افشای خطای اطلاعاتی آمریکا در حمله به مدرسه ایرانی؛ ۱۲۰ کودک کشته شدند

بررسی‌ها حاکی از آن است که یادداشت‌های نادیده‌گرفته‌شده یک تحلیل‌گر و عدم اتصال سامانه‌های اطلاعاتی آمریکا به یکدیگر، از جمله خطا‌هایی بوده که در جریان تحقیق درباره علت حمله موشکی به مدرسه‌ای در ایران که حدود ۱۲۰ کودک را به کام مرگ کشاند، آشکار شده است.

سال‌ها پیش از آنکه آمریکا در پایان ماه فوریه به ایران حمله کند، یک تحلیل‌گر اطلاعاتی که اطلاعات مربوط به اهداف احتمالی آینده در ایران را بررسی می‌کرد، تغییراتی را در مکانی مشاهده کرد که آمریکا پیش‌تر آن را به عنوان یک تأسیسات دریایی متعلق به یگان ویژه نظامی ایران در شهر میناب، واقع در جنوب شرقی کشور، طبقه‌بندی کرده بود. در واقع، این مکان اکنون یک مدرسه ابتدایی بود. به گفته افرادی که با این موضوع آشنا هستند و به دلیل حساسیت مباحث نخواستند نامشان فاش شود، این تحلیل‌گر تغییرات سایت را در یک ابزار دیجیتال اطلاعاتی ثبت کرد، اما آن ابزار به پایگاه داده رسمی اطلاعاتی که آمریکا برای توسعه اهداف حملات استفاده می‌کند، متصل نبود و این اطلاعات هرگز به فرماندهان نظامی منتقل نشد.

در ۲۸ فوریه، زمانی که پرزیدنت ترامپ آغاز عملیات رزمی بزرگ علیه ایران را اعلام کرد، یک موشک به این مدرسه اصابت کرد. این حمله حدود ۱۲۰ کودک و در مجموع نزدیک به ۲۰۰ نفر را کشت که بدترین حادثه آسیب به غیرنظامیان ناشی از عملیات‌های آمریکا در دهه‌های اخیر محسوب می‌شود.

یادداشت‌های تحلیل‌گر که به گفته یکی از افراد مطلع در سال ۲۰۱۹ ثبت شده بود، هرگز مورد توجه قرار نگرفت و همان ساختمان در طول سال‌های بعد چندین بار دیگر بررسی شد، بدون آنکه کسی پایگاه داده هدف‌گیری را به‌روزرسانی کند. این یافته‌ها از جمله مسائلی است که در تحقیقات پنتاگون درباره حمله به مدرسه بررسی شده است، هرچند نتایج این تحقیقات به‌طور عمومی منتشر نشده است. یک مقام پنتاگون گفت این حادثه همچنان تحت بررسی است و این آژانس به‌روزرسانی جدیدی برای ارائه ندارد. روز چهارشنبه، ترامپ گفت ممکن است تعیین مقصر هرگز امکان‌پذیر نباشد و معتقد نیست که آمریکا مقصر بوده است.

جزئیات فاش‌شده بخشی از تحقیقات پنتاگون، ضعف‌های دیرینه در سیستم هدف‌گیری ارتش آمریکا را برجسته می‌کند؛ سیستمی که قرار بود سال‌ها پیش بهبود یابد. ارتقا‌ها به جای آن با تأخیر مواجه شده‌اند، اما با گسترش هوش مصنوعی، این نیاز فوری‌تر شده است. برخی این فناوری را راه‌حلی برای مشکلات هدف‌گیری می‌دانند، در حالی که برخی دیگر نگرانند که این فناوری آسیب‌های جنگ را مقیاس‌پذیر و تسریع کند.

تحقیقات در مورد حمله به مدرسه در ماه آوریل تکمیل شد، اما به گفته یکی از افراد مطلع، همچنان در فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) که مسئول انجام عملیات رزمی علیه ایران است، تحت بررسی قرار دارد. فرمانده سنتکام، دریابد برد کوپر، دستور انجام این تحقیقات را صادر کرد و یک ژنرال نیروی هوایی از خارج از این فرماندهی را برای اطمینان از بررسی دقیق و مستقل منصوب کرد.

یادداشت‌های مکتوب تحلیل‌گر درباره مدرسه، این واقعیت که آنها در سال ۲۰۱۹ در سیستم دیجیتالی ثبت شده بودند که به پایگاه داده رسمی متصل نبود و وضعیت فعلی تحقیقات، پیش‌تر گزارش نشده بود. نیویورک‌تایمز پیش‌تر گزارش داده بود که یک تحلیل‌گر چند سال پیش متوجه شد که این ساختمان مدرسه به نظر می‌رسد و این موضوع را به یک نفر دیگر اطلاع داده است. بر اساس گزارش تایمز، مسئولان هدف‌گیری از تصاویری استفاده می‌کردند که هفت سال به‌روز نشده بود.

به گفته مقامات ارشد سابق اطلاعاتی، شکاف‌های قابل‌توجه و دیرینه‌ای در نحوه تحلیل اهداف احتمالی حملات توسط پنتاگون وجود دارد.

گزارش‌ها در سال ۲۰۲۰، در دوران نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، توصیف می‌کرد که پایگاه داده اطلاعات نظامی (MIDB) دارای «کمبود‌های طولانی‌مدت» است و «قادر به تأمین نیاز‌های فعلی نیست.» با این حال، شش سال بعد، دکترین هدف‌گیری پنتاگون همچنان این سیستم را مخزن مرجع و جامع اطلاعات نظامی جهانی توصیف می‌کند.

امید برخی کارشناسان هدف‌گیری این است که اتصال سامانه‌های دیجیتال و استفاده بیشتر از هوش مصنوعی، خطا‌های هدف‌گیری را در آینده کاهش دهد. برای مثال، بررسی خودکار در برابر سایت‌های عمومی مانند گوگل‌مپ ممکن است به شناسایی ناهنجاری‌ها برای بازبینی انسانی کمک کند. پنتاگون روز پنج‌شنبه تلاش‌های جدیدی را در زمینه هوش مصنوعی عاملی در این راستا معرفی کرد.

تحت جدیدترین دکترین هدف‌گیری آمریکا، فرماندهان نظامی مسئول تصمیم‌گیری برای اولویت‌بندی و حمله به یک هدف هستند. علاوه بر برنامه‌ریزان، فرماندهان موظفند میان اهداف نظامی و اهداف غیرنظامی که اهداف نظامی قانونی برای حمله مرگبار نیستند، تمایز قائل شوند.

باب اشلی، مدیر سابق آژانس اطلاعات دفاعی در دوران دولت اول ترامپ، از جمله کسانی است که از پنتاگون می‌خواهد نتایج تحقیقات را منتشر کند. او در مصاحبه‌ای گفت: «آمریکایی‌ها می‌دانند که بیش از ۱۰۰ کودک در این حمله کشته شدند. ما باید با آنها در مورد آنچه اتفاق افتاده صحبت کنیم، زیرا اعتماد و اطمینان آنها به ما، به عنوان وزارت دفاع و به عنوان جامعه اطلاعاتی، اهمیت دارد.»

او افزود: «ما وظیفه داریم فرآیند هدف‌گیری را توضیح دهیم، اینکه چگونه معیار‌ها و قوانین درگیری مسلحانه را اعمال می‌کنیم و اهداف را بازبینی می‌کنیم تا برای حفظ آن سطح از اعتماد و درک با مردم آمریکا، شفاف باشیم.»