چگونه تشدید تنش میان آمریکا و ایران، موازنه‌گری عراق را به آزمون می‌کشد
در کاخ سفید در روز سه‌شنبه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نسبت به علی الزیدی، نخست‌وزیر ۴۰ ساله عراق، گرم و پرشور بود و او را «جوان»، «خوش‌تیپ» و کسی که می‌خواهد با او کار کند، توصیف کرد. آنها به گرمی با یکدیگر دست دادند.
بعداً در همان روز، نکته هشدارآمیز مطرح شد، زمانی که پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به عراق هشدار داد که گروه‌های مسلح همسو با ایران در این کشور را خلع سلاح کند.
با شدت گرفتن دوباره جنگ میان آمریکا و ایران، تحلیلگران می‌گویند دیدار‌های الزیدی در واشنگتن نشان‌دهنده آن است که چگونه عراق می‌تواند خود را در مخمصه‌ای گرفتار ببیند؛ در حال موازنه میان دو رابطه حیاتی که نمی‌تواند به خطر بیندازد: ایالات متحده و ایران.
نخست‌وزیر عراق در آمریکا چه می‌کند؟
ترامپ و الزیدی در نشست کاخ سفید متعهد شدند روابط اقتصادی را تعمیق کرده و تولید نفت عراق را افزایش دهند.
یک منبع آگاه به الجزیره گفت که دیدار‌های مقامات عراقی با مقامات دولت آمریکا و صندوق بین‌المللی پول (IMF) نیز برنامه‌ریزی شده است. طبق گفته این منبع که خواست نامش فاش نشود، عراق به دنبال تضمین دریافت وام تا سقف ۸ میلیارد دلار از صندوق بین‌المللی پول است.
دیدار روز سه‌شنبه پس از آن انجام شد که ترامپ حمایت خود را از الزیدی، تاجری بدون تجربه سیاسی، اعلام کرد و اوایل سال جاری به‌طور علنی با نخست‌وزیری نوری المالکی، نخست‌وزیر سابق عراق، مخالفت کرد. المالکی، چهره‌ای تفرقه‌انگیز که گفته می‌شود روابط نزدیکی با ایران داشت، پس از آن در ماه آوریل از رقابت کنار کشید.
دولت عراق پیش‌تر اعلام کرده بود که انتظار دارد چندین توافق‌نامه نفت و گاز در جریان سفر الزیدی به آمریکا امضا شود؛ ترامپ نیز در دیدار در دفتر بیضی‌شکل وعده مجموعه‌ای از قرارداد‌ها را داد.
او الزیدی را «یک قهرمان فوق‌العاده، یک قهرمان جدید» خواند.
این دیدار همچنین در شرایطی انجام شد که آمریکا آماده کاهش حضور نظامی خود در عراق می‌شود.
هم الزیدی و هم ترامپ گفتند نیرو‌های باقی‌مانده آمریکا در عراق، که تصور می‌شود کمتر از ۲۰۰۰ نفر باشند، تا ۳۰ سپتامبر به‌طور کامل از عراق خارج خواهند شد. این همان تاریخی است که الزیدی متعهد شد جناح‌های مسلح فعال در سراسر عراق خلع سلاح شوند.
اما بعداً در همان روز، هگست با الزیدی دیدار کرد. هگست اندکی پس از این دیدار در پستی در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت که عراق «باید حاکمیت خود را اعمال کند و شبه‌نظامیان همسو با ایران را که مسئول حملات مکرر به نیرو‌های آمریکایی در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران هستند، خلع سلاح کند.»
تحلیلگران می‌گویند این نمونه‌ای از فشار‌هایی بود که می‌تواند در هفته‌های آینده برای عراق تشدید شود.
کتائب حزب‌الله چه گفت؟
کتائب حزب‌الله بخشی از آنچه «محور مقاومت» ایران خوانده می‌شود، است؛ ائتلافی سست از گروه‌هایی شامل حماس در فلسطین، حزب‌الله در لبنان و حوثی‌ها در یمن. این گروه همچنین یکی از بزرگ‌ترین گروه‌ها در نیرو‌های بسیج مردمی (PMF) است که در سال ۲۰۱۴ برای متوقف کردن پیشروی‌های سریع داعش (ISIL) تأسیس شد.
روز سه‌شنبه، این گروه به‌صراحت اعلام کرد که در صورت نیاز آماده پیوستن به جنگ علیه آمریکا است.
