در نخستین روز مذاکرات، آمریکا و ایران بر سر چه چیزهایی توافق کردند و بر سر چه چیزهایی اختلاف دارند؟
ایالات متحده پس از نخستین روز مذاکرات برای دستیابی به توافق صلح، تحریم‌های نفتی ایران را برای مدت ۶۰ روز تعلیق کرده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفت اگر ایران به تعهدات خود در چارچوب توافق پایبند نماند، «هر کاری لازم باشد انجام خواهد داد». مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران پس از امضای یک «یادداشت تفاهم» میان دو طرف در هفته گذشته آغاز شد.
دو طرف همچنین یک «خط ارتباطی» درباره تنگه هرمز ایجاد کرده‌اند تا «برای جلوگیری از حوادث و سوءتفاهم‌ها و با هدف تضمین عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز» مورد استفاده قرار گیرد. ایران پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در پایان ماه فوریه، این تنگه را که در زمان صلح حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور می‌کند، بسته بود. این اقدام شوکی در بازار‌های جهانی انرژی ایجاد کرد و باعث افزایش قیمت نفت شد.
بیانیه مشترکی که روز دوشنبه از سوی میانجی‌ها، یعنی قطر و پاکستان، منتشر شد، اعلام کرد: «مذاکره‌کنندگان ارشد به‌طور منظم به کمیته عالی گزارش خواهند داد و گروه‌های کاری متمرکز بر مسائل هسته‌ای، تحریم‌ها و یک گروه نظارت و حل‌وفصل اختلافات را برای تضمین اجرای مؤثر یادداشت تفاهم و همچنین سایر موضوعات هدایت خواهند کرد.»
با این حال، جدا از موضوع کاهش تحریم‌ها، به نظر می‌رسد دو طرف درباره اینکه بر سر چه چیزهای دیگری به توافق رسیده‌اند اختلاف نظر دارند.
روز سه‌شنبه رسانه‌های دولتی ایران گزارش دادند که آمریکا همچنین با آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران موافقت کرده است، اما واشینگتن این موضوع را تأیید نکرده است. همچنین در حالی که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه اعلام کرد ایران اجازه خواهد داد بازرسان بین‌المللی هسته‌ای دوباره وارد این کشور شوند، ایران روز سه‌شنبه این موضوع را رد کرد.
چندین موضوع مهم دیگر برای دستیابی به توافق صلح هنوز باید مورد مذاکره قرار گیرد؛ از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و جزئیات رفع تحریم‌ها.
در این گزارش توضیح داده می‌شود که هر یک از طرف‌ها تاکنون درباره مذاکرات جاری چه گفته‌اند و اختلاف‌ها بر سر چه مسائلی است.
آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران
روز دوشنبه، محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، اعلام کرد توافقی با آمریکا برای آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران حاصل شده است.
اما ونس تنها گفت که اگر دارایی‌های ایران آزاد شود، تهران از آن برای خرید محصولات کشاورزی آمریکا استفاده خواهد کرد. او گفت: «این پول‌ها صرف ثروتمندتر شدن کشاورزان آمریکایی و تغذیه مردم ایران خواهد شد.»
ترامپ نیز روز دوشنبه تأکید کرد: «ما در حال انجام مذاکرات بسیار خوبی برای دستیابی به توافقی عادلانه و معقول هستیم. یکی از موضوعاتی که مطرح شد این است که پول‌هایی که آزاد می‌شوند برای خرید مواد غذایی استفاده خواهد شد و این مواد غذایی به‌طور انحصاری از طریق ایالات متحده و از کشاورزان ما خریداری می‌شود.»
او افزود: «ذرت، سویا و همه چیزهایی که آنها نیاز دارند از کشاورزان ما خریداری خواهد شد؛ بنابراین کشاورزان ما بسیار خوشحال هستند. تماس‌های زیادی دریافت کرده‌ام و آنها از این موضوع بسیار خرسند بودند.»
