انکار دخالت ترامپ در محدودسازی استارشیلد ماسک در اوکراین؛ تشدید تنش میان واشنگتن و کی‌یف

بدترین بحران در روابط ایالات متحده و اوکراین از زمان آشفتگی سال گذشته در دفتر بیضی، بر سر اختلاف نظر درباره اینکه چه کسی دستور ایجاد اختلال در یک سیستم نظامی حیاتی اوکراین را که روی سرویس اینترنت استارلینک ایلان ماسک کار می‌کند صادر کرده است، در حال وخیم‌تر شدن است.

در همین حال، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین هشدار می‌دهد که حملات به پالایشگاه‌های نفت روسیه را از سر خواهد گرفت؛ پالایشگاه‌هایی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اصرار دارد حملات به آنها قیمت بالای گازوئیل و بنزین را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده بدتر می‌کند.

این شکاف جدید واقعیت تیره و تار جدیدی را برای اوکراین در حالی که برای بقای خود می‌جنگد منعکس می‌کند: تلاش ترامپ برای تقلیل هزینه‌های انرژی سیاسی ویرانگر جنگ خود در ایران، پیروزی اوکراین در جنگ خودش را سخت‌تر و خطرناک‌تر می‌کند.

ترامپ روز پنج‌شنبه در مصاحبه‌ای با نیوزمکس به شدت به رهبر اوکراین حمله کرد.

او گفت: «من طرفدار بزرگ زلنسکی نیستم. آنها آن کشور را نابود کرده‌اند»، و ظاهراً نتایج ویرانگر جنگ را متوجه ملتی کرده است که از خود در برابر مهاجمان روسی دفاع می‌کند. «من زلنسکی را فردی می‌یابم که معامله با او از پوتین دشوارتر است.»

رهبر اوکراین روز جمعه این محبت را جبران کرد و از «رهبران واقعی» در اروپا که در طول جنگ در کنار او ایستادند، تمجید کرد.

این نخستین بار نیست که زلنسکی و اوکراین پیش از یک انتخابات در ایالات متحده با ترامپ به مشکل می‌خورند. در یک تماس تلفنی در سال ۲۰۱۹، رئیس‌جمهور از احتمال کمک‌های نظامی برای تحت فشار قرار دادن زلنسکی جهت آغاز تحقیقات درباره جو بایدن و پسرش هانتر استفاده کرد. این اقدام به نخستین استیضاح ترامپ منجر شد.

گرفتار شدن جدید اوکراین در سیاست ایالات متحده، نگرانی‌هایی را در واشنگتن و اروپا دامن می‌زند که رئیس‌جمهور نه تنها نیاز‌های سیاسی خود را در اولویت قرار داده، بلکه اکنون مجموعه‌ای از اقدامات را برای کمک فعالانه به پوتین انجام می‌دهد.

آخرین بحران میان واشنگتن و کی‌یف زمانی آغاز شد که ترامپ جمعه گذشته از یک توافق تحریم‌شکن برای خرید گازوئیل از روسیه خبر داد.

سپس دولت ترامپ آخر هفته گذشته به اوکراین هشدار داد که اگر این کشور حملات دوربرد به پالایشگاه‌های روسیه را متوقف نکند، ایالات متحده ممکن است اشتراک‌گذاری اطلاعات برای عملیات‌های نظامی‌اش را متوقف کرده و خرید‌های تسلیحاتی ساخت آمریکا توسط اروپا را مسدود کند.

در میان واکنش شدید خشمگینانه، از جمله در میان بسیاری از جمهوری‌خواهان، ترامپ آتش‌بسی را میان روسیه و اوکراین اعلام کرد که تأسیسات انرژی را پوشش می‌داد -، اما بعداً نشان داد که جنگندگان متحیر را از قبل در جریان آن نگذاشته است.

اوکراین به این شبه‌آتش‌بس تن داد، اما روسیه حملات هوایی و پهپادی ویرانگری را علیه نیروگاه‌های این کشور راه اندازی کرد که ۶۰۰ هزار نفر را در تاریکی فرو برد. روز سه‌شنبه، زلنسکی گفت دولت او هشدار اولیه معمول خود را از ایالات متحده قبل از اصابت یک موشک بالستیک روسیه به یک نیروگاه بزرگ در کی‌یف و آسیب رساندن به یک ساختمان مسکونی دریافت نکرده است.

رویارویی با واشنگتن، اوکراین را به ویژه تلخ‌کام کرد، زیرا در پس‌زمینه حملات موشکی بی‌امان به غیرنظامیان رخ داد که هیچ محکومیت چشمگیری از سوی ایالات متحده به همراه نداشت.

