بازار نفت در حال قیمت‌گذاری برای بحران طولانی‌مدت در تنگه هرمز است

بازار نفت به‌طور فزاینده‌ای به‌گونه‌ای رفتار می‌کند که گویی اختلالات در عرضه انرژی خاورمیانه، نه یک شوک موقتی، بلکه واقعیتی جدید است.

نزدیک به شش ماه پس از آغاز جنگ میان ایالات متحده و ایران، امید‌ها برای دستیابی به یک موفقیت دیپلماتیک رنگ باخته است. آتش‌بس موقت مورد توافق در ۱۷ ژوئن عملاً فروپاشیده، دوره ۶۰ روزه مذاکرات منقضی شده و به نظر می‌رسد نه واشنگتن و نه تهران مایل به مصالحه بر سر آینده تنگه هرمز نیستند.

در عوض، هر دو طرف در حال سنگر گرفتن هستند. ایران روز دوشنبه هشدار داد که اگر واشنگتن توافقنامه صلح موقت را ظرف چند هفته به‌طور کامل اجرا نکند، تنش‌ها را تشدید خواهد کرد. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت که اگر دیپلماسی شکست بخورد، تهران حمله‌ای «به‌موقع و دقیق» برای شکستن محاصره دریایی آمریکا انجام خواهد داد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ۷ ژوئیه گفت که این پیمان «تمام شده» است. او از آن زمان اصرار داشته که واشنگتن به شکست دادن ایران نزدیک‌تر شده است.

این بن‌بست به‌طور فزاینده‌ای معامله‌گران را مجبور می‌کند تا با محدودیت‌های کشتیرانی در تنگه هرمز - مهم‌ترین گلوگاه نفتی جهان - دست و پنجه نرم کنند؛ محدودیت‌هایی که ممکن است ماه‌ها ادامه یابد.

این تغییر در انتظارات توضیح می‌دهد که چرا قیمت نفت خام در حدود ۹۰ دلار در هر بشکه تثبیت شده است. نفت خام از روز‌های اولیه درگیری، بخشی از «صرف ریسک» ناشی از وحشت خود را از دست داده است، اما همچنان حدود ۵۰ درصد بالاتر از ابتدای سال باقی مانده است. بازار ممکن است دیگر از فروپاشی فوری عرضه نترسد، اما انتظار بازگشت سریع به وضعیت عادی را هم ندارد.

درد فزاینده:

فراتر از لفاظی‌های سیاسی، هزینه‌های اقتصادی برای هر دو طرف در حال افزایش است. بر اساس گزارش ایسنا، تورم در ایران در ماه ژوئیه از ۸۰ درصد نسبت به سال قبل فراتر رفت، در حالی که طبق داده‌های شرکت تحلیلی «کپلر»، صادرات نفت خام در ماه جاری تاکنون به ۲۹۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ رقمی که در سال ۲۰۲۵ معادل ۱.۷ میلیون بشکه در روز بود.

ایالات متحده نیز در حال پرداخت هزینه است. ترامپ به آمریکایی‌ها هشدار داده است که برای هزینه‌های بالای سوخت آماده باشند؛ اعترافی ناخوشایند برای رئیس‌جمهوری که با شعار کاهش قیمت انرژی وارد رقابت‌های انتخاباتی شد و اکنون با انتخابات کنگره در نوامبر مواجه است. طبق اعلام انجمن خودرو آمریکا، میانگین قیمت بنزین در روز دوشنبه ۴.۰۶ دلار در هر گالن بود که نسبت به سال گذشته ۲۹ درصد افزایش داشته است.

با این حال، در حالی که دیپلمات‌ها در بن‌بست باقی مانده‌اند، بازار نفت در حال انطباق است.

دود و آینه:

بزرگترین عدم قطعیت، مقیاس اختلالات در عرضه است. به گفته «کپلر»، جریان نفت خام و فرآورده‌های پالایش‌شده از طریق هرمز که پیش از جنگ به‌طور میانگین حدود ۱۸ میلیون بشکه در روز بود، در ماه ژوئیه به ۴.۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافت و در ماه اوت تاکنون، در میان حملات ایران و محاصره آمریکا، به‌طور میانگین حدود ۲ میلیون بشکه در روز بوده است.

بخشی از آن حجم از دست رفته با صادرات بالاتر از پایانه فجیره در امارات متحده عربی و سواحل دریای سرخ عربستان سعودی جبران شده است. با این حال، حتی آن مسیر‌های جایگزین نیز پس از اینکه حوثی‌های یمن - که تحت حمایت ایران هستند - محاصره‌ای را بر صادرات عربستان از طریق تنگه باب‌المندب در ورودی جنوبی دریای سرخ اعمال کردند، تحت فشار قرار گرفته‌اند.

در مجموع، صادرات خاورمیانه در این ماه به‌طور میانگین ۹.۵ میلیون بشکه در روز بوده است که کمتر از نصف رقم ۲۱ میلیون بشکه‌ای سال ۲۰۲۵ است. اما این ارقام ممکن است صادرات واقعی را کمتر یا بیشتر از حد واقعی نشان دهد، زیرا به نظر می‌رسد نفت منطقه‌ای بیشتری در سایه در حال حرکت است.

