شش ماه پس از جنگ ایران؛ نزدیک به نیمی از نفت جهان از مناطق جنگ‌زده تأمین می‌شود

محاسبات رویترز نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۶ نزدیک به نیمی از نفت جهان از کشور‌های متأثر از درگیری تأمین می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد اختلالات کنونی، بحران‌های پیشین انرژی را تحت‌الشعاع قرار داده است.

شش ماه پیش، حملات آمریکا و اسرائیل به ایران جرقه‌ای برای رویدادی شد که اکنون به بزرگ‌ترین بحران ثبت‌شده در عرضه نفت تبدیل شده است و هیچ پایان مشخصی برای آن دیده نمی‌شود.

هم‌زمان، جنگ روسیه و اوکراین به کاهش اجباری تولید و پالایش، از جمله در قزاقستانِ همسایه در سال جاری منجر شده است.

درگیری‌های جاری در لیبی و محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی آمریکا بر صادرات نفت ونزوئلا در آغاز سال نیز فشار مضاعفی را ایجاد کرده است.

بر اساس محاسبات رویترز با استفاده از داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، مجموع کشور‌های متأثر از این درگیری‌ها بر پایه تولید سال ۲۰۲۵، حدود ۴۵ میلیون بشکه نفت در روز تولید می‌کردند که بیش از ۴۳ درصد از عرضه جهانی را تشکیل می‌دهد.

کشور‌هایی که سال گذشته تقریباً نیمی از نفت جهان را تأمین می‌کردند، امسال در نتیجه درگیری‌ها و شرایط نامساعد اقلیمی با قطعی تولید و افت ظرفیت پالایشی مواجه شده‌اند.

این اختلالات، وابستگی جهان به عرضه نفت ایالات متحده را افزایش داده است، هرچند این منبع نیز گهگاه به دلیل شرایط شدید جوی دچار اختلال شده است.

همه اختلالات عرضه در سال جاری به‌طور هم‌زمان رخ نداده‌اند.

با تغییر مسیر نفت عربستان سعودی به سمت دریای سرخ و اقدام صادرکنندگان حوزه خلیج فارس در خارج کردن مخفیانه نفت از تنگه هرمز، برآورد تحلیلگران نشان می‌دهد که اختلال کنونی نفت خلیج فارس در حدود ۵ تا ۷ میلیون بشکه در روز است.

با این حال، ریسک‌های پیش‌روی کل جریان‌های عبوری همچنان بالا باقی مانده است؛ چنان‌که حملات رخ‌داده در دریای سرخ و نزدیکی کانال سوئز مصر در ماه ژوئیه این موضوع را نشان داد.

درگیری‌ها در خلیج فارس و اوکراین همچنین ظرفیت پالایشگاهی جهان را حدود یک‌دهم کاهش داده است.

اوکراین بخش عمده‌ای از شبکه پالایشی روسیه را هدف قرار داده و به تأسیساتی در فاصله دوردست مانند اُمسک در حدود ۲ هزار و ۷۰۰ کیلومتری (یک هزار و ۶۸۰ مایلی) مناطق تحت کنترل اوکراین حمله کرده است.

روسیه با کمبود سوخت دست‌وپنجه نرم می‌کند و صادرات بنزین و گازوئیل را ممنوع کرده است؛ اقدامی که بازار‌های جهانی سوخت را با تنگنا مواجه کرده است.

قیمت‌های بالاتر سوخت به یکی از محرک‌های اصلی تورم تبدیل شده، هزینه‌های استقراض را افزایش داده و به رساندن بدهی ایالات متحده به رقم بی‌سابقه ۴۰ تریلیون دلار کمک کرده است.

قیمت گازوئیل در آمریکا با وجود فعالیت پالایشگاه‌ها با حداکثر ظرفیت، به سطوح بی‌سابقه‌ای صعود کرده است.

آژانس بین‌المللی انرژی برای کمک به مهار شوک عرضه، مقادیر بی‌سابقه‌ای از ذخایر اضطراری را آزاد کرده است. این آزادسازی‌ها اکنون تا حد زیادی کامل شده است، حتی در شرایطی که ذخایر انبار‌های جهانی همچنان روندی کاهشی دارد.