حملات پهپادی ایران به تأسیسات سیا؛ گمانه‌زنی‌ها درباره نقش روسیه

حملات پهپادی اخیر ایران به تأسیسات سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در منطقه، تحلیلگران اطلاعاتی واشنگتن را بر آن داشته است تا احتمال کمک مسکو در ارائه اطلاعات دقیق هدف‌گیری یا فناوری‌های پیشرفته پهپادی برای این حملات را بررسی کنند.

چهار منبع آگاه از مسائل اطلاعاتی ایالات متحده اعلام کردند که حملات پهپادی ایران به تأسیسات سیا در خلیج فارس، مقامات اطلاعاتی آمریکا را بر آن داشته تا بررسی کنند آیا روسیه با ارائه اطلاعات هدف‌گیری یا فناوری پیشرفته پهپادی، در این عملیات نقش داشته است یا خیر. این منابع که به دلیل حساسیت‌های امنیت ملی خواستند نامشان فاش نشود، گفتند که مقامات اطلاعاتی آمریکا هنوز به نتیجه قطعی درباره دخالت احتمالی روسیه نرسیده‌اند. بااین‌حال، آنها اثربخشی و دقت ظاهری این حملات، و همچنین حمایت‌های فنی گسترده‌تر روسیه از ایران را به‌عنوان شواهد احتمالی ذکر کردند.

رویترز و سایر رسانه‌ها گزارش داده‌اند — و مقامات آمریکایی نیز تأیید کرده‌اند — که روسیه در حملات ایران به اهداف آمریکایی در منطقه خلیج فارس به‌طور کلی، اطلاعات هدف‌گیری و پشتیبانی‌های دیگری ارائه کرده است؛ اما تحقیقات جامعه اطلاعاتی درباره نقش احتمالی روسیه در حمایت از حملات به تأسیسات سیا تاکنون فاش نشده بود. بنا بر گزارش‌ها، در ماه مارس حداقل به دو سایت سیا حمله شده است. یکی از این تأسیسات، ایستگاه سیا در عربستان سعودی واقع در سفارت آمریکا در ریاض بوده و سایت جداگانه‌ای نیز در شرق عراق قرار داشته است. برخی از منابع اظهار داشتند که سایت‌های بیشتری از سیا هدف قرار گرفته‌اند، اما جزئیات بیشتری ارائه نکردند.

یک یادداشت داخلی از یک آژانس اطلاعاتی غربی که توسط یک مقام منطقه‌ای با دسترسی به این سند توصیف شد، نتیجه‌گیری کرده است که روسیه احتمالاً در هدف قرار دادن تأسیسات منطقه‌ای سیا نقش داشته است. دو مقام غربی در خلیج فارس که در جریان گزارش‌های اطلاعاتی قرار گرفته بودند، گفتند تحلیلگران گمان می‌کنند در حمله به عربستان از دو نسخه تقویت‌شده روسی پهپاد‌های «شاهد» ایران استفاده شده است. آنها گفتند یکی از پهپاد‌ها سوراخی در بخش آسیب‌پذیر نمای بیرونی سفارت ایجاد کرد و دومی از میان آن عبور کرد و منفجر شد. هیچ مرگ یا جراحتی گزارش نشده است.

درحالی‌که کمک‌های روسیه به ایران با توجه به روابط نزدیک دو کشور سابقه‌ای طولانی دارد، هدف‌گیری خاص تأسیسات حساس سیا نشان می‌دهد که مسکو مایل است در ایجاد اختلال در عملیات ایالات متحده، به‌ویژه در شرایطی که واشنگتن برای پایان دادن به جنگ ایران در تلاش است، فراتر رود. نگرانی‌ها مبنی بر اینکه روسیه ممکن است داده‌های هدف‌گیری را در اختیار ایران قرار دهد، در آخر هفته پس از حملات به یک پایگاه هوایی آمریکا در اردن تشدید شد؛ جایی که ایران با موشک‌های بالستیک به سربازخانه‌های ارتش حمله کرد و دو سرباز را کشت.

کاخ سفید درخواست برای اظهارنظر را به سیا ارجاع داد که از پاسخ‌گویی خودداری کرد. نمایندگی ایران در سازمان ملل، وزارت دفاع روسیه و دولت عربستان سعودی به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. دو مقام غربی در منطقه گفتند روسیه به ایران کمک کرده است تا توانایی پهپاد‌های شاهد خود برای رسیدن به اهداف را بهبود بخشد و تحلیلگران گمان می‌کنند که ایران از این نسخه‌ها در حمله ریاض استفاده کرده است. یک منبع جداگانه گفت روسیه با تأمین یک سیستم ناوبری ماهواره‌ای — «کومتا-ام» (Kometa-M) — به تهران کمک کرده تا دقت شاهد-۱۳۶ خود را بهبود بخشد؛ سیستمی که به گفته کارشناسان بسیار دقیق‌تر و در برابر پارازیت مقاوم‌تر از سیستمی است که ایران تولید می‌کند. وال‌استریت ژورنال در ماه مارس گزارش داد که روسیه «کومتا-ام» را در اختیار ایران قرار داده است. کرملین این گزارش را تکذیب کرد و آن را «اخبار جعلی» خواند.

تأسیسات سیا در خارج از کشور شامل دفاتر اصلی آژانس در کشور‌های مختلف است که به‌طور سنتی در سفارتخانه‌ها مستقر بوده و «ایستگاه» نامیده می‌شوند. علاوه بر این، سیا دفاتری، خانه‌های امن، مراکز لجستیکی و سایت‌هایی دارد که در عملیات نظارتی یا سایر فعالیت‌ها نقش دارند. مکان این سایت‌ها اسرار به‌شدت محافظت‌شده‌ای هستند. منابع از افشای تعداد یا مکان دقیق تأسیسات سیا که با پهپاد‌های ایرانی هدف قرار گرفته‌اند، خودداری کردند. یک منبع تعداد آنها را «بیش از یک و کمتر از دوازده» عنوان کرد. منبع دوم گفت چندین تأسیسات مورد اصابت قرار گرفته‌اند.

تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا در حال بررسی این موضوع هستند که آیا ایران برای حمله به سفارت به داده‌های هدف‌گیری روسیه متکی بوده است یا خیر. بااین‌حال، تردید‌ها همچنان باقی است. برخی منابع هشدار دادند که ایران ممکن است به‌طور کلی سفارت آمریکا را هدف قرار داده باشد و به‌طور اتفاقی به ایستگاه سیا برخورد کرده باشد. به گفته منابع، برخی تحلیلگران به این نتیجه رسیده‌اند که تعداد کمی از کشور‌ها فراتر از روسیه ابزار و علاقه لازم برای تسلیحاتی کردن چنین اطلاعات هدف‌گیری حساسی علیه ایالات متحده را دارند. دنیل هافمن، رئیس سابق ایستگاه سیا و افسر عملیات مخفی، گفت با توجه به شراکت راهبردی نزدیک مسکو و تهران، کمک روسیه به ایران برای هدف قرار دادن تأسیسات سیا تعجب‌آور نخواهد بود. او گفت: «آن‌ها در تلاش برای کاهش یا حذف کامل نفوذ ایالات متحده در حوزه‌های نفوذ تعیین‌شده خود، منافع مشترکی دارند.»