جوزف عون به کاخ سفید می‌رود تا با جلب فشار ترامپ بر اسرائیل، خروج نیرو‌های اسرائیلی را پیگیری کند

جوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، این هفته نخستین سفر خود به کاخ سفید را انجام خواهد داد تا طرحی را به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای چگونگی خلع سلاح گروه شبه‌نظامی حزب‌الله مورد حمایت ایران و تضمین خروج اسرائیل از لبنان ارائه کند.

عون، که پیش از آن‌که سال گذشته به ریاست‌جمهوری انتخاب شود فرمانده ارتش لبنان با حمایت آمریکا بود، نخستین رئیس کشور لبنان در نزدیک به ۲۰ سال گذشته است که به کاخ سفید سفر می‌کند؛ جایی که او برای نخستین‌بار رو در رو با ترامپ دیدار خواهد کرد.

نشست سه‌شنبه در مقطعی حساس برای لبنان برگزار می‌شود: نیرو‌های اسرائیلی بخش وسیعی از جنوب این کشور را اشغال کرده‌اند، صد‌ها هزار لبنانی پس از حملات اسرائیل همچنان آواره هستند و حزب‌الله قاطعانه گفت‌و‌گو‌های مستقیم دولت با اسرائیل ــ و تلاش‌های دولت برای خلع سلاح آن ــ را رد کرده است.

عون در اظهاراتی که هفته گذشته دفترش منتشر کرد، گفت از ترامپ خواهد خواست «فشار لازم را بر اسرائیل وارد کند» تا توافق ۲۶ ژوئنِ میانجی‌گری‌شده توسط آمریکا میان لبنان و اسرائیل را اجرا کند. هدف آن توافق، خلع سلاح حزب‌الله، خروج تدریجی نیرو‌های اسرائیلی و زمینه‌سازی برای روابط مسالمت‌آمیز میان دو کشور است.

یک مقام لبنانی گفت عون قرار است به ترامپ یک پیشنهاد کتبی درباره چگونگی از کار انداختن زرادخانه عظیم حزب‌الله ارائه کند. این مقام افزود عون بر این باور است که تنها ترامپ اهرم لازم را برای فشار آوردن بر اسرائیل جهت خروج نیروهایش و کمک به لبنان برای بازگرداندن حاکمیتش در اختیار دارد.

در پی خلع سلاح حزب‌الله

عون، ۶۲ ساله، سال گذشته درست پیش از آغاز دومین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ در کاخ سفید، به ریاست‌جمهوری رسید. آمریکا از انتخاب عون استقبال کرد.

عون یک مسیحی مارونی است، همان‌گونه که نظام تقسیم قدرت فرقه‌ای لبنان ایجاب می‌کند؛ بر اساس این نظام، نخست‌وزیر باید مسلمان سنی و رئیس پارلمان باید مسلمان شیعه باشد. عون یک نظامی حرفه‌ای است که دو بار زخمی شده و هنوز یک زخم ترکش در بدن دارد.

صعود او بازتاب‌دهنده تغییری بزرگ در توازن قدرت در لبنان بود؛ پس از تهاجم ویرانگر اسرائیل علیه حزب‌الله در سال ۲۰۲۴ و کنار رفتن متحد سوری حزب‌الله، یعنی رئیس‌جمهور بشار اسد ــ رویداد‌های لرزه‌آوری که این گروه، و تسلط تعیین‌کننده دیرینه آن بر دولت، را تضعیف کرد.

عون در مراسم سوگندش تعهد داد که «حق دولت برای انحصار سلاح» را تثبیت کند.

سال نخست ریاست‌جمهوری او با تلاش دولت برای تضمین خلع سلاح حزب‌الله تعریف شد؛ گروهی که در سال ۱۹۸۲ به‌دست سپاه پاسداران ایران تأسیس شد و جنگ‌های متعددی با اسرائیل داشته است.