ترامپ روز سه‌شنبه نیز در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «پول و یا تحریم‌هایی که وزارت خزانه‌داری آمریکا در حال آزاد کردن آن است، در یک حساب امانی تحت کنترل ایالات متحده قرار می‌گیرد و برای خرید مواد غذایی و تجهیزات پزشکی، منحصراً از ایالات متحده، از جمله ذرت، گندم و سویا از کشاورزان بزرگ آمریکایی ما استفاده خواهد شد. اینها چیزهایی هستند که ایران به‌شدت به آنها نیاز دارد. این یک بحران انسانی است و من احساس می‌کنم لازم است اکنون کمک کنیم، پیش از آنکه خیلی دیر شود. مذاکرات به‌خوبی پیش می‌رود.»
با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز سه‌شنبه گزارش‌ها درباره اینکه ایران مجبور خواهد شد مواد غذایی از آمریکا خریداری کند را رد کرد و گفت این دارایی‌ها «آزاد خواهد شد و ایران با آزادی کامل از آن برای خرید هر کالا یا محصولی که کشور به آن نیاز دارد استفاده خواهد کرد.»
کدام تحریم‌ها قرار است لغو شود؟
تاکنون ایالات متحده تحریم‌های نفتی ایران را برای مدت ۶۰ روز تعلیق کرده است؛ اقدامی که امکان فروش حدود ۶۷ میلیون بشکه نفت ایران را که در حال حاضر در کشتی‌ها و نفتکش‌ها در خلیج فارس ذخیره شده است فراهم می‌کند. پالایشگاه‌های دولتی و خصوصی چین بزرگ‌ترین خریداران این نفت هستند.
روز سه‌شنبه، نماینده ایران در سازمان ملل در ژنو از پیشرفت خوب در مذاکرات خبر داد.
علی بحرینی گفت: «همکاران ما دیروز در سطح فنی گفت‌و‌گو‌های بسیار خوبی داشتند» و افزود که طی روز‌های آینده دو گروه کاری برای بررسی لغو تحریم‌ها علیه ایران و مسائل مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای ایران تشکیل خواهد شد.
ایران یکی از کشور‌هایی است که بیشترین تحریم‌ها علیه آن اعمال شده و دهه‌ها تحت تحریم‌های آمریکا قرار داشته است. بخشی از این تحریم‌ها در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ کاهش یافت، اما زمانی که ترامپ از این توافق خارج شد دوباره برقرار شد. در نتیجه این تحریم‌ها، میلیارد‌ها دلار از دارایی‌های ایران همچنان در بانک‌های خارجی مسدود مانده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که تحریم‌های صادرات نفت و فروش محصولات پتروشیمی ایران تعلیق شده، محاصره برداشته شده، بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران آزاد شده و یک برنامه بزرگ بازسازی و توسعه برای ایران آغاز شده است. او گفت شروط کلیدی ایران اکنون برآورده شده است.
آلن فیشر، خبرنگار الجزیره در کاخ سفید، گفت: «حذف تحریم‌های نفتی موضوع بسیار بزرگی است، زیرا تا پیش از این ایران نفت می‌فروخت، اما با تخفیف بسیار زیاد، چون بسیاری از شرکت‌ها و کشور‌ها نمی‌خواستند در معرض تحریم‌های آمریکا قرار بگیرند.»
او افزود: «اکنون آنها می‌توانند نفت خود را با قیمت کامل بازار بفروشند و این یک تقویت بزرگ برای اقتصاد ایران است. هدف این است که در نهایت به توافقی برسیم که همه تحریم‌ها از بین برود، اما این موضوع تنها زمانی تأیید خواهد شد که توافق نهایی به شورای امنیت سازمان ملل ارسال و با قطعنامه آن تأیید شود.»
المقداد الروحید، خبرنگار الجزیره در تهران، نیز گفت: «این موضوع برای ایران بسیار حیاتی است. ما شاهد بوده‌ایم که رفع تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده یکی از مطالبات اصلی ایران بوده است.»
آیا ایران اجازه بازرسی هسته‌ای می‌دهد؟
دو طرف روایت‌های بسیار متفاوتی از آنچه روز دوشنبه بر سر آن توافق شده ارائه می‌کنند.
ونس مدعی شد ایران موافقت کرده است بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را دوباره به کشور دعوت کند و افزود که ارتباط با آژانس ممکن است از همان روز دوشنبه آغاز شود.
