آیا نیرو‌های دولتی یمن می‌توانند به تهاجم خود علیه انصارالله ادامه دهند؟

موشکی که توسط گروه انصارالله یمن شلیک شده است، در میانه روز آسمان صنعا را می‌شکافد و ردپایی از دود پشت سر خود بر جای می‌گذارد.

هدف مورد نظر آن نامشخص است. می‌توانست نقطه‌ای در عربستان سعودی یا مناطقی در جنوب و شرق باشد که در کنترل دولت به رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی یمن قرار دارد. برای ساکنان شمال یمن، شلیک موشک به منظره‌ای آشنا تبدیل شده است.

روز پنج‌شنبه، دست‌کم پنج نفر در نزدیکی کاخ ریاست جمهوری المعاشیق در عدن پس از حملات موشکی انصارالله جان خود را از دست دادند. شایع الزندانی، نخست‌وزیر یمن، هنگام حمله در کاخ حضور داشت، اما آسیبی ندید.

یحیی سریع، سخنگوی نظامی انصارالله، گفت این حمله یک مقر عملیاتی را هدف قرار داده و بخشی از کارزار آن علیه نیرو‌ها و تجهیزات تحت حمایت عربستان است که از دولت به رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی در عدن پشتیبانی می‌کنند.

حملات موشکی مکرر انصارالله – در ترکیب با پیشروی‌های سرزمینی این گروه تحت حمایت ایران در اطراف شهر تعز در جنوب غربی یمن – مسیر‌های اصلی تدارکات را قطع کرده و راه‌ها، بندر‌ها و فرودگاه‌های دیگری را که نیرو‌های دولتی برای تأمین تجهیزات به آنها متکی هستند، در معرض خطر قرار داده است.

این اختلالات می‌تواند عملیات «سپیده‌دم یمن» دولت را که با هدف بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل گروه انصارالله طراحی شده، تضعیف کند؛ از جمله صنعا پایتخت که انصارالله در ابتدای جنگ در سال ۲۰۱۴ تصرف کرد.

با این وجود، مقامات دولتی می‌گویند مسائل تدارکاتی تهاجم را متوقف نخواهد کرد و تأکید می‌کنند نیروهایشان می‌توانند بر چالش‌های لجستیکی غلبه کنند.

سرهنگ وضاح الدبیش، سخنگوی نیرو‌های مشترک همسو با دولت در ساحل غربی یمن، به الجزیره گفت: «گروه انصارالله پیوسته تلاش می‌کند خطوط تدارکاتی نیرو‌های دولتی را قطع کند، اما نتوانسته‌اند این محموله‌ها را متوقف کنند. بنابراین، عملیات نظامی علیه انصارالله ادامه خواهد یافت.».

اما ناکامی‌ها در برابر انصارالله طی ماه‌های گذشته برای دولت خسارت‌بار بوده است.

پیشروی سریع انصارالله به سمت جنوب در امتداد ساحل دریای سرخ در اوایل سپتامبر منجر به تصرف مخا شد؛ بندری در ساحل دریای سرخ که مرکز تدارکاتی کلیدی نیرو‌های طرفدار دولت در غرب استان تعز به شمار می‌رود.

پاتک نیرو‌های دولتی برخی مناطق از دست رفته در بخش جنوبی ساحل دریای سرخ را پس گرفت، اما خود مخا همچنان در کنترل انصارالله باقی مانده است.

الدبیش گفت حملات و پیشروی‌های زمینی انصارالله ممکن است رساندن تدارکات به نیرو‌های نظامی دولت را به تأخیر بیندازد یا هزینه تأمین تجهیزات را در جبهه‌های خاصی افزایش دهد.

او بیان کرد: «با این حال، آنها نمی‌توانند جریان تدارکات را قطع کنند چرا که مسیر‌های هوایی، زمینی و دریایی همچنان باز هستند و اجازه می‌دهند تجهیزات به خطوط مقدم ارسال شود.».

اما وضعیت در شهر تعز محدودیت‌های این انعطاف‌پذیری لجستیکی را آشکار می‌سازد. نیرو‌های انصارالله جاده اصلی متصل‌کننده این شهر به عدن، مقر دولت به رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی، را مسدود کرده‌اند. مسیر‌های جایگزین از میان کوه‌های مجاور نیز مختل شده‌اند و تعز را عملاً در محاصره قرار داده‌اند.

پیامد‌ها از هم‌اکنون نمایان شده است. کمبود سوخت و جهش قیمت‌ها پس از پیشروی‌های اخیر انصارالله تعز را تحت تأثیر قرار داده و بهای بنزین در هفته گذشته سه برابر شده است.

از دست رفتن خطوط تدارکاتی حیاتی، توان دولت برای ارسال مهمات، نیرو‌های کمکی و سایر تجهیزات اساسی به نیروهایش را به چالش می‌کشد؛ آن هم در حالی که این نیرو‌ها با حملات سنگین و پیاپی انصارالله رو‌به‌رو هستند.

با این حال، الدبیش استدلال کرد در جنگ همیشه پیشروی و عقب‌نشینی رخ می‌دهد و باختن یک نبرد به معنای شکست کامل در کل جنگ نیست.

او گفت: «جنگ همچنان ادامه دارد و تا زمان شکست انصارالله متوقف نخواهد شد.»

«انعطاف لجستیکی»

نیرو‌های دولتی یمن در حال حاضر در چند جبهه از جمله سواحل جنوبی دریای سرخ، اطراف شهر تعز، و در مأرب و الجوف در شرق صنعا با انصارالله می‌جنگند.

فیصل المجیدی، معاون وزیر دادگستری یمن، به الجزیره گفت نیرو‌های دولتی برای حفظ امنیت خطوط تدارکاتی در سراسر کشور بر «انعطاف‌پذیری لجستیکی و تمرکززدایی» متکی هستند.

