چرا جنگ تازه در یمن میتواند برای حوثیها متفاوت باشد
در چند روز گذشته، مناطق تحت کنترل حوثیهای یمن شاهد بسیج نیروهای این گروه بوده است و پس از چهار سال صلح شبهپایدار، ازسرگیری کامل جنگ تمامعیار به یک احتمال واقعی تبدیل شده است.
حوثیها روز چهارشنبه مسئولیت حملات موشکی و پهپادی به دو کشتی سعودی در دریای سرخ را برعهده گرفتند؛ حملاتی که شورشیان گفتند در پاسخ به سرپیچی این کشتیها از محاصره بنادر پادشاهی سعودی انجام شده است.
همزمان، درگیری میان نیروهای حوثی و نیروهای وابسته به دولت یمن در یکی از خطوط مقدم در استان جنوبغربی الضالع شعلهور شد؛ درگیریهایی که در دو طرف بیش از ۳۰ کشته و زخمی برجای گذاشت.
با این دو تحول اخیر، حوثیها از مرحله لفاظی و بسیج نیرو وارد اقدام نظامی شدهاند. حوثیها پس از سالها پیشروی در میدان نبرد، اکنون در پی آن هستند که سلطه نظامی خود را در زمین علیه رقبایشان، بهویژه نیروهای وفادار به دولت یمن که در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شده، دنبال کنند.
حوثیها از اعتمادبهنفس بالایی برخوردارند. آنها طی یک دهه گذشته توانستهاند در برابر حملات دولت، ائتلاف تحت رهبری عربستان، ایالات متحده، بریتانیا و اسرائیل دوام بیاورند و همچنان شمالغرب پرجمعیت یمن، از جمله پایتخت، صنعا، را در اختیار داشته باشند.
اما این اعتماد ممکن است نابجا باشد، زیرا طی چهار سال گذشته چندین عامل در حال تغییر بودهاند؛ از جمله انسجام بیشتر نیروهای ضدحوثی تحت رهبری دولت.
کارشناسان میگویند حوثیها همچنان بازیگرانی قدرتمند در یمن هستند و نیروی نظامی و نفوذ قابلتوجهی در اختیار دارند، اما محیط راهبردی بدون تردید تغییر کرده است. همین امر ازسرگیری جنگ را به دلیل مجموعهای از عوامل برای حوثیها دشوارتر میکند.
### هماهنگی بیشتر، شکاف کمتر
در سپتامبر ۲۰۱۴، حوثیها صنعا را تصرف کردند و در سایه مقاومت نظامی ضعیف و شکافهای عمیق، به دیگر نقاط یمن نیز پیشروی کردند.
ظهور ناگهانی و چشمگیر حوثیها، دولت را متفرق و脆弱 کرد و به دلیل تهدید قریبالوقوع این شورشیان، بسیاری از رهبران سیاسی، از جمله عبدربه منصور هادی، رئیسجمهور وقت، برای امنیت خود یمن را ترک کردند و به خارج، بهویژه عربستان سعودی، رفتند.
در مارس ۲۰۱۵، یک ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی در حمایت از دولت یمن وارد جنگ شد و تا زمان آتشبس آوریل ۲۰۲۲ بهطور مستقیم در آن درگیر ماند.
با این حال، چندین سال جنگ نه اراده حوثیها را تضعیف کرد و نه دستاوردهای سرزمینی آنها را معکوس ساخت. اختلاف در دستورکار اعضای ائتلاف عربی، بهویژه امارات متحده عربی و عربستان سعودی، همراه با درگیریهای داخلی در اردوگاه دولت یمن، این امکان را برای حوثیها فراهم کرد که برتری خود را نسبت به رقبایشان حفظ کنند.
اواخر سال گذشته، دولت یمن دستور اخراج امارات از یمن را صادر کرد، در حالی که عربستان سعودی نیز برای مهار متحد ابوظبی در جنوب، یعنی شورای انتقالی جنوبیِ جداییطلب، حمایت نظامی فراهم کرده است. مجموعه این تحولات، دولت را در موقعیتی بهتر از مقاطع دیگر جنگ قرار داده است.
احمد ناجی، تحلیلگر ارشد امور یمن در گروه بینالمللی بحران، به الجزیره گفت انسجام بیشتر در اردوگاه دولت یمن میتواند شتاب جنگ را از حوثیها دور کند.
