به قیمت‌های بالای بنزین عادت کنید؛ پیامد‌های ماندگار جنگ با ایران برای اقتصاد آمریکا

تصمیم دونالد ترامپ در فوریه برای ورود به جنگ با ایران، قیمت بنزین در ایالات متحده را به بیش از ۴ دلار در هر گالن رسانده است که این امر آسیب شدیدی به میزان محبوبیت او و شانس موفقیت جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو وارد کرده است. حتی اگر به زودی آتش‌بسی حاصل شود، قیمت بنزین احتمالاً به دلیل تخلیه ذخایر جهانی نفت، محدودیت‌های ظرفیت پالایشگاهی، و پدیده‌ای اقتصادی که باعث می‌شود قیمت‌ها بسیار کندتر از سرعت افزایششان کاهش یابند، تا ماه نوامبر بالا باقی خواهد ماند.

تحلیل‌های اقتصادی نشان می‌دهد که به محض عادت کردن مصرف‌کنندگان به قیمت‌های بالاتر، فشار رقابتی بر جایگاه‌های سوخت کاهش می‌یابد و این باعث می‌شود که تعدیل قیمت‌ها بیش از ۱۶ هفته زمان ببرد. در نتیجه، صرف ریسکِ ناشی از جنگ در بازار تثبیت شده است؛ به این معنی که فارغ از هرگونه تنش‌زدایی ژئوپلیتیک فوری، رأی‌دهندگان همچنان با هزینه‌های بالا مواجه خواهند بود و دولت را مقصر می‌دانند.

محبوبیت دونالد ترامپ به دلایل بسیاری به شدت پایین است، اما یکی از مهم‌ترین آنها بدون شک قیمت بنزین است. تصمیم ترامپ در ماه فوریه برای آغاز جنگ با ایران، قیمت بنزین را به شدت افزایش داد. از آن زمان، میانگین قیمت بنزین در ایالات متحده حتی در طول آتش‌بس کوتاه‌مدت که از ژوئن آغاز شد، به کمتر از ۳.۵۰ دلار در هر گالن نرسیده است. از سرگیری درگیری‌ها در چند هفته پیش، قیمت‌ها را دوباره به بالای ۴ دلار در هر گالن رساند.

این موضوع برای محبوبیت ترامپ بسیار بد بوده است؛ در یک نظرسنجی اخیر، تقریباً سه‌چهارم شرکت‌کنندگان (به درستی) او را مسئول جهش قیمت بنزین دانستند. این وضعیت برای چشم‌انداز جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای که اکنون کمتر از ۱۰۰ روز تا آن باقی مانده، نیز شوم است. مشکل اینجاست که حتی اگر ترامپ همین هفته توافق آتش‌بس دیگری با ایران منعقد کند، وضعیت بازار نفت و ماهیت قیمت‌گذاری بنزین به این معناست که قیمت‌ها در پمپ‌بنزین‌ها تا ماه نوامبر آمریکایی‌ها را ناخشنود نگه خواهد داشت.

چسبندگی قیمت بنزین را می‌توان حداقل تا حدی با اقتصاد ساده عرضه و تقاضا توضیح داد. بازار نفت، برای شروع، متزلزل‌تر از زمانی است که جنگ برای اولین بار آغاز شد. در ماه فوریه، ذخایر جهانی نفت نسبتاً بالا بود. چین توانست واردات نفت خود را به میزان قابل توجهی کاهش دهد که ظاهراً با استفاده از ذخایر بزرگ نفت خود انجام شد. ایالات متحده و اروپا نیز صد‌ها میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت خود را برای تعدیل قیمت‌ها آزاد کردند. علاوه بر این، معامله‌گران متقاعد شده بودند که ترامپ راهی برای پایان دادن به جنگ پیدا خواهد کرد، که این امر به پایین نگه داشتن قیمت‌ها کمک می‌کرد.

امروز، اما در مقابل، ذخایر جهانی کاهش یافته است. ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده در پایین‌ترین سطح خود از سال ۱۹۸۳ قرار دارد؛ و حتی اگرچه قیمت نفت امروز در پی اخبار مربوط به مذاکرات صلح احتمالی کاهش یافت، اما فقدان آن ذخایر پشتیبان و نیاز به بازسازی آنها به این معناست که حتی اگر تنگه هرمز به زودی بازگشایی شود (که فرضیه‌ای دشوار است)، مدت زیادی طول می‌کشد تا قیمت نفت به سطوح پیش از جنگ بازگردد.

سایر نگرانی‌های عملی نیز قیمت بنزین را بالا نگه می‌دارد. مهم‌تر از همه، نفت باید به بنزین تبدیل شود و جنگ ظرفیت پالایشگاهی زیادی را از مدار خارج کرده است (همان‌طور که پاسخ نظامی اوکراین به تهاجم روسیه چنین کرد). در نتیجه، پالایشگاه‌های ایالات متحده با ظرفیتی نزدیک به حداکثر در حال کار هستند و آنچه «اختلاف کرک» (Crack spread) نامیده می‌شود - فاصله بین قیمت نفت و قیمت عمده‌فروشی محصولات پالایش‌شده آن مانند بنزین - به شدت افزایش یافته است. این اختلاف قیمت بالاتر به این زودی‌ها از بین نمی‌رود، که حتی در صورت کاهش قیمت نفت، قیمت بنزین را بالا نگه خواهد داشت.

اما دلیل دیگری نیز وجود دارد که هرگونه بهبود در وضعیت ژئوپلیتیک زمان زیادی می‌برد تا به کاهش چشمگیر قیمت بنزین منجر شود: زمانی که شوک‌های عرضه باعث افزایش قیمت نفت می‌شود، قیمت بنزین تقریباً بلافاصله جهش می‌کند. اما زمانی که قیمت نفت سقوط می‌کند، قیمت بنزین بسیار کندتر به دنبال آن حرکت می‌کند. همان‌طور که ضرب‌المثلی می‌گوید، قیمت بنزین مثل موشک بالا می‌رود، اما مثل پر به پایین می‌افتد.

