نتانیاهو در واشنگتن با موازنه‌ای ظریف روبه‌رو است

برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دیدار با رئیس‌جمهور ترامپ همیشه فرصتی برای به نمایش گذاشتن رابطه نزدیک آنهاست، حتی اگر گاهی با یکدیگر اختلاف‌نظر داشته باشند.

این بار، اهمیت ماجرا به‌ویژه بالاست.

هر دو رهبر در ماه‌های پیش‌رو با چالش‌های انتخاباتی مواجه‌اند و انتظار می‌رود روز سه‌شنبه در کاخ سفید دیدار کنند؛ در حالی که به نظر می‌رسد منافع آنها بر سر جنگ با ایران به‌طور جدی از هم فاصله گرفته است.

نتانیاهو پیش از عزیمت به واشنگتن در روز دوشنبه، در بیانیه‌ای گفت این هشتمین دیدار او با ترامپ از زمان انتخاب رئیس‌جمهور برای دومین دوره‌اش خواهد بود و ایران «در صدر و مقدم بر همه» در دستور کار قرار خواهد داشت.

او افزود: «من با یک هدف روشن این مأموریت را آغاز می‌کنم — تضمین امنیت، قدرت و آینده کشور عزیزمان اسرائیل.»

به گفته تحلیلگران، نتانیاهو که پیش از انتخابات پاییزی اسرائیل در نظرسنجی‌های داخلی عقب افتاده است، تحت فشار قرار دارد تا به مخاطبان داخلی خود نشان دهد که با وجود اختلافات، همچنان رابطه کاری نزدیکی با ترامپ دارد. ترامپ نیز در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر قرار دارد؛ پس از جنگی نامحبوب که بسیاری معتقدند اسرائیل او را به آن کشاند و باعث تنش میان اسرائیل و واشنگتن شده است.

هر دو رهبر در دستیابی به اهداف جنگی خود در پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران و سرنگونی حاکمان روحانی اقتدارگرای این کشور، در جنگ مشترک‌شان علیه ایران که از اواخر فوریه آغاز شد، ناکام ماندند.

دنی سیترینوویچ، فرمانده پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و کارشناس ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تل‌آویو، گفت: «می‌بینیم که ترامپ به دنبال رسیدن به توافق است.» او گفت: «اسرائیل اصلاً نمی‌خواهد چیزی درباره توافق بشنود، بنابراین هیچ هم‌سویی در منافع وجود ندارد.»

او گفت رهبران اسرائیل بازگشت به جنگ را ترجیح می‌دهند، زیرا هر توافق صلح آمریکا با ایران، حکومت تهران را که آنها می‌خواهند سرنگون شود، تقویت خواهد کرد.

در حالی که تمرکز اسرائیل بر تهدید‌هایی است که از منظر آن بالقوه ماهیتی وجودی و ناشی از جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران دارند، تمرکز ترامپ بر باز کردن مسیر عبور و مرور از تنگه هرمز، این مسیر حیاتی کشتیرانی نفت، قرار دارد.

ایالات متحده در دور اخیر درگیری با ایران به‌تنهایی عمل کرده و پیش از آن نیز تا حد زیادی اسرائیل، شریک خود در جنگ، را از مذاکرات صلح کنار گذاشته بود.

تحلیلگران می‌گویند اگر ترامپ حملات خود به ایران را گسترش دهد، ممکن است همچنان بخواهد اسرائیل را در حاشیه نگه دارد.

سیترینوویچ گفت: «طنز ماجرا» این است که نتانیاهو به ترامپ گفته بود آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، «باید کشته می‌شد» تا از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای جلوگیری شود. او افزود: «حالا یک آیت‌الله خامنه‌ای جدید وجود دارد و اسرائیل دوباره می‌گوید باید جلوی دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای گرفته شود.»

نتانیاهو که زمان‌بندی سفرش به‌گونه‌ای تنظیم شده بود که بتواند در مراسم سناتور لیندسی گراهام نیز شرکت کند، در کارزار‌های انتخاباتی اسرائیل همواره رابطه نزدیک خود با ترامپ را برجسته کرده است. اما این رابطه در چند ماه گذشته به‌طور نامنظم دستخوش نوسان شده و اخیراً به نظر می‌رسید در سطحی پایین قرار گرفته باشد.

ترامپ از ستایش نتانیاهو به‌عنوان یک رهبر بزرگ در زمان جنگ، به تحقیر او چرخیده و گفته است: «او هر کاری بخواهم انجام می‌دهد.» ترامپ تأیید کرد که در یک تماس تلفنی نتانیاهو را «دیوانه» خوانده و همچنین او را «آدمی بسیار دشوار» توصیف کرده است.

نتانیاهو سکوتی دیپلماتیک را حفظ کرده است. اما توافق اولیه ترامپ برای پایان دادن به جنگ با ایران در ماه گذشته، به‌دلیل کاستی‌های آشکارش در پاسخ‌گویی به نیاز‌های امنیتی اسرائیل، در این کشور نگرانی گسترده‌ای ایجاد کرد.

هواداران وفادار نتانیاهو در واکنش، رئیس‌جمهور آمریکا و دستیاران ارشد او را هدف حملات شدید لفظی قرار دادند.

سپس ترامپ هفته گذشته با عربستان سعودی توافقی برای توسعه یک برنامه هسته‌ای غیرنظامی امضا کرد؛ توافقی که اسرائیلی‌ها بیم دارند به مسابقه تسلیحاتی منطقه‌ای منجر شود. ترامپ بعداً اعلام کرد این توافق منوط به برقراری روابط دیپلماتیک عربستان با اسرائیل خواهد بود، اما اسرائیلی‌ها همچنان قانع نشدند.

با این حال، آنچه پشت صحنه میان این دو رهبر می‌گذرد، گاه غیرقابل‌فهم و غافلگیرکننده بوده است. تحلیلگران می‌گویند نتانیاهو در گذشته توانسته بر ترامپ اثر بگذارد و گاهی ناممکن است بتوان فهمید این دو در تقابل با یکدیگرند یا با هم تبانی دارند.

ایتامار رابینوویچ، سفیر پیشین اسرائیل در آمریکا و استاد ممتاز تاریخ خاورمیانه در دانشگاه تل‌آویو، گفت اگر ایالات متحده جنگ علیه ایران را از سر بگیرد، «واضح است که ترامپ علاقه‌ای ندارد چنین به نظر برسد که این کار را در همکاری با نتانیاهو انجام می‌دهد، چون آن‌وقت شبیه تکرار ماجراجویی ناموفقی خواهد بود» که چند ماه پیش رخ داد.

اما او گفت ممکن است اسرائیل در نهایت مشارکت کند، «زیرا اگر ایران به سوی اسرائیل موشک شلیک کند، اسرائیل پاسخ خواهد داد.»

در خاورمیانه مسائل دیگری نیز وجود دارد که اسرائیل و دولت ترامپ لزوماً درباره آنها هم‌نظر نیستند و این مسائل پیش از انتخابات اسرائیل برای نتانیاهو اهمیت دارند.

دولت آمریکا دامنه اقدامات نظامی اسرائیل علیه حزب‌الله لبنان را محدود کرده و اسرائیل را تحت فشار گذاشته است که خروج نیروهایش از جنوب لبنان و سوریه را آغاز کند.

آتش‌بس در غزه به مشکل خورده و تنش‌ها و خشونت‌ها در کرانه باختری اشغالی رو به افزایش است.