او گفت: «ما همین حالا هم در حال مشاهده برخی از این پویاییها هستیم. در مقایسه با اوایل امسال، شورای رهبری ریاستجمهوری [مرجع مورد شناسایی سازمان ملل در یمن]کمتر دچار شکاف است و به نظر میرسد تصمیمگیری هماهنگتر شده باشد.»
او افزود: «عربستان سعودی نیز به بازیگر منطقهای اصلی در میدان تبدیل شده و با جناحهای مختلف ضدحوثی همکاری نزدیکتری دارد. این موضوع دولت یمن را در موقعیتی بهتر از قبل قرار میدهد و میتواند شرایط را برای حوثیها دشوارتر کند.»
ناجی گفت: «اما نتیجه به نحوه مدیریت آن درگیری بستگی خواهد داشت. اگر دولت یمن با رویکردی متفاوت، با هماهنگی بیشتر و راهبردی یکپارچه به یک کارزار نظامی علیه حوثیها نزدیک شود، میتواند فشار واقعی بر حوثیها وارد کند و توازن قدرت را در میدان تغییر دهد.»
مروان علی نعمان، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات یمنی واشنگتن، به الجزیره گفت ظهور یک ائتلاف قبیلهای ضدحوثی در الجوف در شمال یمن و در شرق صنعا میتواند به نگرانی بزرگی برای شورشیان تبدیل شود. او گفت وحدت نیروهای نظامی در پشت دولت و افزایش نگرانی بینالمللی نسبت به امنیت دریای سرخ — بهویژه پس از تهدیدهای حوثیها علیه کشتیرانی در تنگه بابالمندب — همگی جایگاه نیروهای ضدحوثی را تقویت کردهاند.
نعمان به الجزیره گفت: «[این تحولات]میتواند توانایی [نیروهای ضدحوثی]را برای دستیابی به دستاوردهای سرزمینی، در صورتی که تنش اخیر به هر نوع رویارویی تبدیل شود، بهبود دهد.»
او افزود حوثیها همچنان از توانمندیهای نظامی قوی برخوردارند، بهویژه در زمینه موشکها و پهپادها، اما پس از خروج امارات از یمن، نیروهای دولتی به وحدت سیاسی بیشتر، برنامهریزی نظامی هماهنگتر و حمایت خارجی دست یافتهاند.
### یک ائتلاف منطقهای تازه
حوثیها پیش از این نیز به کشتیرانی در دریای سرخ حمله کرده بودند، بهویژه به کشتیهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل در فاصله ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵. آنها این حملات را در همبستگی با مردم فلسطین پس از آغاز جنگی که اسرائیل علیه غزه به راه انداخت انجام دادند.
در پاسخ، اسرائیل، آمریکا و بریتانیا صدها حمله هوایی به آنچه مواضع حوثیها در یمن توصیف کردند، انجام دادند. در مه ۲۰۲۵، حوثیها پس از دستیابی به توافق با آمریکا، حملات خود به کشتیرانی را متوقف کردند.
یزید الجدوی، مدیر پژوهش در مرکز مطالعات راهبردی صنعا، به الجزیره گفت اگر تهدیدهای اخیر حوثیها به کارزاری مستمر علیه کشتیهای تجاری مرتبط با عربستان تبدیل شود، واکنش این بار میتواند کاملاً متفاوت باشد.
الجدوی گفت: «این موضوع ممکن است شکلگیری ائتلافهای منطقهای جدید برای حفاظت از تردد دریایی را تسریع کند، بهویژه اینکه هماکنون گفتوگوهای پیشرفتهای میان چند کشور منطقه با حمایت دیگر شرکای بینالمللی در جریان است.» او افزود: «همچنین میتواند با حمایت بیشتر از نیروهای محلی زمینی همراه شود؛ نیروهایی که از دوره آرامش نسبی از سال ۲۰۲۲ برای بازسازی، تجدید تسلیح و تقویت مواضع خود استفاده کردهاند.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از آنکه گروه یمنی روز چهارشنبه دو نفتکش سعودی را در دریای سرخ هدف قرار داد، هشدار داد که ایران و حوثیها با «مجازات نظامی بزرگ» روبهرو خواهند شد.
ترامپ در پیامی در شبکه تروث سوشال نوشت: «اگر دوباره این کار را انجام دهند، آمریکا ایران را مسئول خواهد دانست، چرا که حوثیها یک نیروی نیابتی و/یا دستنشانده ایران هستند.»
از سوی دیگر، حوثیها روی این حساب باز کردهاند که عربستان سعودی و دیگر کشورهای منطقه حاضر نخواهند بود حملات به خاک خود را تاب بیاورند و در عوض، بهجای ادامه جنگ، بهسرعت در پی رسیدن به توافق برخواهند آمد.
### چالشی بیسابقه
حمد الحزمی، یکی از رهبران قبیلهای استان الجوف، پس از بروز اختلاف با چهرههای حوثی، به مدت ۵۰ روز در صنعا بازداشت شد. وقتی او در اواخر ژوئن آزاد شد، به قبیله خود در الجوف بازگشت و بهطور علنی از آنچه بیعدالتیِ رواشده در دوران بازداشتش توصیف کرد، سخن گفت.
در واکنش، هزاران نفر از قبایل مختلف این ماه در الجوف گرد هم آمدند و بهطور علنی مقامات حوثی را محکوم کردند.
فؤاد موسد، نویسنده یمنی متمرکز بر مسائل سیاسی و نظامی یمن، گفت مخالفت قبایل با حوثیها یک تحول بزرگ در جنگ به شمار میرود.
او به الجزیره گفت: «به نظر من، برای نخستین بار است که قبایل با وجود تکهتکه شدن و فرسایشی که در سالهای گذشته جنگ متحمل شدهاند، با این شکل از وحدت برخاستهاند.»
موسد افزود ائتلاف قبیلهای ضدحوثی در الجوف، اگر درگیریها دوباره شعلهور شود، میتواند پشتیبانی حیاتی برای عملیات نظامی دولت فراهم کند.
با این حال، الجدوی گفت این موضوع بستگی خواهد داشت به اینکه این ائتلاف قبیلهای تا چه اندازه گسترده و منسجم از کار درآید و آیا میتواند بهطور مؤثر با نیروهای دولتی هماهنگ شود یا نه.
الجدوی گفت: «حوثیها از سالهای نخست جنگ، زمانی که هنوز میتوانستند بر واحدهای نظامی و فرماندهان وفادار به علی عبدالله صالح، رئیسجمهور پیشین، در فاصله ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ تکیه کنند، با چنین چالشی روبهرو نشده بودند.»
بر اساس سوابق رسمی در صنعا، واحدهای ارتش وابسته به حوثیها از بیش از ۲۰۰ هزار نیروی رزمی تشکیل شدهاند، در حالی که این گروه بالقوه میتواند دهها هزار نیروی وفادار دیگر را نیز در مناطق تحت کنترل خود به سلاح فرا بخواند.
الجدوی استدلال کرد که اگرچه ماههای اخیر شاهد تحولات بزرگی به سود دولت بوده، هنوز تغییری قاطع در توازن قدرت در یمن رخ نداده است. این امر بستگی دارد به اینکه دولت یمن و نیروهای ضدحوثی تصمیمگیری خود را یکپارچه کنند، در چندین جبهه با یکدیگر هماهنگ شوند و از حمایت منطقهای پایدار برخوردار شوند.
او گفت: «حوثیها همچنان از مزیتهای مهمی برخوردارند: فرماندهی و کنترل یکپارچه، و نیز موشکها، مواضع مستحکم و تجربه رزمی گسترده.»
او افزود: «[نیروهای ضدحوثی]در موقعیتی قویتر از آغاز آتشبس ۲۰۲۲ قرار دارند، اما تبدیل این بهبود به یک تغییر راهبردی، همچنان به هیچ وجه تضمینشده نیست.»
در گفتوگو با هاشم اورعی رییس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، مطرح شد
حسین راغفر در گفتوگو با فراز مطرح کرد
- تازهها
- پربازدیدها
در گفتوگو با هاشم اورعی رییس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، مطرح شد
رییس کانون بازنشستگان به فراز: معوقات بازنشستگان هرچه سریعتر و یکجا پرداخت شود
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جانفدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاحطلب «عهد» در گفتگو با فراز:
مینو محرز در گفتوگو با فراز توضیح میدهد