به گزارش خبرگزاری فارس ایران، ابو مجاهد الاسف، یکی از مقامات کتائب حزب‌الله، گفت: «اگر جنگی علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شود، مشارکت نیرو‌های مقاومت فوری و قطعی خواهد بود. این تصمیم ریشه در ایدئولوژی ما دارد و قابل مذاکره نیست.»
نادیده گرفتن خواسته‌های دولت ترامپ برای عراق آسان نخواهد بود. این کشور برای نوسازی شرکت‌های نفت و گاز خود به شرکت‌های آمریکایی وابسته است.
با این حال، محدودیتی وجود دارد که فراتر از آن، عراق توانایی خم شدن در برابر آمریکا را ندارد.
اینا رودولف، پژوهشگر ارشد در مرکز حکومت‌داری و امنیت ملی در کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت: «بغداد در حال جلب نظر واشنگتن است، اما تحمل نخواهد کرد که قلمرو آن به سکویی برای حملات علیه ایران تبدیل شود.»
«دولت‌های پیاپی عراق، ضمن تمایل به احیا و تعمیق روابط با ایالات متحده، مراقب بوده‌اند که رابطه‌ای عملیاتی با ایران را حفظ کنند؛ رابطه‌ای که ریشه در پیوند‌های دیرینه تاریخی، مذهبی، تجاری و اجتماعی دارد.»
حدود ۶۰ درصد جمعیت عراق مسلمان شیعه هستند و ایران پیوند‌های عمیقی با بسیاری از احزاب سیاسی شیعه، شبکه‌های مذهبی و گروه‌های مسلح در این کشور ایجاد کرده است. آن اتصالات، در کنار پیوند‌های اقتصادی و امنیتی، به تهران نفوذ قابل‌توجهی در سیاست عراق می‌دهد.
رودولف افزود در حالی که عراق استفاده از قلمرو خود برای حملات به ایران را رد می‌کند، شبه‌نظامیان همسو با ایران و شبکه‌های سیاسی همچنان در نهاد‌های دولتی و پارلمان عراق نفوذ دارند.
«این موضوع یک رابطه دوگانه ایجاد می‌کند: دیپلماسی رسمی دولتی به دنبال تعامل پایدار و عمل‌گرایانه با تهران است، در حالی که بخش‌هایی از فضای سیاسی و امنیتی، کانال‌های نفوذ مستقل خود را حفظ می‌کنند.»
تشدید تنش میان آمریکا و ایران چگونه بر عراق تأثیر می‌گذارد؟
رودولف گفت: «نخست، می‌تواند پیامد‌های امنیتی مستقیم داشته باشد: جناح‌های همسو با ایران که در برابر خلع سلاح یا اصلاح بخش امنیتی مقاومت می‌کنند، ممکن است از خاک عراق به اهداف منطقه‌ای حمله کنند که این امر موجب واکنش‌هایی می‌شود که حاکمیت را نقض کرده و غیرنظامیان را به خطر می‌اندازد؛ هر حمله، تلافی‌جویی را به همراه خواهد داشت و هر تلافی‌جویی، توافق شکننده فعلی را زخم می‌زند.»
او افزود که سیاست عراق از قبل دچار تفرقه بوده و این نوع بحران آن شکاف‌ها را بدتر خواهد کرد. ائتلاف‌های دولتی ممکن است از هم بپاشند و تصویب اصلاحات را دشوارتر کنند.
رودولف گفت علاوه بر این، پیامد‌های اقتصادی و بشردوستانه می‌تواند در پی داشته باشد که منجر به اختلال در تجارت و پیوند‌های انرژی، توقف سرمایه‌گذاری و بازسازی، و آوارگی جدید می‌شود.
«در نهایت، فضای دیپلماتیک عراق کوچک‌تر خواهد شد: بغداد به‌جای میانجی‌گری، ممکن است مجبور شود به صحنه‌ای برای رقابت‌های نیابتی تبدیل شود، که این امر برقراری روابط متوازن و اصلاحات امنیتی معتبر را بسیار دشوارتر می‌کند.»
«خطر واقعی لزوماً یک جنگ تمام‌عیار نیست، بلکه هزاران تشدید تنش کوچک است که حاکمیت عراق را توخالی می‌کند.»
ناترازی بنزین حل شد
امیرعلی ابوالفتح در گفت‌وگو با فراز
پیامد درخواست عجیب دانشگاه علوم پزشکی از بانک‌ها
- تازه‌ها
- پربازدیدها
یک نماینده مجلس به فراز گفت:
گفت‌وگوی فراز با سخنگوی صنعت آب کشور
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جان‌فدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاح‌طلب «عهد» در گفتگو با فراز: