گسترش عملیات هوایی آمریکا علیه ایران همزمان با ادعای تداوم مذاکرات

ایالات متحده روز دوشنبه عملیات هوایی خود علیه ایران را گسترش داد و شهری را که میزبان یک نیروگاه هسته‌ای است هدف قرار داد. در مقابل، ایران نیز با حملاتی به بحرین و کویت پاسخ داد، این در حالی است که دیپلمات‌ها همچنان بر ادامه مذاکرات اصرار دارند.

رسانه‌های ایران روز دوشنبه از حملاتی در اطراف تبریز، که گمان می‌رود دارای پایگاه‌های موشکی زیرزمینی باشد، و همچنین بوشهر، محل تنها نیروگاه هسته‌ای غیرنظامی فعال کشور، خبر دادند. ارتش آمریکا اعلام کرد که «مراکز فرماندهی نظامی، سامانه‌های پدافند هوایی و سایت‌های نظارت ساحلی، قابلیت‌های دریایی، سایت‌های پرتاب موشک و پهپاد و شبکه‌های ارتباطی» را هدف قرار داده است.

ایران علاوه بر هدف قرار دادن تانکر‌هایی در تنگه هرمز – که پیش از جنگ یک‌پنجم منابع نفت و گاز جهان را حمل می‌کرد – حملاتی را علیه بحرین، که میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است، و کویت آغاز کرد.

این حملات متقابل در حالی صورت می‌گیرد که منطقه، علی‌رغم توافق صلح موقتی که ماه گذشته منعقد شد، دوباره به سمت یک جنگ تمام‌عیار کشیده شده است. تردد کشتی‌ها در تنگه به دلیل درگیری‌ها به حداقل رسیده و قیمت نفت با عبور از ۹۰ دلار به ازای هر بشکه، به بالاترین سطح خود در یک ماه گذشته رسید و بحران جهانی انرژی را تشدید کرد.

تفاهم‌نامه (MoU) برای توقف حملات و بازگشایی تنگه هرمز، اکنون بیش از نیمی از دوره اجرای ۶۰ روزه خود را پشت سر گذاشته است؛ دوره‌ای که قرار بود فضایی برای تنفس دیپلماسی فراهم کند.

در نشانه‌ای که حاکی از امکان توقف روند تشدید درگیری‌ها از طریق مذاکره است، ایران روز دوشنبه اعلام کرد که با وجود درگیری‌ها، دیپلماسی با آمریکا در جریان است، بدون اینکه جزئیاتی از محتوای گفت‌و‌گو‌ها ارائه دهد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در یک نشست خبری در تهران گفت: «ما توسط میانجی‌ها مطلع شده‌ایم، پیام‌هایی دریافت کرده‌ایم – بدون ورود به جزئیات –، اما نکته اصلی این است که دستگاه دیپلماسی در روز‌های اخیر فعال بوده و ایده‌هایی توسط برخی میانجی‌ها به ما منتقل شده است.»

چند ساعت پیش از آن، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفت که ایالات متحده همچنان برای مذاکره با ایران آماده است، اما این مذاکرات «باید واقعی باشد». روبیو گفت: «ما به پاسخ دادن ادامه خواهیم داد. اگر دری به روی دیپلماسی باز شود - اگر کسانی که می‌خواهند کار سازنده‌ای برای ایران انجام دهند پیروز شوند و کنترل آن سیستم یا کنترل مذاکرات را به دست بگیرند - این یک تحول بسیار مثبت خواهد بود.»

میانجی‌هایی از جمله قطر و پاکستان در طول دور فعلی تنش‌ها، برای بازگرداندن طرفین به میز مذاکره، به گفت‌و‌گو با هر دو سمت ادامه داده‌اند.

