر هنگام آزادسازی دارایی‌های ایران بر این منابع کنترل خواهند داشت و این پول می‌تواند صرف خرید ذرت، سویا و گندم آمریکا شود.

ترامپ به خبرنگاران گفت: «بنابراین پولی که آزاد می‌کنیم به کشاورزان ما خواهد رسید.»

با این حال، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، گفت چنین الزامی وجود ندارد و دست‌کم بخشی از منابع مسدودشده باقی‌مانده می‌تواند برای خرید کالا‌های غیرتحریمی دیگر مورد استفاده قرار گیرد. خبرگزاری تسنیم این سخنان را گزارش کرده است.

قرار بود گفت‌و‌گو‌های فنی در ادامه هفته جاری ادامه یابد.