ترامپ: تنگه هرمز را به عنوان قلمرو ایالات متحده اعلام خواهم کرد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز جمعه در نیویورک برنامه‌های خود برای اعلام تنگه هرمز به عنوان «قلمرو» کشورش را در میان بالا گرفتن تنش‌ها با ایران اعلام کرد.

ترامپ در سخنانی خطاب به هوادارانش گفت که ایالات متحده به‌زودی مدعی مالکیت بر این آبراه حیاتی خواهد شد؛ منطقه‌ای که برای عرضه جهانی نفت، گاز طبیعی و کود شیمیایی نقشی کلیدی دارد.

ترامپ در حالی که با خنده‌ای کوتاه صحبت می‌کرد، گفت: «پس از آنکه شکست دادن ایران را به پایان برسانیم - که به‌شدت در حال شکست خوردن است - خیلی زود تنگه هرمز را به عنوان قلمرو ایالات متحده اعلام خواهم کرد.»

از ۲۸ فوریه، ایالات متحده و اسرائیل پس از آغاز مجموعه‌ای از حملات تهاجمی، در وضعیت جنگی با ایران قرار دارند.

اما ایران در پاسخ، تردد در این تنگه را محدود کرد؛ آبراهی که پیش از این به عنوان شریان حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت عمل می‌کرد.

پیش از جنگ، محدودیتی در این تنگه وجود نداشت، اما کنترل بر این آبراه اکنون یکی از گره‌های اصلی در مذاکرات آتش‌بس میان ایالات متحده و ایران است.

این منطقه همچنین در ماه‌های اخیر صحنه درگیری‌های تازه بوده است. در ماه ژوئن، ایالات متحده و ایران یک تفاهم‌نامه (MOU) برای توقف عملیات نظامی در جنگ امضا کردند، اما یکی از مفاد این توافق، تلاش ایران برای «انجام بهترین اقدامات جهت عبور امن کشتی‌های تجاری» بود.

هر دو طرف بعداً یکدیگر را به نقض تفاهم‌نامه متهم کردند و درگیری‌ها تا پایان ماه از سر گرفته شد.

ایالات متحده و ایران در الگویی از مذاکرات متزلزل قرار گرفته‌اند که اگرچه از شدت درگیری‌ها در سراسر خاورمیانه کاسته، اما نتوانسته است هیچ‌یک از طرفین را راضی کند یا جنگ را به پایان قاطعی برساند.

حملات ایران همچنان کشتی‌های تجاری در تنگه را هدف قرار می‌دهد و تهران مدعی است که بخشی از این تنگه در محدوده آب‌های سرزمینی‌اش قرار دارد و بنابراین تحت کنترل او باقی می‌ماند.

در همین حال، ایالات متحده محاصره خود را در این تنگه ایجاد کرده است. همین هفته، نیرو‌های آمریکایی به یک کشتی باری که متهم به تلاش برای رسیدن به بنادر ایران بود، شلیک کردند.

ترامپ در سخنرانی روز جمعه که در جمعی از مقامات انتظامی ایراد شد، از این محاصره به عنوان اقدامی غیرقابل نفوذ یاد کرد و آن را یک «خدمت عمومی» برای کشور‌هایی دانست که به تردد از این تنگه متکی هستند.

او گفت: «فقط باید به یاد داشته باشید که کاری که ما انجام می‌دهیم، خدمتی بزرگ به جهان است. نه تنها برای خودمان، بلکه برای جهان. این محاصره غیرقابل توقف است. این دیواری از فولاد است.»

ترامپ برای حمایت از نامزد‌های جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ در نیویورک حضور داشت؛ لحظه‌ای حیاتی برای دولت او، چرا که کنترل حزب جمهوری‌خواه بر کنگره ایالات متحده در وضعیت نامشخصی قرار دارد.

ترامپ در این گردهمایی، ادعا‌های خود مبنی بر پیروزی بر ایران را تکرار کرد، با وجود اینکه جنگ با پایانی نامعلوم همچنان ادامه دارد.

این جنگ در ایالات متحده همچنان به‌طور گسترده‌ای نامحبوب است. نظرسنجی دانشگاه کوینیپیاک در اواخر ژوئیه نشان داد که ۶۰ درصد از رأی‌دهندگان آمریکایی با اقدام نظامی ایالات متحده علیه ایران مخالف هستند.

گزارش‌های رسانه‌ای همچنین حاکی از آن است که ایالات متحده ممکن است به دلیل فشار بر ذخایر مهمات، با گزینه‌های محدودی برای تشدید بیشتر نظامی مواجه باشد.

اظهارات اخیر ترامپ احتمالاً تنش‌های جاری با ایران را دامن خواهد زد. در همین حال، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران در امور حقوقی و بین‌المللی، در شبکه‌های اجتماعی با لحنی تند پاسخ داد.

غریب‌آبادی نوشت: «ترامپ گفته است که پس از شکست ایران، به‌زودی تنگه هرمز را به عنوان قلمرو آمریکا اعلام خواهد کرد.»

«تنگه هرمز را نمی‌توان با یک توییت، نه با ناو هواپیمابر، نه با صدور فرمان و نه با سخنرانی انتخاباتی تصرف کرد. ایران نه از تهدید می‌ترسد و نه از نمایش قدرت هراسی دارد.»

ایران و ایالات متحده هر دو ایده اعمال عوارض بر ترافیک تجاری در این تنگه را مطرح کرده‌اند. برای نمونه، ماه گذشته، ترامپ پیشنهاد کرد که ایالات متحده می‌تواند «نگهبان» تنگه هرمز شود و در عین حال ۲۰ درصد هزینه از هر محصولی که از این آبراه عبور می‌کند، دریافت کند.

با این حال، کارشناسان حقوقی می‌گویند چنین عوارضی طبق حقوق بین‌الملل که تا حد زیادی از عبور آزاد کشتی‌های تجاری دریایی محافظت می‌کند، غیرقانونی خواهد بود.

اظهارات روز جمعه نخستین باری نیست که ترامپ پیشنهاد گسترش قلمرو ایالات متحده را مطرح می‌کند.

ترامپ در دومین سخنرانی تحلیف خود در سال ۲۰۲۵، چشم‌اندازی از ایالات متحده به عنوان «یک ملت رو به رشد» ترسیم کرد و از آن زمان تاکنون بر مکان‌هایی مانند کانادا و گرینلند (یک قلمرو خودمختار دانمارک) فشار آورده است تا حاکمیت خود را واگذار کنند.

پیش‌تر در روز جمعه، ترامپ به شبکه فاکس‌نیوز گفت که از اهرم اقتصادی برای تضعیف و منزوی کردن ایران استفاده خواهد کرد؛ کشوری که دهه‌هاست تحت تحریم‌های شدید ایالات متحده قرار دارد.

در مصاحبه‌ای جداگانه با نیوزمکس، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری نیز اشاره کرد که ایالات متحده ممکن است در روز‌های آینده تدابیر اقتصادی جدیدی را برای آسیب بیشتر به اقتصاد ایران رونمایی کند.