کاتیان فوتایما، ساکن ۲۳ ساله کی‌یف، روز پنج‌شنبه به جیم شویتو از سی‌ان‌ان گفت که حملات موشکی در پایتخت به طور فزاینده‌ای ترسناک شده است. او گفت: «هرگز نمی‌دانی، مثل هر ثانیه‌ای ممکن است به خانه‌ات اصابت کند، شاید به خانه (همسایه‌ات).» هنگامی که پرسیده شد چرا موشک‌های بالستیک روسیه اکنون بدون هشدار می‌رسند، او پاسخ داد: «فکر می‌کنم این سیاسی است... ایالات متحده قبلاً به ما هشدار داده بود.»

آسیب‌پذیری غیرنظامیان روز پنج‌شنبه زمانی تشدید شد که سی‌ان‌ان گزارش داد اوکراین موشک‌های سیستم پدافند هوایی پاتریوت ساخت آمریکا را تمام کرده است. ترامپ اوایل سال جاری به طور علنی احتمال وسوسه‌انگیزی را مطرح کرده بود که به اوکراین مجوز تولید نسخه‌های خودش از این سلاح حیاتی را بدهد. اما او اقدامی را که مطمئناً روسیه را آزار خواهد داد، پیگیری نکرده است.

تا روز پنج‌شنبه، صبر زلنسکی به سر آمده بود و او در حالی که به دنبال افزایش فشار بر پوتین است، از سرگیری حملات به تأسیسات انرژی روسیه را اعلام کرد که به صف‌های پمپ بنزین در برخی مناطق این کشور منجر شده است.

او در مصاحبه با فایننشال تایمز گفت: «ما تمام کرده‌ایم.» زلنسکی ایالات متحده را متهم کرد که توافق‌های بیشتری را با پوتین، احتمالاً برای گاز، متصور است که پیش‌بینی کرد در آمریکا محبوب نخواهد بود. او به روزنامه گفت: «همه می‌خواهند بپرسند چگونه ممکن است وقتی برخی افراد زنده می‌مانند، می‌جنگند، می‌میرند - و شما با مردانی با چنین تجاوزگری‌ای معامله می‌کنید.»

محدودیت‌ها سرعت پهپاد‌های اوکراینی را محدود کرد

نمایش پیرامون سیستم استارشیلد اسپیس‌ایکس، نسخه در سطح نظامی سرویس استارلینک ماسک، به سادگی خشم در واشنگتن و کی‌یف را به طور قابل توجهی تشدید نکرد. این امر سوالات تازه‌ای را درباره نقش جهانی و نفوذ ثروتمندترین مرد جهان مطرح کرد که فناوری‌های او در عصر جدید جنگ‌افزار به امری ضروری تبدیل شده‌اند.

ژنرال‌های اوکراینی از محدودیت‌های سیستم استارشیلد که نه توسط ماسک بلکه توسط دولت ایالات متحده مالکیت و کنترل می‌شود، شوکه شدند.

این محدودیت‌ها عملاً سرعت تجهیزات نظامی اوکراین از جمله پهپاد‌ها را محدود کرد و ظرفیت ارتش را برای برقراری ارتباط و اداره هواپیما‌های جنگی و هلیکوپتر‌ها کاهش داد. این محدودیت‌ها به منزله یک مزیت نظامی قابل توجه برای نیرو‌های روسیه در میدان نبرد بود.

ابهام فزاینده‌ای در واشنگتن وجود دارد که چه چیزی منجر به این کندی شده است. ماسک روز چهارشنبه در مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس گفت که «هرگونه محدودیت در سرعت یا استفاده توسط ارتش ایالات متحده و در نهایت رئیس‌جمهور تصمیم‌گیری می‌شود.»، اما دو مقام ارشد آمریکایی به سی‌ان‌ان گفتند که دستور محدود کردن استارشیلد از طرف ترامپ صادر نشده است. برخی مقام‌ها فزاینده متقاعد شده‌اند که ماسک تا حد زیادی مقصر بوده است.

رویترز پنج‌شنبه شب گزارش داد که دستور محدود کردن سیستم ماهواره‌ای از داخل کاخ سفید صادر شده است، با استناد به دو مقام آمریکایی و یک مقام غربی که در این زمینه مطلع شده بودند.

ترامپ روز جمعه این مه را غلیظ‌تر کرد و به خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «من این کار را نکردم» و گفت مطمئن نیست محدودیتی در سرعت استفاده اوکراین از استارشیلد وجود داشته است.