ما امسال شاهد عملکرد این پدیده بوده‌ایم. قیمت نفت در ماه مه به اوج خود رسید و سپس به شدت سقوط کرد. تا ۲۴ ژوئن - پس از امضای یادداشت تفاهم بین ایالات متحده و ایران - قیمت نفت بیش از ۴۰ درصد از اوج خود کاهش یافته بود. با این حال، قیمت بنزین از این روند پیروی نکرد؛ بلکه با نرخی بسیار آرام‌تر کاهش یافت. برای مثال، در ۲۴ ژوئن، قیمت بنزین حدود ۱۴ درصد از اوج خود پایین‌تر بود که این امر ترامپ را بر آن داشت تا شرکت‌های نفتی را به گران‌فروشی متهم کند و از وزارت دادگستری بخواهد که احتمال تبانی شرکت‌ها برای بالا نگه داشتن قیمت بنزین را بررسی کند.

اصرار ترامپ بر اینکه چیزی شوم قیمت بنزین را بالا نگه داشته، نگرانی رایجی است. اکثر مردم درک می‌کنند که چرا قیمت بنزین هنگام جهش قیمت نفت، افزایش می‌یابد. جایگاه‌های سوخت قیمت‌های خود را تقریباً بلافاصله افزایش می‌دهند، زیرا بر اساس هزینه‌های جایگزینی پیش‌بینی‌شده قیمت‌گذاری می‌کنند؛ یعنی آنچه باید برای محموله بعدی بنزین خود بپردازند. واقعیت این است که حاشیه سود جایگاه‌های سوخت هنگام افزایش سریع قیمت‌ها کاهش می‌یابد: در واقع، آنها معمولاً نمی‌توانند قیمت‌ها را به اندازه کافی سریع افزایش دهند.

سؤال پیچیده‌تر این است که چرا پاسخ هنگام کاهش قیمت نفت بسیار کندتر است. هرگز مدرکی دال بر تبانی صریح وجود نداشته است و در اکثر نقاط کشور، جایگاه‌های سوخت کافی برای ایجاد رقابت معنادار وجود دارد؛ بنابراین چرا وقتی قیمت نفت سقوط می‌کند، قیمت بنزین به همان سرعت به دنبال آن نمی‌آید؟

اقتصاددانان به پاسخ واحدی نرسیده‌اند. اما قانع‌کننده‌ترین توضیحات بر این واقعیت تمرکز دارند که پس از رسیدن قیمت‌ها به یک سطح ثابت جدید و بالاتر، رانندگان در واقع به آن قیمت‌ها عادت می‌کنند (حتی اگر از آنها ناراضی باشند) و در جستجوی قیمت‌های پایین‌تر کمتر دقت می‌کنند که این امر فشار رقابتی بر جایگاه‌های سوخت را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، مردم افزایش قیمت‌ها را بیشتر از کاهش قیمت‌ها مورد توجه قرار می‌دهند. وقتی قیمت‌ها به تدریج کاهش می‌یابد، مبلغی که افراد می‌توانند با جستجوی ارزان‌ترین جایگاه پس‌انداز کنند، در بسیاری از موارد آن‌قدر کم است که توجیهی برای صرف زمان و بنزین جهت رسیدن به آن ندارد.

افراد ممکن است در نظرسنجی‌ها بگویند که برای صرفه‌جویی چند سنت در هر گالن، مسیر طولانی‌تری را طی می‌کنند. اما اگر این درست بود، شاهد پدیده رایج دو جایگاه سوخت در مقابل یکدیگر نبودیم که یکی ۱۰ سنت در هر گالن گران‌تر از دیگری است. در تئوری، رانندگان فقط به قیمت اهمیت می‌دهند. در عمل، آنها بر اساس راحتی یا برند انتخاب می‌کنند، حتی اگر یک جایگزین ارزان‌تر تنها به معنای عبور از خیابان باشد؛ و مالکان جایگاه‌های سوخت می‌توانند با نگه داشتن قیمت‌ها در سطحی بالاتر از آنچه که در غیر این صورت ممکن بود، از این موضوع بهره‌برداری کنند.

رقابت همچنان می‌تواند بر نرخ‌های سوخت در جایگاه‌ها فشار بیاورد. کاهش معنادار قیمت نفت در نهایت به قیمت‌های معنادار پایین‌تر بنزین منجر می‌شود. اما همان‌طور که مطالعه‌ای در سال ۲۰۰۰ توسط بانک مرکزی فدرال دالاس نشان داد، این دوره تعدیل می‌تواند بیش از ۱۶ هفته طول بکشد.

معنای این حرف آن است که حتی اگر جنگ به طور معجزه‌آسایی فردا پایان یابد، قیمت بنزین تا مدت‌ها پس از انتخابات میان‌دوره‌ای بالا خواهد ماند. ترامپ از عامل فصلی کمک خواهد گرفت - قیمت بنزین همیشه در تابستان افزایش و در پاییز کاهش می‌یابد. اما این اثر فصلی آن‌قدر بزرگ نیست که بتواند «صرفِ جنگی» (war premium) که اکنون در قیمت‌ها تثبیت شده را تعدیل کند. هر جمهوری‌خواهی که روی کاهش قیمت بنزین به زیر ۳ دلار در هر گالن حساب باز کرده بود، تقریباً قطعاً ناامید خواهد شد؛ و تردید کمی در مورد اینکه رأی‌دهندگان چه کسی را مقصر خواهند دانست، وجود دارد.