در هر دوراهی بر سر ایران، گزینه‌های ترامپ بدتر می‌شوند

دونالد ترامپ بار دیگر به یک دوراهی دیگر در خصوص ایران رسیده است. اما هر بار که به چنین نقطه‌ای می‌رسد، گزینه‌هایش محدودتر و هزینه‌های هرگونه اقدام، سنگین‌تر می‌شود. دولت ترامپ روز یکشنبه توضیح داد که وقفه در حملات هوایی — که اکنون در سومین شب خود پس از ۱۳ شب متوالی حملات قرار دارد — با هدف ایجاد فضا برای دیپلماسی بوده است. اما همچنین هشدار داد که برای تشدید احتمالی دیگر، «آماده و مسلح» است.

نشانه‌هایی از فعالیت دیپلماتیک وجود دارد. ایران اعلام کرد که در روز‌های اخیر میزبان گفت‌و‌گو‌هایی با عمان در سطح معاون وزیر خارجه بوده است. اما تاکنون نشانه‌ای از اینکه جمهوری اسلامی در خواست اصلی خود که باعث بروز تنش اخیر با آمریکا شده، یعنی اصرار بر کنترل کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، کوتاه بیاید، دیده نمی‌شود.

ترامپ خود را در جایگاهی آشنا می‌بیند. او سعی کرده با حملات تشدید شده، امتیازگیری کند. اما این طرح اکنون هم بهتر از دور اولیه درگیری‌ها عمل نمی‌کند. او می‌تواند با اعزام نیروی زمینی فشار را افزایش دهد، اقدامی که ممکن است از برتری نظامی آمریکا بهره ببرد. اما این کار خطر تلفات قابل‌توجه آمریکا را در جنگی که هم‌اکنون به شدت نامحبوب است، در پی خواهد داشت. نزدیک به پنج ماه پس از آغاز جنگی که گفته بود چند هفته طول می‌کشد، ترامپ همچنان سعی می‌کند فضایی برای مانور علیه تهران ایجاد کند. اما به نظر می‌رسد تمام این استراتژی فقط فضای کمتر و انتخاب‌های بدتری برای او باقی می‌گذارد؛ و گرمای سیاسی در حال افزایش است. جهش قیمت نفت در هفته گذشته احتمال هزینه‌های بالاتر بنزین و اضطراب بیشتر برای اکثریت آمریکایی‌هایی که مخالف جنگ هستند را ایجاد کرده است — هرچند نفت برنت، شاخص بین‌المللی، روز یکشنبه بیش از ۵ درصد کاهش یافت. مسیر جایگزین حمل‌ونقل نفت از طریق دریای سرخ اکنون توسط شورشیان حوثی یمن که مورد حمایت ایران هستند، تهدید می‌شود. ذخایر جهانی نفت خام به سطوح به‌شدت پایینی نزدیک می‌شود که ترس از بحران انرژی وخیم‌تر را دامن می‌زند. تمام اینها در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر در حال رخ دادن است که جمهوری‌خواهانِ ترامپ در آن هم‌اکنون با شرایط دشواری رو‌به‌رو هستند.

«ما به چیزی متفاوت نیاز داریم». همان‌طور که هفته‌هاست جریان دارد، گزینه‌های ترامپ ناخوشایند به نظر می‌رسند. این ممکن است نوسان او در هفته گذشته بین تهدید به نیروی عظیم و ادعای اینکه ایران گدایی می‌کند تا مذاکره کند، را توضیح دهد. با توجه به عدم تغییر ژئوپلیتیک جنگ، چنین لفاظی‌هایی بیشتر برای مخاطبان داخلی طراحی شده تا تهران.