ترامپ گفت: «از آنچه من می‌فهمم، زیرا همین امروز صبح بررسی کردم، از طریق اخبار، از طریق رسانه‌ها شنیدم که ما اصلا سرعت آن را کم نکردیم؛ و فکر می‌کنم احتمالاً از آنچه می‌فهمم کار می‌کند.»

«خب، من نمی‌دانم آیا کسی بوده یا نه، زیرا این من نبودم، و فکر نمی‌کنم ایلان (ماسک) بوده باشد.»

زلنسکی هیچ شکی ندارد که محدودیت‌ها عمدی بوده است. او به فایننشال تایمز گفت: «این یک مشکل فنی نبود.» یک منبع نظامی اوکراینی به روزنامه گفت که کارایی کامل سیستم اکنون بازگردانده شده و محدودیت‌های سرعت برداشته شده است.

شبهات درباره انگیزه‌های ترامپ افزایش می‌یابد

اپیزود استارشیلد به دنبال اقدامات و لحن اخیر ترامپ رخ داد که متحدانی را که معتقدند تنها مسیر پایان دادن به جنگ در تحت فشار گذاشتن پوتین نهفته است - کسی که در سال ۲۰۲۲ تهاجم غیرقانونی به اوکراین را با هدف درهم شکستن حاکمیت این جمهوری سابق شوروی آغاز کرد - ناامید کرده است.

منتقدان آمریکایی ترامپ استدلال می‌کنند که معامله گازوئیل تنها آخرین نمونه از عادت او به امتیاز دادن به پوتین است، زیرا کار چندانی برای کاهش قیمت‌ها قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای انجام نخواهد داد. اما اگر این توافق به طور کامل اجرا شود، پس از سال‌ها تحریم بین‌المللی، میلیارد‌ها دلار به اقتصاد روسیه تزریق خواهد کرد و احتمالاً برای تقویت ماشین جنگی روسیه استفاده خواهد شد.

کریس کوونز، سناتور دموکرات از دلاور، روز چهارشنبه به بخش مرکزی اخبار سی‌ان‌ان گفت: «ترامپ مستاصل است تا هر کاری برای کمک به بهبود جایگاه خود و جایگاه جمهوری‌خواهان نامزد در سنا در این انتخابات میان‌دوره‌ای انجام دهد.»

به عنوان یک مسئله استراتژیک، معامله گازوئیل به ویژه گیج‌کننده است زیرا، همان‌طور که سی‌ان‌ان در ماه مارس گزارش داد، روسیه در اوایل جنگ اطلاعاتی را درباره مکان‌های کشتی‌ها، هواپیما‌ها و پرسنل آمریکایی در اختیار ایران قرار داد. این امر همچنین در حالی رخ می‌دهد که روسیه به عملیات‌های خرابکاری و آزار و اذیت علیه متحدان ناتو ایالات متحده متهم است. رئیس‌ام‌آی۵، سرویس اطلاعات داخلی بریتانیا، این هفته هشدار داد که مسکو به «متجاوز شماره یک» تبدیل شده و کمپینی از جنگ ترکیبی را علیه بریتانیا و متحدانش هدایت می‌کند.

دولت می‌گوید رئیس‌جمهور همچنان به دنبال فرصت‌هایی برای ایجاد صلح است. ترامپ روز دوشنبه گفت: «فکر می‌کنم، در واقع، پوتین بیشتر از زلنسکی می‌خواهد به توافق برسد.».

اما از زمانی که ترامپ سال گذشته به قدرت بازگشته هیچ نشانه‌ای وجود نداشته که پوتین موضع خود را تعدیل کرده باشد - مبنی بر اینکه اوکراین باید قلمرو حیاتی در شرق کشور را که نیرو‌های کرملین نتوانده‌اند تصرف کنند، در ازای پایان دادن به جنگ واگذار کند. این معامله‌ای است که زلنسکی هرگز نمی‌تواند انجام دهد: این امر به کشته‌شدگان جنگ اوکراین بی‌احترامی می‌کند و به روسیه اجازه می‌دهد سرپلی برای تهاجم آینده بسازد.

اما تفسیر جایگزینی از این آخرین کاربرد صریح سیاست «اول آمریکا»‌ی ترامپ وجود دارد.

تام کیتینگ، مدیر مرکز امور مالی و امنیت در موسسه رویال یونایتد سرویسز در لندن، روز پنج‌شنبه به سی‌ان‌ان اینترنشنال گفت: «دونالد ترامپ موقعیت انتخاباتی خود را مقدم بر امنیت، ایمنی و جان مردم اوکراین قرار می‌دهد، و این نباید از دید بینندگان و سیاست‌گذاران در دو سوی اطلس پنهان بماند.»