آیا دامنه جنگ در حال گسترش است؟

ایران چندین موشک بالستیک به سمت تأسیسات نظامی ایالات متحده در اردن شلیک کرده است و ایالات متحده تأیید کرد که یک «حمله غافلگیرانه» علیه نیرو‌های خود در خاورمیانه را رهگیری کرده است. به طور همزمان در صبح روز چهارشنبه، ایالات متحده و عربستان سعودی حملاتی را علیه گروه‌های تحت حمایت ایران در عراق آغاز کردند. هنوز مشخص نیست که آیا حمله ایران به اردن قبل یا بعد از حمله مشترک آمریکا و عربستان به عراق رخ داده است؛ بیانیه فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) نیز مشخص نکرد که کدام حادثه ابتدا رخ داده است.

**چه اتفاقی رخ داد؟ **

در ساعات اولیه روز چهارشنبه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد که چندین موشک بالستیک را به سمت تأسیسات نظامی آمریکا در اردن شلیک کرده است. ایالات متحده رهگیری یک حمله «غافلگیرانه» را تأیید کرد. سنتکام، سپاه پاسداران و مقامات اردنی هنوز دقیقاً فاش نکرده‌اند که کدام سایت‌ها و تجهیزات نظامی در اردن هدف قرار گرفته‌اند.

همچنین در روز چهارشنبه، وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد که نیرو‌های مسلح این کشور با هماهنگی سنتکام، حملاتی را علیه گروه‌های تحت حمایت ایران در عراق، پس از حملات پهپادی به تأسیسات نفتی عربستان انجام داده‌اند. سنتکام تأیید کرد که عملیاتی را با نیرو‌های عربستان سعودی علیه گروه‌های «همسو با ایران» در عراق انجام داده است؛ گروه‌هایی که ادعا می‌شود به دستور سپاه پاسداران به نیرو‌های آمریکایی و زیرساخت‌های انرژی عربستان سعودی حمله کرده بودند.

نیرو‌های بسیج مردمی عراق (حشد الشعبی) اعلام کردند که حملات مشترک آمریکا و عربستان دست‌کم ۲۰ تن از مبارزان آنها را کشته و ۳۲ نفر دیگر را در هفت استان مجروح کرده است. این ائتلاف عمدتاً شیعی که تحت حمایت دولت عراق فعالیت می‌کند، در بیانیه‌ای اعلام کرد که این حملات مواضع حشد الشعبی را در استان‌های بغداد، واسط، نینوا، بصره، کرکوک، کربلا و دیالی هدف قرار داده است. در پی این حملات، علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، روز چهارشنبه دستور برگزاری نشست اضطراری شورای وزارتی امنیت ملی را صادر کرد.

**چرا ایالات متحده و عربستان سعودی به عراق حمله کردند؟ **

ایالات متحده و عربستان سعودی حملات خود به عراق را با این ادعا توجیه کردند که ایران مسئول حملات پهپادی اخیر به تأسیسات نفتی عربستان بوده که ظاهراً از خاک عراق پرتاب شده‌اند. ایالات متحده و عربستان مدعی شدند که گروه‌های همسو با ایران در عراق، طی ۷۲ ساعت گذشته، ۳۰ حمله پهپادی «تحت هدایت سپاه پاسداران» انجام داده‌اند.

این اتهام با واکنش یک مقام دفاعی ناشناس ایرانی در صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران (IRIB) مواجه شد که هشدار داد مقصر دانستن ایران برای چنین حملاتی یک «محاسبه اشتباه بزرگ» است. الزیدی پیش از این به نهاد‌های امنیتی عراق دستور داده است تا درباره حملات پهپادی تحقیق کنند و انتظار می‌رود روز پنجشنبه به عربستان سعودی سفر کند.

حمله اخیر ایران به اردن در ادامه الگوی هدف قرار دادن تجهیزات نظامی و زیرساخت‌های آمریکا در کشور‌های حوزه خلیج فارس است که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه دنبال می‌شود. اگرچه فاش نشده است که کدام سایت‌ها و دارایی‌های نظامی در اردن هدف قرار گرفته‌اند، اما بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ خدمات پژوهشی کنگره آمریکا، مشخص است که این کشور میزبان حدود ۴۰۰۰ سرباز آمریکایی است. برخی از این نیرو‌ها در پایگاه هوایی موفق سلطی در شمال شرقی اردن مستقر هستند. پایگاه هوایی ملک فیصل نیز یک پایگاه اردنی است که نیرو‌های آمریکایی در آن حضور دارند، در حالی که «برج ۲۲» یک پاسگاه پشتیبانی نظامی دورافتاده ایالات متحده در شمال شرقی اردن و در نزدیکی مرز‌های سوریه و عراق است.

روز چهارشنبه، خبرگزاری ایرنا به نقل از بیانیه سپاه پاسداران گزارش داد که ایران در پاسخ به «اقدامات تهاجمی» ارتش ایالات متحده، دارایی‌های آمریکا در اردن را هدف قرار داده است.

این درگیری پیش از این به دریای سرخ، جایی که حوثی‌های تحت حمایت ایران در یمن محاصره دریایی اعلام کرده و کشتی‌های با پرچم عربستان را هدف قرار داده‌اند، و همچنین به دریای خزر، جایی که اوکراین روز شنبه اعلام کرد به شناور‌های حامل محموله‌های نظامی مرتبط با ایران حمله کرده، سرایت کرده است. از این رو، کارشناسان بیم آن دارند که این جنگ به طور فزاینده‌ای با سایر درگیری‌ها، از جمله جنگ در اوکراین، همپوشانی پیدا کند و خطر کشیده شدن عربستان سعودی و دیگر قدرت‌های منطقه‌ای به عمق درگیری‌ها را به همراه داشته باشد.

احمد، نماینده پاکستان در سازمان ملل، روز سه‌شنبه در سخنرانی خود در شورای امنیت، حملات به عربستان سعودی و کشتی‌های تجاری را محکوم کرد و اظهار داشت که پاکستان، که به عنوان میانجی در مذاکرات آمریکا و ایران عمل کرده است، «به شدت نگران تلاش‌ها برای کشاندن» پادشاهی عربستان به یک درگیری گسترده‌تر است. وی از امنیت، حاکمیت و تمامیت ارضی عربستان سعودی حمایت کرد.

بر اساس اعلام دفتر وزیر امور خارجه عربستان سعودی، فیصل بن فرحان آل سعود روز چهارشنبه در تماس‌های تلفنی با همتایان خود در قطر، کویت و بحرین گفت‌و‌گو کرد و وزرا در این تماس‌ها بر «اهمیت تداوم تلاش‌ها برای کاهش تنش‌ها» تاکید کردند. وزرا همچنین بر اهمیت محافظت از «آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب» برای کمک به کاهش پیامد‌های امنیتی و اقتصادی این بحران تاکید کردند. آنها حملات ایران و «شبه‌نظامیان وابسته به آن در عراق و یمن» را محکوم و بر ادامه هماهنگی و تقویت اقدام مشترک از طریق شورای همکاری خلیج فارس تاکید کردند.

کالاس در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در خلیج [فارس]، مهلت توقف درگیری‌ها می‌تواند به میانجی‌ها زمان بدهد تا راهی برای بازآرایی دیپلماسی پیدا کنند و مانع از بازگشت به یک جنگ تمام‌عیار شوند.»