ترامپ همچنان می‌تواند تصمیم بگیرد که بر اساس لفاظی‌های تند هفته گذشته خود، پس از گسترش محدوده جغرافیایی اهداف در ایران در جریان آخرین دور حملات، عمل کند. او می‌تواند با هدف قرار دادن زیرساخت‌های حمل‌ونقل و نیروگاه‌ها، اقتصاد ایران را بیشتر تحت فشار قرار دهد. اما چنین رویکردی درد و رنج بیشتری به غیرنظامیان ایرانی تحمیل می‌کند که ترامپ در ابتدای جنگ مشتاق به کمک به آنها به نظر می‌رسید؛ و حتی برخی در حلقه نزدیکان او فکر می‌کنند که این اقدام حاکمان سرکوبگر تهران را تغییر نخواهد داد.

زکری کوهن و جیم شویتو از سی‌ان‌ان گزارش دادند که معاون رئیس‌جمهور، جی‌دی ونس، و رئیس ستاد مشترک ارتش، دن کین، در جلسه روز جمعه کاخ سفید نگرانی خود را از تشدید جنگ ابراز کردند. یک منبع آشنا به موضوع و یک مقام آمریکایی گفتند که کین نگران تأثیر آن بر ذخایر مهمات است. هفته گذشته، کیتی بو لیلیس از سی‌ان‌ان گزارش داد که طبق گفته دو مقام آمریکایی آشنا به ارزیابی‌ها، هم سیا و هم آژانس اطلاعات دفاعی اخیراً ارزیابی کرده‌اند که نوع بمبارانی که آمریکا اخیراً انجام داده، بعید است موضع مذاکراتی ایران را تغییر دهد.

یک طرح دیگر، گسترش محاصره اقتصادی آمریکا بر کشتی‌ها و بنادر ایران برای تلاش جهت قطع منابع مالی دولت ایران و درآمد‌های مورد نیاز برای حفظ ماشین نظامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. جنبه منفی آن این است که هفته‌ها یا ماه‌ها طول می‌کشد و باز هم ممکن است تفکر تهران را تغییر ندهد. مشخص نیست که ترامپ صبر شخصی یا فضای سیاسی داخلی لازم برای انتخاب چنین مسیری را داشته باشد؛ و ایران احتمالاً با از سرگیری حملات به تانکر‌های تجاری در تنگه پاسخ خواهد داد — که در نتیجه موج‌های شوک جنگ بر اقتصاد جهانی و فشار سیاسی در آمریکا را افزایش می‌دهد.

گزینه سوم ممکن است این باشد که آمریکا برای تمدید یادداشت تفاهم فروپاشیده‌ای که یک آتش‌بس کوتاه‌مدت ایجاد کرد، تلاش کند. اما بعید است تهران موافقت کند مگر اینکه آنچه را که معتقد بود یادداشت تفاهم از ابتدا فراهم کرده است، به دست آورد — حق تنظیم و درآمدزایی از ترافیک تنگه. این یک شکست برای آمریکا خواهد بود، زیرا آبراه حیاتی قبل از جنگ باز بود. در همین حال، اگر ترامپ دیده شود که شرایطی حتی مطلوب‌تر از آنچه در یادداشت تفاهم اولیه بود — که وعده لغو تحریم‌ها و صندوق بازسازی منطقه‌ای را به همراه داشت — به تهران می‌دهد، با انتقادات سیاسی داخلی از سوی باز‌های سیاست خارجی مواجه خواهد شد.

به نظر می‌رسد همه به دنبال یک رویکرد جدید و دست‌نیافتنی هستند. سناتور جمهوری‌خواه، بیل کسیدی، برای مثال، روز یکشنبه در برنامه «وضعیت اتحادیه» گفت که ترامپ باید یک «گفتگوی ملی» را آغاز کند، جایی که رئیس‌جمهور نزد مردم آمریکا می‌آید، نزد کنگره می‌آید، و کنگره به تصمیم‌گیری دشوار کمک می‌کند. «آیا راه پیش روی دیگری وجود دارد؟» او به دانا بش از سی‌ان‌ان گفت که امیدوار است راه‌حلی پیدا شود که به ایران توانایی کنترل تنگه را ندهد و شامل هزینه‌کردن «ده‌ها میلیارد دلار توسط آمریکا برای چیزی که تاکنون نتایج آن اثبات نشده» نباشد. کسیدی گفت: «ما به چیزی متفاوت نیاز داریم.»، اما این نشان‌دهنده معضل ترامپ است که پس از پنج ماه جنگ، هیچ‌کس پیشنهاد عملی برای اینکه «چیز متفاوت» چگونه می‌تواند باشد، ارائه نکرده است.