شواهد نشان می‌دهد که تولیدکنندگان خلیج‌فارس به‌طور فزاینده‌ای به کشتی‌هایی تکیه می‌کنند که سامانه‌های ردیابی خود را هنگام عبور از هرمز و باب‌المندب غیرفعال می‌کنند. به‌ویژه به نظر می‌رسد امارات شبکه‌ای از «نفت‌کش‌های تاریک» ساخته است که نفت خام را از طریق هرمز جابه‌جا می‌کنند و سپس محموله‌ها را در دریای عمان منتقل می‌کنند. نتیجه، وضعیتی غیرعادی است که در آن معامله‌گران می‌دانند عرضه مختل شده، اما نمی‌توانند تعیین کنند به چه میزان.

در واقع، صادرات نفت خام امارات در ماه اوت تاکنون به‌طور میانگین ۳.۳۸ میلیون بشکه در روز بوده است، در مقایسه با ۳.۲ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۵. با این حال، آن حجم‌ها ممکن است پس از گزارش‌هایی مبنی بر حمله ایران به چندین نفت‌کش مرتبط با شرکت ملی نفت ابوظبی در جریان عبور از هرمز، تحت فشار قرار گیرند. بنابراین، اینکه چه مقدار نفت واقعاً به مصرف‌کنندگان می‌رسد، به یکی از بزرگترین مجهولات بازار تبدیل شده است. تا زمانی که بن‌بست هرمز حل‌نشده باقی بماند، عدم قطعیت بر بازار‌های انرژی سایه خواهد افکند.

سایر شاخص‌ها نشان می‌دهند که قیمت‌های بالای نفت ممکن است حتی در صورت تثبیت صادرات نفت خام نیز ادامه یابد.

پالایش در لبه پرتگاه:

بازار‌های سوخت پالایش‌شده به‌طور استثنایی فشرده شده‌اند. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، توان پالایش جهانی در ماه ژوئیه با ۸۱ میلیون بشکه در روز، نزدیک به ۵ میلیون بشکه در روز پایین‌تر از سطوح سال قبل بود که بازتابی از کاهش ظرفیت پالایشی در خاورمیانه و خسارت به تاسیسات روسیه در اثر حملات پهپادی اوکراین است.

این کمبود با افزایش صادرات سوخت ایالات متحده جبران شده است و پالایشگاه‌های آمریکا با نرخ‌های بهره‌برداری نزدیک به رکورد فعالیت می‌کنند. آن حمایت ممکن است به‌زودی محو شود. تعمیرات فصلی پیش از زمستان و فصل توفان، عملیات در امتداد سواحل خلیج آمریکا را تهدید می‌کند. فعالیت پالایشی کمتر، تلاش‌ها برای بازسازی ذخایر سوخت تخلیه‌شده را مختل می‌کند و به حفظ قیمت‌های بالای محصولات و حاشیه سود پالایشی که به سطوح رکورد رسیده است، کمک می‌کند.

وضعیت ذخایر به‌ویژه نگران‌کننده است. به گفته آژانس بین‌المللی انرژی، ذخایر نفتی مشاهده‌شده جهانی در سه ماهه دوم ۲.۴ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که بزرگترین برداشت فصلی در حداقل یک دهه گذشته است. ذخایر گازوئیل ایالات متحده در پایین‌ترین سطح خود برای این زمان از سال در سه دهه اخیر قرار دارد، در حالی که ذخایر بنزین در ضعیف‌ترین سطح فصلی خود از سال ۲۰۱۲ است.

بازار‌های حمل‌ونقل نیز پیام مشابهی را ارسال می‌کنند. نرخ‌های شاخص برای نفت‌کش‌های بسیار بزرگ (VLCC) که نفت را از خاورمیانه به چین حمل می‌کنند، طبق داده‌های LSEG، از حدود ۳۰۰ هزار دلار در روز در اوایل ژوئیه به ۴۹۰ هزار دلار افزایش یافته است که معادل ۵ دلار در هر بشکه و نزدیک به ۱۰ برابر بیشتر از ابتدای سال است. آن نرخ‌ها نشان‌دهنده بی‌میلی مالکان کشتی برای ورود به مناطق درگیری و افزایش تقاضا برای نفت‌کش‌هایی است که نفت و سوخت را از تامین‌کنندگان دورتر مانند ایالات متحده و برزیل جابه‌جا کنند.

هرچه بن‌بست هرمز طولانی‌تر شود، این وضعیت کمتر به یک شوک عرضه موقتی شبیه است و بیشتر به یک بازآرایی ساختاری تجارت جهانی نفت شباهت پیدا می‌کند. بازار‌ها در جذب جهانی با جریان‌های عرضه مبهم، ذخایر سوخت رو به کاهش، ظرفیت پالایشی تحت فشار و عدم وجود مسیر دیپلماتیک معتبر برای احیای تجارت از طریق خلیج فارس، با مشکل مواجه هستند. در نهایت، آن درک فزاینده، بیش از تحولات میدان نبرد، ممکن است قیمت نفت را تا سال آینده بالا نگه دارد.