گذار به «ناتو ۳.۰» در سایه تهدید‌های ترامپ؛ آیا اروپا می‌تواند نقش اول را در دفاع از خود ایفا کند؟
رهبران اروپایی برای نشست امسال سران ناتو در آنکارا، ترکیه، در حالی وارد می‌شوند که این ائتلاف تحت تهدید قرار دارد.
آنها می‌خواهند پرزیدنت ترامپ و ایالات متحده را به طور عمیق در ناتو درگیر نگه دارند، اما به این پذیرش رسیده‌اند که ائتلاف در حال تغییر است — و باید برای دفاع متعارف از اروپا، بسیار کمتر به واشینگتن متکی باشد.
دولت ترامپ این موضوع را روشن کرده است که در حال خارج کردن نیرو‌ها و توانمندی‌های خود از اروپا است تا قدرت نظامی آمریکا را در خاورمیانه و هند-آرام، جایی که چین به رقیبی برای ایالات متحده تبدیل شده است، تقویت کند.
دولت‌های اروپایی می‌خواهند اطمینان حاصل کنند که گذار به سمت آنچه بسیاری آن را «ناتو ۳.۰» می‌نامند، تا حد امکان به آرامی انجام شود. آنها می‌خواهند مطمئن شوند خلاء‌هایی که آمریکایی‌ها بر جای می‌گذارند می‌تواند پر شود، حتی اگر ناقص باشد، تا آسیب‌پذیری آنها در برابر یک روسیه متجاوزتر و نظامی‌شده کاهش یابد.
مخاطرات لحظه کنونی با آزمایش یک موشک بالستیک دوربرد توسط چین در روز دوشنبه، که اولین پرتاب از این دست در نزدیک به دو سال گذشته بود، و حمله بزرگ موشکی و پهپادی دیگر روسیه به کی‌یف برجسته شد.
انتظار می‌رود رهبران ناتو از حمایت مستمر از اوکراین پشتیبانی کنند و اعضای غیرآمریکایی متعهد به پرداخت ۸۰ میلیارد دلار در سال جاری و سال آینده شوند. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، برای پافشاری بر خواست فوری خود جهت دریافت پدافند هوایی بیشتر در برابر هجوم روسیه حضور خواهد یافت.
مارک روته، دبیرکل ناتو، در تلاش است تا روی مرز باریکی حرکت کند؛ ترغیب کشور‌های عضو اروپایی به پرداخت هزینه بیشتر برای امنیت و در عین حال اطمینان از اینکه آقای ترامپ در این فرآیند ائتلاف را رها نمی‌کند.
او هفته گذشته گفت: «ما به مفهوم ناتو ۳.۰ جان خواهیم بخشید: یک اروپای قوی‌تر در یک ناتوی قوی‌تر.».
اما مقامات ارشد اروپایی می‌گویند دست‌کم برای چند سال، واقعیت یک اروپای به‌تدریج قوی‌تر در یک ناتوی ضعیف‌تر خواهد بود. نیرو‌های آمریکایی کمتر، توانمندی‌های پیشرفته آمریکایی کمتر و تردید‌هایی وجود خواهد داشت مبنی بر اینکه آقای ترامپ در همه شرایط به کمک ناتو بیاید، که این امر بازدارندگی را تضعیف می‌کند.
رادوسلاو سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان و وزیر دفاع سابق، تحول ناتو را پس از تأسیس آن در پی جنگ جهانی دوم تشریح کرد.
او در مصاحبه‌ای گفت: «ناتو ۱.۰ یک دفاع آشکار در برابر تجاوزگری و توسعه‌طلبی شوروی بود، و ناتو ۲.۰ جستجوی هدف پس از جنگ سرد بود»، با نگاه ائتلاف به خارج از آمریکای شمالی و اروپا و به ویژه پس از ۱۱ سپتامبر، برای مبارزه با تروریسم در افغانستان و خاورمیانه.
وی گفت که روسیه به عنوان یک متحد احتمالی و مطمئناً کمتر به عنوان یک تهدید دیده می‌شد و برخی از اعضای اروپایی ناتو به طور مؤثری خلع سلاح شدند.
اما سیکورسکی گفت با تهاجم همه‌جانبه روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، جاه‌طلبی‌های فزاینده چین و تمایل واشینگتن برای انتقال منابع به آسیا و دور شدن از اروپا، «ناتو ۳.۰ به این معنی خواهد بود که اروپا بار بیشتری از دفاع متعارف را بر دوش خواهد کشید و ایالات متحده بیشتر شبیه به متحدی خواهد بود که مثل سواره‌نظام از روی تپه به کمک می‌آید.»