او گفت: «این یک نقطه عطف مهم برای مردم آمریکا است و نخستین گام برای پایان دادن دائمی به برنامه سلاح هسته‌ای در ایران.».
اما مقام‌های ایرانی روز سه‌شنبه این موضوع را رد کردند.
اسماعیل بقایی در یک نشست خبری در تهران گفت ایران هیچ دیداری با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نداشته و برنامه مشخصی برای بازدید بازرسان آژانس از تأسیسات هسته‌ای ایران وجود ندارد.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نهاد ناظر هسته‌ای سازمان ملل است. این آژانس در چارچوب توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، موسوم به برجام، برنامه هسته‌ای ایران را بازرسی می‌کرد؛ توافقی که در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما حاصل شد، اما ترامپ در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از آن خارج کرد.
ایران در نهایت پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در سال گذشته، که طی آن اسرائیل تأسیسات هسته‌ای و نظامی ایران را هدف قرار داد و آمریکا نیز با حمله به سه سایت هسته‌ای ایران به این جنگ پیوست، ورود بازرسان را متوقف کرد.
ترامپ روز سه‌شنبه نیز در واکنش به اختلاف روایت‌ها درباره مفاد توافق، در شبکه تروث سوشال نوشت: «با وجود اعتراض‌ها و اظهارات نادرست آنها و همچنین تبلیغات رسانه‌های جعلی که هر کاری می‌کنند تا پیروزی آمریکا را کوچک و بی‌اهمیت جلوه دهند، ایران کاملاً و به‌طور کامل با بالاترین سطح بازرسی‌های هسته‌ای برای مدت طولانی در آینده موافقت کرده است.»
او افزود: «اگر آنها با این موضوع موافقت نکرده بودند، هیچ مذاکره دیگری در کار نبود.»
ترامپ همچنین نوشت: «بر اساس این موضوع و سایر امتیاز‌های مهمی که ایران داده است، من موافقت کرده‌ام که تنگه هرمز باز بماند و محاصره دریایی بیشتری اعمال نشود. با این حال، همه کشتی‌ها در محل باقی خواهند ماند تا در صورت لزوم محاصره دوباره برقرار شود، هرچند در حال حاضر چنین احتمالی بسیار بعید به نظر می‌رسد.»
سایر موضوعات هسته‌ای
ونس گفت آمریکا و ایران در سایر گفت‌و‌گو‌های هسته‌ای نیز «پیشرفت بسیار خوبی» داشته‌اند، هرچند جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران یکی از اصلی‌ترین نقاط اختلاف میان دو کشور بوده است.
طبق توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، ایران تنها اجازه داشت اورانیوم را تا سطح ۳٫۶۷ درصد غنی‌سازی کند؛ سطحی که برای برنامه تولید برق هسته‌ای کافی است و بازرسان نیز تأیید کرده بودند که ایران به این محدودیت پایبند بوده است.
اما در سال‌های پس از خروج آمریکا از توافق در سال ۲۰۱۸، گفته می‌شود ایران غنی‌سازی در سطوح بالاتر را از سر گرفته و اکنون حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد. این میزان هنوز به سطح مورد نیاز برای سلاح هسته‌ای، یعنی حدود ۹۰ درصد، نرسیده است، اما مرحله‌ای است که رسیدن به غنای ۹۰ درصد از آن بسیار سریع‌تر می‌شود.
در حالی که آمریکا خواستار تحویل ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران شده است، ایران همواره اعلام کرده چنین کاری انجام نخواهد داد؛ هرچند در برخی موارد آمادگی خود را برای بررسی انتقال آن به یک کشور ثالث مطرح کرده است. توافق اعلام‌شده در هفته گذشته نیز نشان می‌دهد که رقیق‌سازی این مواد در داخل ایران نیز می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد.
ناترازی بنزین حل شد
امیرعلی ابوالفتح در گفت‌وگو با فراز
پیامد درخواست عجیب دانشگاه علوم پزشکی از بانک‌ها
- تازه‌ها
- پربازدیدها
یک نماینده مجلس به فراز گفت:
گفت‌وگوی فراز با سخنگوی صنعت آب کشور
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جان‌فدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاح‌طلب «عهد» در گفتگو با فراز: