ترامپ توافق هسته‌ای عربستان را به کنگره فرستاد، اما گفت ریاض باید اسرائیل را به رسمیت بشناسد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، توافق پیشنهادی با عربستان سعودی در زمینه انرژی هسته‌ای غیرنظامی را به کنگره فرستاد، در حالی که اصرار دارد این پیمان تنها در صورتی اجرایی خواهد شد که پادشاهی عربستان روابط خود را با اسرائیل عادی‌سازی کند. این مطلب را یک مقام دولت آمریکا روز سه‌شنبه به رویترز گفت.

این توافق که در ماه ژوئیه حاصل شد و به شرکت‌های آمریکایی اجازه می‌دهد فناوری هسته‌ای غیرنظامی را به این پادشاهی صادر کنند، به گفته این مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، روز دوشنبه به کنگره ارسال شد.

سفارت عربستان در واشنگتن بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.

مشخص نیست ترامپ چگونه انتظار دارد که ارسال این توافق هسته‌ای به کنگره — که ۹۰ روز کاری برای بررسی آن فرصت دارد — اهداف او را پیش ببرد.

این مقام آمریکایی در ایمیلی گفت: «موضع رئیس‌جمهور تغییر نکرده است که توافق تنها در صورتی پیش خواهد رفت که عربستان سعودی به پیمان‌های ابراهیم بپیوندد»، که به توافق‌های میانجی‌گری‌شده توسط آمریکا بین اسرائیل و کشور‌های عربی و با اکثریت مسلمان برای عادی‌سازی روابط اشاره دارد.

این پیمان‌ها که در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ حاصل شدند، میان اسرائیل و امارات متحده عربی، بحرین، مراکش و سودان بودند.

چند روز پس از توافق بر سر پیمان هسته‌ای سعودی در ماه ژوئیه، ترامپ که در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش روی توافق مشابهی کار کرده بود، عادی‌سازی روابط را شرطی برای اجرایی شدن آن قرار داد.

جو بایدن، رئیس‌جمهور پیشین نیز برای توافق هسته‌ای فشار آورد و می‌خواست آن را به این پیمان‌ها گره بزند. دیپلمات‌ها فکر می‌کردند ریاض در سال ۲۰۲۳ به عادی‌سازی روابط با اسرائیل نزدیک شده است، اما آغاز جنگ اسرائیل در غزه در اکتبر ۲۰۲۳ چشم‌انداز را تغییر داد.

عربستان سعودی پیش از شناسایی اسرائیل، خواستار مسیری غیرقابل‌بازگشت به سوی تشکیل کشور فلسطین شده است.

این توافق هسته‌ای ۳۰ ساله، خواستار ساخت راکتور‌های AP۱۰۰۰ است؛ پروژه‌ای به ارزش ده‌ها میلیارد دلار که به نفع «وستینگهاوس» خواهد بود؛ شرکتی که به‌طور مشترک متعلق به «کامکو» (Cameco) مستقر در کانادا و «بروکفیلد است وست‌منجمنت» (Brookfield Asset Management) است.

این توافق برای رهبران کنگره ارسال شد و انتظار می‌رود روز چهارشنبه به کمیته‌ها تحویل داده شود؛ این را دو منبع کنگره گفتند. مگر اینکه کنگره ظرف ۹۰ روز کاری به این توافق اعتراض کند، اجرایی خواهد شد. اگر کنگره توافق را رد کند، ترامپ می‌تواند آن تصمیم را وتو کند که برای لغو آن، نیاز به اکثریت دوسوم آرا در کنگره خواهد بود.

برخی قانون‌گذاران دموکرات و حامیان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، از این پیمان هسته‌ای انتقاد کرده‌اند که چرا عربستان سعودی را از غنی‌سازی اورانیوم یا بازفرآوری پسماند هسته‌ای — دو مسیر بالقوه برای ساخت سلاح هسته‌ای — منع نمی‌کند. امارات در توافق هسته‌ای غیرنظامی سال ۲۰۰۹ خود با واشنگتن با چنین اقداماتی که به عنوان استاندارد طلایی شناخته می‌شود، موافقت کرده بود.

دولت ترامپ می‌گوید این توافق دارای اقدامات منع گسترش سلاح است که طبق قانون الزامی است.

هنری سُکُلسکی، رئیس مرکز آموزش سیاست منع گسترش سلاح، گفت با آغاز این روند، ترامپ این امکان را فراهم کرده است که کنگره اجازه دهد توافق بدون شرایط عادی‌سازی و منع اشاعه پیش برود. سُکُلسکی گفت: «اگر در مورد عدم غنی‌سازی و شناسایی اسرائیل جدی باشید، این به‌سختی ایده‌آل است.»