زمان برای آماده‌سازی ممکن است کوتاه باشد. مقامات آلمانی و بسیاری از مقامات ناتو می‌گویند یک روسیه جنگ‌دیده تا سال ۲۰۲۹ برای جنگ علیه ناتو آماده خواهد بود، بنابراین فشار بر اروپا برای تبدیل شدن به کشوری «آماده جنگ»، همان‌طور که آلمانی‌ها می‌گویند، و بر ایالات متحده برای ایجاد نکردن آسیب‌پذیری‌های غیرضروری در این میان، وجود دارد.
در آنکارا، انتظار می‌رود آقای ترامپ و مقاماتش فشار را بر سایر اعضای ناتو برای پرداخت بیشتر برای دفاع حفظ کنند و به تعهد سال گذشته مبنی بر افزایش هزینه‌ها به ۵ درصد از تولید ناخالص ملی تا سال ۲۰۳۵ پایبند بمانند. متیو ویتاکر، سفیر ایالات متحده در ناتو، هفته گذشته به متحدان هشدار داد که ممکن است مزایایی برای کسانی که پرداخت می‌کنند و مشکلاتی برای کسانی که از دیگران عقب می‌مانند وجود داشته باشد.
برای مدتی، اروپایی‌ها امیدوار بودند که تهدید‌های آمریکا برای کاهش مشارکت‌های خود در ناتو کمرنگ شود، همان‌طور که در دوره اول ریاست‌جمهوری آقای ترامپ رخ داد. آنها اکنون پذیرفته‌اند که آمریکایی‌ها جدی هستند و باید در راستای منافع خود گام بردارند.
کلودیا ماژور، کارشناس امنیت ترانس‌آتلانتیک در صندوق مارشال آلمان، یک گروه پژوهشی، گفت: «بسیار واضح است که نقش ایالات متحده در حال تغییر است.» وی افزود که «امید اصلی انجام کنترل خسارت و دستیابی به قابلیت پیش‌بینی است.»
او گفت اروپایی‌ها می‌دانند که باید کار‌های بیشتری انجام دهند. این تغییر «می‌تواند شکل داده شود، اما قابل اجتناب نیست.»
با این حال، سوالات کلیدی این است که واشینگتن با چه سرعتی حمایت خود را قطع خواهد کرد و اروپا با چه سرعتی می‌تواند اقدام کند.
در سال ۲۰۲۲، در اجلاس سران ناتو در مادرید، ائتلاف برای اولین بار از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شروع به مطالبه این موضوع کرد که اعضای آن مقادیر و انواع خاصی از تجهیزات و پرسنل را به دست آورند و بتوانند آنها را در صورت بروز جنگ به مکان‌های خاصی منتقل کنند.
این الزامات توسط فرمانده کل وقت نیرو‌های متفقین ناتو در اروپا، ژنرال کریستوفر جی. کاوولی، یک آمریکایی، و کارکنانش طراحی شد. اما این طرح‌ها باید پس از اعلام کاهش برخی نیرو‌ها و خروج تجهیزات حیاتی مانند سوخت‌رسان‌های هوایی و هواپیما‌های جنگنده توسط واشینگتن، دوباره طراحی شوند.
آقای ترامپ به طور کلی ناتو را تحقیر کرده و آن را «ببر کاغذی» خوانده و گفته است متحدان زمانی که او خواهان کمک آنها در جنگ با ایران بود، در کنار او نبودند.
پیت هگست، وزیر دفاع، حتی تندتر از آقای ترامپ درباره ناتو صحبت کرده و از بازنگری بیشتر در حضور نیرو‌های ایالات متحده در اروپا در شش ماه آینده خبر داده است.
آقای روته روز سه‌شنبه، روز اول اجلاس را به یک مجمع صنعت دفاعی ترانس‌آتلانتیک اختصاص خواهد داد تا بر پیوند‌های رو به رشد تأکید کند. شام رهبران روز سه‌شنبه برگزار خواهد شد. در روز چهارشنبه، یک جلسه صبحگاهی برگزار می‌شود و پس از آن کنفرانس‌های مطبوعاتی برگزار خواهد شد.
انتظار می‌رود در آنکارا صحبت‌های خوشایند زیادی درباره هزینه‌های نظامی اروپا و تدارکات دفاعی مطرح شود. با این حال، در زیر پوست کار، اضطراب‌های جدی وجود دارد.
مقامات ایالات متحده و ناتو موافقند که ارتش‌های اروپایی نیرو‌های کافی ندارند. به عنوان مثال، ارتش بریتانیا در کوچک‌ترین اندازه خود از زمان واترلو در سال ۱۸۱۵ قرار دارد و کمتر از ۷۰ هزار پرسنل تمام‌وقت و آموزش‌دیده دارد.
بودجه‌های اروپایی نیز تحت فشار هستند. مشخص نیست چه زمانی هر کشور بزرگ دیگری به جز آلمان و لهستان می‌تواند در چند سال آینده به هدف هزینه‌کرد ناتو یعنی ۳.۵ درصد از درآمد ملی برای نیاز‌های نظامی اصلی و ۱.۵ درصد دیگر برای هزینه‌های نظامی مرتبط مانند بهبود حمل‌ونقل ریلی و خدمات اضطراری در صورت جنگ برسد.
