هشدار درباره زایلیتول؛ کشف ارتباط شیرین‌کننده آدامس، خمیردندان و بستنی با افزایش خطر سکته و حمله قلبی

پژوهشی جدید درباره زایلیتول (Xylitol)، شیرین‌کننده‌ای که در محصولاتی مانند آدامس، خمیردندان، مربا، ماست و بستنی استفاده می‌شود، نگرانی‌هایی را درباره تاثیر احتمالی آن بر سلامت قلب و عروق به وجود آورده است. محققان در بزرگ‌ترین مطالعه از نوع خود دریافتند که سطح بالاتر زایلیتول در خون با افزایش خطر سکته مغزی، حمله قلبی و مرگ مرتبط است.

یافته‌های این پژوهش در کنگره سالانه انجمن قلب و عروق اروپا در مونیخ ارائه شد؛ نشستی که یکی از مهم‌ترین گردهمایی‌های علمی حوزه بیماری‌های قلبی در جهان به شمار می‌رود.

زایلیتول نوعی الکل قندی است که در مقادیر بسیار کم به‌طور طبیعی در برخی مواد غذایی وجود دارد، اما در صنایع غذایی و محصولات بهداشت دهان معمولا به‌عنوان شیرین‌کننده به کار می‌رود و مقدار استفاده‌شده می‌تواند تا هزار برابر بیشتر از میزان طبیعی آن باشد. با وجود افزایش مصرف این ماده، آثار بلندمدت زایلیتول بر سلامت انسان تاکنون به‌طور گسترده بررسی نشده بود.

پژوهشگران در این مطالعه وضعیت ۱۷ هزار و ۷۱۰ نفر را بررسی کردند و سطح زایلیتول خون افرادی را که در بالاترین ۲۵ درصد قرار داشتند، با افرادی که در پایین‌ترین ۲۵ درصد بودند مقایسه کردند. نتایج نشان داد افرادی که بالاترین سطح زایلیتول را در خون خود داشتند، طی شش سال ۵۷ درصد بیشتر در معرض مرگ، حمله قلبی یا سکته مغزی قرار داشتند. حتی پس از گذشت ۳۰ سال نیز احتمال تجربه یکی از این رویداد‌های قلبی‌عروقی در این گروه ۱۸ درصد بیشتر بود.

بررسی داده‌های گروه‌های میانی نیز الگویی مشابه را نشان داد: هرچه سطح زایلیتول در خون بالاتر بود، میزان بروز حوادث قلبی‌عروقی نیز افزایش می‌یافت. این ارتباط مستقل از ویژگی‌هایی مانند سن و جنسیت نیز مشاهده شد. همچنین عواملی مانند شاخص توده بدنی، فشار خون بالا، دیابت و سطح چربی خون نتوانستند این ارتباط را به‌طور کامل توضیح دهند.

مارکو ویتکوفسکی، پزشک و پژوهشگر بیمارستان دانشگاهی شاریته برلین و نویسنده این مطالعه، گفت یافته‌های جدید ادامه پژوهش‌های پیشینی هستند که درباره زایلیتول نگرانی‌هایی را مطرح کرده بودند. به گفته او، مطالعات قبلی این گروه نشان داده بود که زایلیتول می‌تواند توانایی پلاکت‌های خون برای تشکیل لخته را افزایش دهد. پژوهشگران همچنین پیش‌تر دریافته بودند که سطح بالای زایلیتول در خون با افزایش خطر بروز حوادث قلبی در افراد پرخطر طی یک دوره سه‌ساله ارتباط دارد.

ویتکوفسکی گفت بسیاری از مردم شیرین‌کننده‌های مصنوعی را به این دلیل مصرف می‌کنند که آنها را سالم‌تر از شکر می‌دانند و نهاد‌های نظارتی نیز عموما آنها را بی‌خطر تلقی کرده‌اند. او تاکید کرد یافته‌های بلندمدت مطالعه جدید در جمعیت عمومی نشان می‌دهد هنوز درباره ایمنی قلبی‌عروقی زایلیتول اطلاعات کافی نداریم و با توجه به افزایش میزان استفاده از این ماده در محصولات مختلف، انجام پژوهش‌های بیشتر ضروری است.

دل استنفورد، متخصص ارشد تغذیه در بنیاد قلب بریتانیا، نیز هشدار داد که این یافته‌ها به معنای جایگزین کردن زایلیتول با شکر نیست؛ زیرا همچنان توصیه می‌شود مصرف قند‌های آزاد کاهش یابد. به گفته این متخصص، این مطالعه بار دیگر یادآوری می‌کند که برای حفظ سلامت قلب، بهتر است مصرف غذا‌ها و نوشیدنی‌های فرآوری‌شده که معمولا حاوی مقادیر زیادی قند، نمک یا شیرین‌کننده هستند کاهش یابد و رژیم غذایی متعادل در اولویت قرار گیرد.