آیا ترامپ می‌تواند راهی برای خروج از یک موقعیت «نه برد-نه باخت» طراحی کند؟ کاخ سفید روز یکشنبه وظیفه توضیح استراتژی در حال تغییر دولت و جست‌و‌جو برای راه خروج از جنگ را در برنامه‌های گفتگوی تلویزیونی به سفیر آمریکا در سازمان ملل، مایک والتز، سپرد. والتز به افزایش اخیر نیروی نظامی در خاورمیانه اشاره کرد که انتظارات را برای اینکه ترامپ ممکن است سعی در تشدید مبارزه داشته باشد، تقویت کرد. او به برنامه «Face the Nation» شبکه CBS گفت: «رژیم باید وقتی رئیس‌جمهور می‌گوید «(ما) آماده و مسلح هستیم» و تمام گزینه‌ها روی میز است، او را باور کند.»

در برنامه «Meet the Press» شبکه NBC، والتز استدلال کرد که «ایران از نظر دیپلماتیک منزوی، از نظر اقتصادی منزوی و از نظر نظامی ویران شده است.» او افزود: «آن‌ها هرگز به این اندازه ضعیف نبوده‌اند و ما از موضع قدرت مذاکره می‌کنیم.»

از نظر نظامی، این ممکن است درست باشد. اما ماهیت نامتقارن درگیری به این معنی است که تا زمانی که ایران بتواند با پهپاد‌ها و موشک‌ها در تنگه کشتی‌ها را تهدید کند، ظرفیت افزایش هزینه‌های جهانی جنگ را دارد؛ و بقای رژیم سرکوبگر آن با وجود مرگ رهبر عالی، علی خامنه‌ای، تصوری از قدرت در برابر ابرقدرت جهانی آمریکا ایجاد می‌کند.

جنگ در ایران در همین حال همچنان به عنوان یک وزنه سنگین سیاسی برای دولت ترامپ عمل می‌کند. یک نظرسنجی جدید CBS News/YouGov پیام‌رسانی آشفته رئیس‌جمهور در مورد درگیری را منعکس می‌کند، به طوری که تنها ۳۱ درصد از آمریکایی‌ها گفتند که درک روشنی از وضعیت در تنگه هرمز دارند. تنها ۴۰ درصد گفتند که آمریکا در درگیری برتری دارد؛ و ۷۶ درصد گفتند که جنگ با ایران سخت‌تر از آن چیزی بوده که دولت ترامپ انتظار داشت.

اما والتز اصرار داشت که هدف اصلی رئیس‌جمهور برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای توسط تاریخ به رسمیت شناخته خواهد شد. او به NBC گفت: «گاهی اوقات، این سخت‌تر از — می‌دانید، سخت‌تر از آنچه در ابتدا برنامه‌ریزی شده بود، خواهد بود.»

ماه‌هاست که ترامپ به دنبال وادار کردن ایران به تسلیم بوده بدون اینکه ایالات متحده را درگیر جنگ‌های زمینی در خاورمیانه کند که در کارزار انتخاباتی از آن انتقاد کرده بود. اما تجربه نشان می‌دهد که جنگ ممکن است در چارچوب محدودیت‌های خودساخته بر اقدامات آمریکا قابل پیروزی نباشد. یک گام دیگر در نردبان تنش ممکن است به سادگی ترامپ را به همان معضل ناخوشایند بازگرداند. اما هیچ مسیر آشکاری برای رسیدن به یک توافق صلح که اهداف آمریکا را برآورده کند، وجود ندارد. به نظر می‌رسد این تعریف یک موقعیت «نه برد-نه باخت» باشد.