حتی در اجلاس سال گذشته، زمانی که بر روی این اهداف هزینه‌کرد توافق شد، متحدان درخواست آقای روته را برای رسیدن به این سطوح تا سال ۲۰۲۹ رد کردند و بر سال ۲۰۳۵ اصرار ورزیدند، که نشان می‌دهد افزایش‌های عمده تنها در اواخر آن دوره رخ خواهد داد.
ایجاد به اصطلاح ستون اروپایی در ناتو ناگزیر زمان‌بر خواهد بود و این فقط مسئله پول نیست، بلکه توسعه، خرید و یکپارچه‌سازی تسلیحات پیچیده‌ای است که آمریکایی‌ها دیگر ارائه نخواهند داد. به طور حیاتی، این «توانمندساز‌های استراتژیک» شامل موشک‌های زمین‌پایه دوربرد، پدافند هوایی، ماهواره‌ها و هماهنگی اطلاعاتی است.
آقای روته استدلال می‌کند که ارائه بازدارندگی هسته‌ای اصلی برای ائتلاف، یعنی به اصطلاح «چتر هسته‌ای» توسط واشینگتن برای مقابله با تهدید‌های روسیه یا هر کشور دیگری نیز حیاتی است.
متیو کرونیگ، مقام سابق پنتاگون که اکنون در شورای آتلانتیک، یک گروه پژوهشی حضور دارد، گفت حتی با تکامل ائتلاف به ناتو ۳.۰، «شما همچنان به رهبری ایالات متحده، توانمندی‌های سطح بالای ایالات متحده، بازدارندگی هسته‌ای و قدرت متعارف کافی آمریکا در میدان نیاز دارید تا نشان دهید که ایالات متحده در این بازی سهم دارد.» وی افزود: «ارتباطی بین نیرو‌های زمینی و اعتبار هسته‌ای وجود دارد.»
اگر سربازان آمریکایی کمی در اروپا برای جنگیدن و کشته شدن حضور داشته باشند، سوالات در مورد تمایل یک رئیس‌جمهور آمریکا به استفاده از سلاح هسته‌ای حادتر می‌شود.
همچنین سوال اساسی فرماندهی و کنترل مطرح است.
ناتو برای این ساخته شده است که توسط یک فرمانده عالی آمریکایی رهبری شود، با کنترل همزمان بر نیرو‌های آمریکایی در اروپا. کامیل گراند، مقام ارشد سابق ناتو و مدیر اتحادیه اصلی صنعت دفاعی در اروپا، گفت این قاره ژنرال‌های شایسته‌ای دارد، اما هیچ فرماندهی واحد اروپایی ندارد، زیرا هر کدام در نهایت به رهبران سیاسی کشور خود گزارش می‌دهند. وی استدلال کرد اگرچه مقامات اروپایی معمولاً یا معاون آمریکایی‌ها هستند یا یک معاون آمریکایی دارند، فرماندهی کل باید در دست واشینگتن باقی بماند.
آقای گراند گفت: «اگر تنها یک سرباز آمریکایی در اروپا باقی مانده باشد، او باید فرمانده عالی آمریکایی باشد.»
به نظر می‌رسد پنتاگون این موضوع را پذیرفته است، چرا که صحبت‌ها درباره یک فرمانده عالی آلمانی یا فرانسوی کمرنگ شده است.
ماکس برگمن از مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی، یک گروه پژوهشی، پرسید: «اگر ایالات متحده عقب‌نشینی کند، این کشور‌ها چگونه در زمینه دفاعی با یکدیگر همکاری می‌کنند؟ این یک سوال سیاسی واقعاً مهم است، سوالی که اروپایی‌ها در حال حاضر با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، زیرا آنچه ما در اروپا می‌بینیم همکاری دفاعی اروپایی زیادی نیست.»
و اگر بحرانی رخ دهد، با تجمع نیرو‌های روسی در مرز ناتو و غیبت آمریکایی‌ها، اروپا چگونه یک پاسخ واحد را سازماندهی می‌کند؟
آقای گراند گفت: «ناتو تکامل خواهد یافت و اصلاح خواهد شد و صادق بودن درباره آن سالم است. اما آیا این یک گذار شفاف خواهد بود یا قطع ناگهانی توانمندی‌های مهم؟ این باید کاری باشد که ما با هم انجام می‌دهیم.»
ناترازی بنزین حل شد
امیرعلی ابوالفتح در گفت‌وگو با فراز
پیامد درخواست عجیب دانشگاه علوم پزشکی از بانک‌ها
- تازه‌ها
- پربازدیدها
یک نماینده مجلس به فراز گفت:
گفت‌وگوی فراز با سخنگوی صنعت آب کشور
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جان‌فدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاح‌طلب «عهد» در گفتگو با فراز: