ایران تا چند هفته دیگر سامانه‌های موشکی دوش‌پرتاب چینی دریافت می‌کند

به گفته سه منبع آگاه که با رویترز گفت‌و‌گو کرده‌اند، انتظار می‌رود ایران ظرف چند هفته آینده اولین محموله از یک سفارش شامل حداکثر ۴۰۰ قبضه پرتابگر موشک دفاع هوایی دوش‌پرتاب ساخت چین را دریافت کند. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که تهران در بحبوحه جنگ با ایالات متحده در حال بازسازی توانمندی‌های دفاعی خود است. این خرید که ارزش آن بین ۶۰ تا ۷۰ میلیون دلار برآورد می‌شود، یکی از بزرگترین تلاش‌های شناخته‌شده تهران برای تقویت پدافند هوایی کوتاه‌برد خود از زمان آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل به شمار می‌رود؛ نبردی که نقاط ضعف ایران را در حفاظت از سایت‌های نظامی و زیرساخت‌های استراتژیک نمایان کرده است.

منابع مذکور اعلام کردند که این قرارداد شامل خرید ۳۰۰ تا ۴۰۰ سامانه دفاع هوایی قابل حمل توسط نفر (MANPADS)، از جمله موشک‌های چینی QW-۱۲ و FN-۱۶ است. این معامله با شرکت بین‌المللی سرمایه‌گذاری «ژونگ‌چینگ بائوشانگ» مستقر در هنگ‌کنگ امضا شده است که به گفته منابع، به عنوان واسطه میان طرف ایرانی و تأمین‌کننده چینی عمل می‌کند.

منابع آگاه به دلیل حساسیت موضوع خواستار عدم افشای نام خود شدند. وزارت امور خارجه ایران به درخواست‌ها برای اظهار نظر در این باره پاسخی نداد. در همین حال، وزارت امور خارجه چین اعلام کرد: «گزارش‌های مربوطه کاملاً بی‌اساس است. چین به طور مداوم نقشی سازنده در ارتقای صلح و پایان دادن به درگیری‌ها ایفا کرده است.» گروه «ژونگ چینگ بائو شانگ» مستقر در پکن، شرکت مادر واسطه هنگ‌کنگی نیز به درخواست ایمیلی برای اظهار نظر در روز سه‌شنبه پاسخ فوری نداد.

ایران پس از ماه‌ها درگیری که در آن ایالات متحده و اسرائیل به تأسیسات مرتبط با برنامه‌های موشکی، پهپادی و پدافند هوایی آن ضربه زده‌اند و تهران نیز با رگبار‌های موشکی و پهپادی به آنها پاسخ داده، نیاز مبرمی به تسلیح مجدد دارد. این درگیری‌ها چالش دفاع از سایت‌های ثابت نظامی و استراتژیک در برابر هواپیما‌های پیشرفته و تسلیحات هدایت‌شونده دقیق را برجسته کرده است. واشینگتن روز شنبه به طور ناگهانی کارزار بمباران دوهفته‌ای خود را تعلیق کرد، اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا هشدار داد که اگر مذاکرات برای پایان دادن به این درگیری پنج‌ماهه (که از نظر تئوریک از آوریل در وضعیت آتش‌بس بوده است) به نتیجه نرسد، حملات از سر گرفته خواهد شد.

تحویل صد‌ها سامانه دوش‌پرتاب، موجودی تسلیحات پدافند هوایی کوتاه‌برد ایران را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد و نشان‌دهنده تعمیق روابط نظامی تهران با پکن است. با این حال، منابع هشدار دادند که هرچند توافق امضا شده است، اما برنامه زمان‌بندی تحویل، مقادیر تسلیحات و سایر جزئیات اجرایی همچنان ممکن است تغییر کند. بر اساس طرح توافق‌شده میان طرفین، محموله‌ها در ابتدا به صورت هوایی از ارومچی در غرب چین ارسال شده و سپس از طریق پاکستان به ایران منتقل می‌شوند؛ هرچند منابع مشخص نکردند که انتقال نهایی زمینی خواهد بود یا هوایی. بخش روابط عمومی ارتش پاکستان (ISPR) در واکنش اعلام کرد: «گمانه‌زنی‌ها درباره مشارکت پاکستان در تأمین سلاح‌های پدافند هوایی چین برای ایران کاملاً ساختگی و کذب است.» سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان نیز به درخواست‌ها برای اظهار نظر پاسخ نداد.

هرچند ایران در دو دهه گذشته سرمایه‌گذاری سنگینی روی موشک‌ها، پهپاد‌ها و رادار‌ها انجام داده است، اما کارشناسان نظامی می‌گویند سامانه‌های پدافند هوایی دوش‌پرتاب از اهمیت بالایی برخوردارند؛ زیرا می‌توان آنها را به سرعت مستقر کرد، توسط تیم‌های کوچک به کار گرفت و به طور مداوم جابه‌جا نمود، که این امر آنها را نسبت به آتشبار‌های پدافندی ثابت کمتر آسیب‌پذیر می‌کند. یک منبع امنیتی اروپایی گفت که مقامات کشورش از چندین قرارداد در حال بحث برای فروش احتمالی سامانه‌های دوش‌پرتاب سری QW به ایران، از جمله سیستم‌های QW-۱۲، QW-۱۸ و QW-۱۹ مطلع هستند. یک منبع امنیتی دیگر در خاورمیانه نیز گفت که ایران به دنبال خرید موشک‌های QW-۱۲ و QW-۱۸ بوده است، اما از نهایی شدن این قرارداد اطلاعی نداشت.

سامانه‌های QW-۱۲ و FN-۱۶ موشک‌های زمین به هوای دوش‌پرتاب با هدایت مادون قرمز هستند که برای درگیری با هواگرد‌های کم‌ارتفاع، هلیکوپتر‌ها و پهپاد‌ها طراحی شده‌اند. تحرک بالای این سامانه‌ها اجازه می‌دهد تا به سرعت در اطراف تأسیسات نظامی، زیرساخت‌های انرژی و سایر سایت‌های حساس مستقر شوند. تحلیلگران دفاعی سامانه QW-۱۲ را نسبت به نسخه‌های جدیدتر مانند QW-۱۸ و QW-۱۹ دارای کارایی کمتری می‌دانند، اما تأکید دارند که این سامانه‌ها همچنان می‌توانند لایه حفاظتی کوتاه‌برد مؤثری در برابر پهپاد‌ها و اهداف کم‌ارتفاع ایجاد کنند.

دو منبع اطلاعاتی غربی و یک مقام ایرانی نیز اعلام کردند که تهران در حال بررسی مسیر‌های زمینی برای انتقال محتاطانه‌تر محموله‌های نظامی و قطعات دو منظوره چینی است تا خطر رهگیری و اختلال را کاهش دهد. این خرید نشان‌دهنده تداوم اتکای جمهوری اسلامی به ترکیبی از تولیدات داخلی و تأمین‌کنندگان خارجی، به‌رغم سال‌ها تحریم و محدودیت بر واردات دفاعی است. پیش از این نیز رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود که ایران در آستانه دستیابی به توافقی مجزا با چین برای خرید موشک‌های کروز ضدکشتی قرار دارد، هرچند رویترز نتوانست نهایی شدن آن توافق را تأیید کند.