ونس هدف جدید جنگ با ایران را اعلام کرد: کاهش قیمت بنزین در آمریکا

در ششمین ماه از جنگی که قرار بود شش هفته به طول انجامد، دولت ترامپ به‌تدریج اهداف جنگی خود را تعدیل کرده است. آنچه به عنوان تلاشی برای تغییر رژیم در ایران آغاز شده بود، به تلاشی برای مهار برنامه هسته‌ای «به زعم آنها نابودشده» تهران تبدیل شد، سپس به هدفِ نابودی توان موشکی، یا دست‌کم خلع سلاح گروه‌های نیابتی منطقه‌ای این کشور، یا حداقل بازگشایی تنگه هرمز تغییر یافت؛ تنگه‌ای که پیش از آغاز جنگ توسط پرزیدنت دونالد ترامپ، باز بود.

اکنون، جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، هدف جدید و حتی حداقلی‌تری برای جنگ دارد: کاهش قیمت انرژی برای مصرف‌کنندگان آمریکایی که به دلیل ماه‌ها اختلال در بازار‌های جهانی انرژی ناشی از جنگ، جهش کرده است.

ونس هفته گذشته گفت: «این هدف شماره یک است؛ حفظ قیمت ارزان نفت و گاز برای آمریکایی‌ها در سراسر کشورمان»، و افزود: «بدیهی است که هدف شماره دو اطمینان از این است که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.»

ترامپ به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی تأکید کرد که پایان دادن به برنامه هسته‌ای رو به زوال ایران همچنان اولویت اصلی است، اگرچه گزارش‌ها حاکی از آن است که واشنگتن و تهران ماه‌هاست هیچ گفت‌وگویی درباره پرونده هسته‌ای نداشته‌اند. به نظر می‌رسد ایران تمایل چندانی به مذاکرات بیشتر ندارد و طبق گزارش‌ها، در حال برنامه‌ریزی برای تشدید درگیری، احتمالاً از طریق حملات بیشتر علیه زیرساخت‌های انرژی منطقه است. ایران خواهان آن است که دولت ترامپ به مفاد یادداشت تفاهمی که ترامپ در ژوئن امضا کرد، از جمله پرداخت ۳۰۰ میلیارد دلار غرامت، پایان دادن به محاصره دریایی آمریکا و پایان دادن به تحریم‌های ایالات متحده پایبند باشد.

مهار قیمت بنزین که از سال گذشته تاکنون تقریباً یک دلار در هر گالن افزایش یافته، هدفی سیاسی و قابل‌درک در ماه‌های منتهی به انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده است؛ دولت بایدن اجازه داد قیمت نفت بخش عمده‌ای از سرعت کارزار فشار علیه روسیه را در پی تهاجم سال ۲۰۲۲ به اوکراین تعیین کند. اما بخش آرام ماجرا قرار نیست با صدای بلند گفته شود.

کوین بوک، مدیرعامل مؤسسه «کلیرویو انرژی پارتنرز»، یک شرکت مشاوره انرژی در واشنگتن، گفت: «ونس به یک حقیقت اعتراف کرد. گاهی اوقات اولویت، وضعیت اقتصادی است، گاهی وظیفه هسته‌ای و گاهی وظیفه نظامی.».

اما مهار قیمت بنزین (و گازوئیل) حتی اگر اکنون در میان اولویت‌های کاخ سفید باشد، کاری دشوار خواهد بود.

تنگه هرمز، مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان، همچنان در وضعیت رکود باقی مانده است، به طوری که تردد روزانه کشتی‌ها به‌سختی به بیش از ده مورد می‌رسد، در حالی که این رقم پیش از جنگ بیش از ۱۰۰ تردد روزانه بود. (و تعداد کمی از این کشتی‌ها، چه ورودی و چه خروجی، نفتکش هستند.) این منطقه همچنان یک منطقه درگیری است: روز سه‌شنبه، یک کشتی هنگام تلاش برای خروج از تنگه از طریق مسیر جنوبی مورد حمله قرار گرفت. حملات مداوم به کشتیرانی، مالکان کشتی‌ها را به عبور از این منطقه ترغیب نمی‌کند، مهم نیست ترامپ چقدر تأکید کند که ایالات متحده «کنترل کامل» بر تنگه دارد. دو شرکت بزرگ کشتیرانی دولتی چین روز سه‌شنبه ارسال نفتکش‌ها از طریق تنگه را متوقف کردند.

این بدان معناست که حداقل ۵ تا ۶ میلیون بشکه نفت از بازار‌های جهانی غایب است، همان‌طور که هر روز از زمان آغاز جنگ این‌گونه بوده است. در همین حال، ذخایر نفت، هم ذخایر تجاری و هم ذخایر استراتژیک، در حال کاهش هستند، همان‌طور که ماه‌هاست ادامه داشته است. (اگرچه ذخایر نفت تجاری ایالات متحده هفته گذشته بهبود غیرمنتظره‌ای را نشان داد.)

قیمت نفت خام شاخص جهانی به بیش از ۹۰ دلار در هر بشکه بازگشته است. میانگین قیمت بنزین در سراسر ایالات متحده به ۴.۰۶ دلار در هر گالن رسیده است که نسبت به ۳.۱۴ دلار در هر گالن یک سال گذشته افزایش یافته است. وضعیت گازوئیل حتی وخیم‌تر است — ۵.۴۶ دلار در هر گالن در حال حاضر در مقایسه با ۳.۶۹ دلار در یک سال پیش — که پیش از فصل برداشت محصول، خبر بدی است. «شکاف قیمتی» گازوئیل، یعنی اختلاف قیمت بین خوراک نفت خام و فرآورده پالایش‌شده، این هفته برای اولین بار از ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت که نشانه‌ای از وضعیت محدود پالایشگاه‌هاست.

یک گلوگاه وجود دارد، اما نه فقط در تنگه هرمز. ظرفیت پالایشگاهی جهانی به‌سادگی نمی‌تواند با الزامات پردازش نفت خام موجود برای پاسخگویی به تقاضای بنزین، گازوئیل و سوخت جت مطابقت داشته باشد. پالایشگاه‌های ایالات متحده با نرخ بهره‌برداری ۹۶ درصد کار می‌کنند — که یک رکورد است — و با این حال قیمت بنزین و گازوئیل همچنان رو به افزایش است. ماه آینده، بسیاری از آنها قرار است برای تعمیر و نگهداری فصلی از مدار خارج شوند که بحران پالایشگاهی را تشدید خواهد کرد.

علاوه بر این، از دست رفتن بخش بزرگی از ظرفیت پالایشگاهی جهان، تا حدی به دلیل کارزار «تحریم‌های دوربرد» اوکراین است که شامل حملات پهپادی و موشکی می‌شود و بخش بزرگی از پالایشگاه‌های روسیه را از کار انداخته است، و همچنین آسیب‌های طولانی‌مدت به پالایشگاه‌های خاورمیانه در پی جنگ کوتاه خلیج فارس در اوایل سال جاری. (این وضعیت ممکن است در حال تشدید باشد: خبرگزاری‌های یمنی گزارش می‌دهند که حوثی‌ها مدعی شده‌اند روز سه‌شنبه دوباره پالایشگاه بزرگ جازان عربستان را هدف قرار داده‌اند، هرچند این موضوع تأیید نشده است.)

بوک گفت: «پاسخی که فقط متکی به ایالات متحده باشد وجود ندارد. این یک مسئله جهانی است. شکاف‌ها در همه جا بزرگ است و بسیاری از پالایشگاه‌ها تعطیل هستند. حتی افزودن نفت خام بیشتر مشکل را حل نخواهد کرد، زیرا پالایشگاه‌های روسیه توسط پهپاد‌ها آسیب دیده‌اند و هم‌زمان پالایشگاه‌های خاورمیانه توسط درگیری‌ها آسیب دیده‌اند.»

ممکن است یک پاسخ وجود داشته باشد، اگرچه پاسخ خوبی نیست: محدود کردن حدود ۳ میلیون بشکه در روز صادرات فرآورده‌های پالایش‌شده ایالات متحده مانند بنزین و گازوئیل. این ایده‌ای است که از بهار تاکنون بار‌ها مطرح شده و کاخ سفید همچنان می‌گوید که این گزینه روی میز نیست. محدود کردن این صادرات، در کوتاه‌مدت، فرآورده‌های پالایش‌شده بیشتری را در ایالات متحده نگه می‌دارد که می‌تواند قیمت پمپ بنزین‌ها را در برخی نقاط کاهش دهد.

مشکل این ایده، و دلیلی که شرکت‌های نفتی با دولت برای بررسی نکردن آن به شدت بحث کرده‌اند، این است که این کار فاجعه‌بار خواهد بود.

پایان دادن به صادرات از پالایشگاه‌های ایالات متحده، که اکثر آنها در ساحل خلیج فارس آمریکا قرار دارند، منجر به مازاد عرضه بنزین و گازوئیل در آن منطقه خواهد شد. اما ارسال این محموله‌های مازاد به مناطق دیگر کشور بسیار دشوار خواهد بود؛ و با قطع جریان صادرات سودآور و ایجاد مازاد عرضه، پالایشگاه‌ها به‌طور خودکار تولید خود را کاهش خواهند داد که منجر به فرآورده‌های پالایش‌شده کمتر و قیمت‌های بالاتر خواهد شد. این کار همچنین بار قیمت‌های بالاتر انرژی را به متحدان ایالات متحده منتقل می‌کند که برای پشت سر گذاشتن اختلالات در خاورمیانه به مقادیر زیادی صادرات انرژی آمریکا تکیه کرده‌اند.

بوک گفت: «این یک ایده وحشتناک است. اما ایده‌های وحشتناک در ماه آوریل ممکن است در ماه اکتبر به گزینه‌هایی برای اجرا تبدیل شوند.»