نیرو‌های لبنانی در جنوب لبنان مستقر شدند تا انبار‌های سلاح حزب‌الله را جمع‌آوری کنند؛ اقدامی که مطابق آتش‌بس پس از جنگ ۲۰۲۴ و بدون مخالفت حزب‌اللهِ تضعیف‌شده انجام شد.

جنگی تازه شعله‌ور می‌شود.

اما در آغاز سال دوم دوره او، جنگی تازه شعله‌ور شد؛ زمانی که حزب‌الله در ۲ مارس در حمایت از ایران ــ که تحت حملات آمریکا و اسرائیل قرار داشت ــ به اسرائیل شلیک کرد.

حمله حزب‌الله، کارزار شدید هوایی و زمینی اسرائیل را به‌دنبال داشت که بنا بر اعلام وزارت بهداشت لبنان، بیش از ۴۳۰۰ نفر را کشته است؛ از جمله نزدیک به ۸۰۰ کودک، زن و امدادگر.

این آمار میان غیرنظامیان و رزمندگان تفکیک قائل نمی‌شود. حزب‌الله نیز آماری از تلفات نیرو‌های خود اعلام نکرده است.

پس از آغاز جنگ، عون به‌سرعت خواستار گفت‌و‌گو‌های مستقیم با اسرائیل شد؛ تغییری تاریخی برای کشوری که از سال ۱۹۷۸ بار‌ها مورد تهاجم اسرائیل قرار گرفته بود. این اقدام به سطحی بی‌سابقه از تماس‌های رو در رو میان دو کشور در دهه‌های اخیر انجامید.

این موضوع همچنین او را به هدف انتقاد‌های شدید حزب‌الله و هوادارانش تبدیل کرد.

عون بر موضع خود ایستاد، حزب‌الله را به‌خاطر آغاز جنگ مورد انتقاد قرار داد و گفت لبنان به خاطر ایران در حال نابودی است.

با این حال، او از موافقت با درخواست ترامپ برای دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، خودداری کرده است.

یک کهنه‌سرباز نظامی

عون در سین‌الفیل، حومه‌ای در شرق بیروت، به دنیا آمد. خانواده او در اصل اهل جنوب لبنان هستند. نخستین مأموریت او در ارتش، در سال ۱۹۸۵ و در جریان جنگ داخلی لبنان از ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰، به‌عنوان فرمانده دسته در یگان رنجر‌های ارتش بود.

اندکی پس از ارتقای او به فرماندهی، بر کارزار بیرون‌راندن جنگجویان داعش در مرز سوریه و لبنان نظارت کرد.

او ارتش را در بحران پس از فروپاشی مالی لبنان در سال ۲۰۱۹ هدایت کرد؛ بحرانی که پس از دهه‌ها فساد دولتی و حکمرانی بد، پول ملی لبنان را نابود کرد.

در آن زمان، عون هشدار داد که این بحران به فروپاشی ارتش لبنان، «ستون فقرات کشور»، خواهد انجامید.

او در بیانیه‌ای که برای یک فرمانده ارتش به‌طور غیرمعمول سیاسی بود، سیاستمداران حاکم را بابت این فروپاشی مورد انتقاد قرار داد و گفت سربازان همراه با بقیه مردم گرسنگی می‌کشند و از سیاستمداران پرسید: «قصد دارید چه کار کنید؟»

انتخاب عون به ریاست‌جمهوری، به خلأ دو ساله قدرت در ریاست‌جمهوری پایان داد؛ خلأیی که پس از پایان دوره میشل عون، متحد حزب‌الله ــ که با او نسبت خانوادگی ندارد ــ در سال ۲۰۲۲ شکل گرفته بود.

او وعده داده است که روی اصلاحات اقتصادیِ مدت‌ها به تعویق‌افتاده کار کند و برای قربانیان انفجار بندر بیروت در سال ۲۰۲۰ عدالت را دنبال کند.