ارتش آمریکا اعلام کرد که یکی از نیرو‌های نظامی این کشور روز شنبه در شمال عراق، جایی که آمریکا پایگاه‌های نظامی دارد، در حین خنثی‌سازی کنترل‌شده آنچه «مهمات منفجر نشده» یک پهپاد تهاجمی سرنگون‌شده ایرانی خوانده شد، کشته شده است. این سومین مرگ نظامیان آمریکایی در روز‌های اخیر است؛ پس از آنکه دو پرسنل نظامی در حمله ایران به یک پایگاه هوایی اردن در روز جمعه کشته شدند و نفر سوم همچنان مفقود است.

دونالد ترامپ هنگام بازگشت به واشنگتن پس از فینال جام جهانی گفت: «امشب دوباره ضربه سختی به آنها زدیم»، و افزود: «ما این کار را به افتخار آن، احتمالاً سه، احتمالاً سه میهن‌پرست بزرگ انجام دادیم.»

از آغاز جنگ، ۱۷ سرباز آمریکایی کشته شده‌اند. وزارت بهداشت ایران روز جمعه اعلام کرد که در دور فعلی درگیری‌ها، ۵۰ نفر کشته و بیش از ۵۰۰ نفر مجروح شده‌اند.

با آغاز حملات در صبح دوشنبه، یک کشتی در تنگه هرمز در نزدیکی سواحل عمان در کریدور جنوبی - که ارتش آمریکا کشتی‌ها را برای استفاده از آن جهت دوری از کنترل ایران تشویق کرده بود - دچار آتش‌سوزی شد. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد که خدمه به سلامت کشتی را ترک کردند و کشتی توسط یک یدک‌کش بازیابی شد.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران ادعا کرد که دو نفتکش پس از تلاش برای عبور از مسیر جنوبی منفجر شده‌اند، اما تأیید مستقلی برای این ادعا وجود نداشت. سپاه همچنین در بیانیه‌ای که توسط خبرگزاری دولتی ایرنا منتشر شد، مدعی شد که یک «حمله غافلگیرکننده» به یک مرکز فرماندهی دشمن در منطقه التنف سوریه انجام داده است.

پس از آنکه ایران روز یکشنبه سایت‌هایی را در اردن هدف قرار داد، اسرائیل نسبت به خطر سرایت حملات به فراتر از مرزهایش هشدار داد؛ موضوعی که یک درگیری مستقیم منطقه‌ای را که حتی در دوران اوج‌گیری مجدد تنش‌ها میان دولت ترامپ و ایران مهار شده بود، دوباره شعله‌ور کرده است.

اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، روز یکشنبه گفت: «اگر ایران به سمت اسرائیل موشک شلیک کند، با تمام قوا به آنها حمله خواهیم کرد.» یک مقام آمریکایی به رویترز گفت که انتظار می‌رود ایالات متحده ده‌ها هواپیمای سوخت‌رسان اضافی را به عنوان بخشی از تقویت موضع نظامی خود در منطقه به اسرائیل اعزام کند.

ترامپ تهدید کرده است که نیروگاه‌ها و پل‌های ایران را هدف قرار می‌دهد تا تهران را مجبور کند کنترل خود بر تنگه هرمز را کاهش دهد.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، از استراتژی دولت ترامپ برای جنگ دفاع کرد، اما استدلال کرد که مأموریت از آن زمان به بعد به سمت اطمینان از تردد محموله‌های نفتی از تنگه هرمز تغییر یافته است. رایت روز یکشنبه گفت: «ما یک وقفه ایجاد کردیم تا توافقی با مردم ایران داشته باشیم تا اجازه دهیم نفت جریان یابد بدون اینکه آنها به آن حمله کنند. آنها ثابت کرده‌اند که تمایلی به این کار ندارند و ما تغییر مسیر داده‌ایم. اکنون کاری که انجام می‌دهیم این است که اطمینان حاصل کنیم نفت، گاز و سایر محصولات می‌توانند با یا بدون همکاری ایران از تنگه هرمز عبور کنند.»