المجیدی اظهار کرد: «این رویکرد شامل تقسیم مسیر‌های تدارکاتی به بخش‌های نیمه‌مستقل است که توسط گلوگاه‌های نزدیک و مراکز تدارکاتی اصلی مانند شبوه، مأرب، مناطق عاری از انصارالله در تعز، سواحل دریای سرخ و استان‌های جنوبی پشتیبانی می‌شوند.»

المجیدی افزود: «علاوه بر این، نیرو‌های دولتی برای تسلط بر نقاط مرتفع مشرف به جاده‌های اصلی جنگیده‌اند تا از شریان‌های تدارکاتی مهم در برابر بمباران محافظت کنند.»

از جمله مناطقی که نیرو‌های طرفدار دولت بر آن متمرکز شده‌اند، بخش کوهستانی و استراتژیک الوازعیه در استان تعز است که به ساحل دریای سرخ اشراف دارد و می‌تواند سکویی برای شکستن محاصره شهر تعز از محور‌های غربی باشد. نبرد‌ها با انصارالله در الوازعیه همچنان ادامه دارد.

نقش عربستان

الدبیش گفت نقش نظامی عربستان منبعی محوری و ضروری در پشتیبانی از نیرو‌های دولتی یمن است.

الدبیش تأکید کرد: «حمایت عربستان عامل تعیین‌کننده‌ای در درگیری است. بدون عربستان، برای دولت یمن ایستادگی در برابر انصارالله که توانایی‌های نظامی پیشرفته‌ای نظیر موشک‌های بالستیک و کروز تأمین‌شده توسط ایران به همراه شمار زیادی رزمنده در اختیار دارد، چالش بزرگی خواهد بود.»

المجیدی پشتیبانی هوایی عربستان را «توازن‌بخش استراتژیک» و ستون اصلی عملیات سپیده‌دم یمن دانست.

او گفت: «نقش عربستان بر ایجاد چتر حمایتی مستقیم برای نیرو‌های زمینی و مهم‌تر از آن، خنثی‌سازی نیرو‌های کمکی [انصارالله]و همچنین هدف گرفتن سکو‌های پرتاب موشک و پهپاد تمرکز دارد تا آثار ویرانگر آنها را مهار کند.»

ائتلاف تحت رهبری عربستان پیش از این در نخستین سال‌های جنگ و همزمان با محاصره تعز، سلاح و مهمات را از طریق هوایی برای رزمندگان حامی دولت پرتاب می‌کرد؛ اما از زمان آغاز محاصره اخیر در این ماه، گزارشی از عملیات‌های مشابه منتشر نشده است.

عربستان همچنین در هدفی که شاید اهمیت بیشتری داشته باشد نقشی حیاتی دارد: متحد کردن جریان مخالف انصارالله که ساختار‌های فرماندهی متفرق و چنددسته‌ای دارد.

الدبیش خاطرنشان کرد هماهنگی ضعیف میان واحد‌های نظامی همچنان چالشی چشمگیر است.

او افزود: «مشکل هماهنگی از حضور چندین واحد نظامی ناشی می‌شود که تحت ساختار‌های فرماندهی گوناگون عمل می‌کنند. این پراکندگی به نفع نیرو‌هایی که با انصارالله می‌جنگند نیست.»

عقب‌نشینی دولت از سواحل دریای سرخ در سپتامبر تا حدی نتیجه هماهنگی معیوب میان نیرو‌های ضد انصارالله بود که به نظر می‌رسید قادر به پاسخ سریع به پیشروی انصارالله نبودند.

این امر با وجود مواضع دولت یمن از ابتدای سال رخ داد که مدعی شده بود پس از شکست نیرو‌های جدایی‌طلب شورای انتقالی جنوب – که از سوی امارات متحده عربی حمایت می‌شدند – نیرو‌های ضد انصارالله تحت یک ساختار فرماندهی واحد کار می‌کنند.

المجیدی تصریح کرد: «هماهنگی میان نیرو‌های میدانی مختلف... آزمون واقعی موفقیت عملیات سپیده‌دم یمن است.»

عدنان الجبرنی، پژوهشگر یمنی در مسائل نظامی، به الجزیره گفت سطح هماهنگی میان ارتش و نیرو‌های دولتی رو به بهبود است.

الجبرنی اظهار کرد: «این نیرو‌ها در حال ارزیابی هماهنگی خود هستند، زیرا آنها به تازگی پس از خروج امارات از یمن و شکل‌گیری کمیته عالی نظامی که تمام شاخه‌ها و یگان‌های متفرق را در خود گنجاند، ذیل یک ساختار یکپارچه قرار گرفته‌اند.»

در ژانویه، شورای رهبری ریاست‌جمهوری که مرجع مورد تأیید سازمان ملل به رهبری رشاد العلیمی است، کمیته عالی نظامی را با هدف نظارت بر تمام یگان‌های نظامی مخالف انصارالله و ادغام آنها ذیل ارتش رسمی یمن با یک فرماندهی واحد تشکیل داد.

با این وجود، راه‌اندازی این کمیته اختلافات دیرینه میان نیرو‌های مختلف را ریشه‌کن نکرده است. ساختار‌های فرماندهی و منابع مالی آنها در طول تاریخ متفاوت بوده و ناکامی‌ها در ساحل دریای سرخ دشواری‌های پابرجا در هماهنگی عملیات‌های رزمی را برجسته کرده است.

این انسجام برای تعز امری حیاتی است؛ جایی که دفع حملات انصارالله به بازپس‌گیری جاده‌ها برای بهره‌گیری به عنوان خطوط امدادرسانی بستگی خواهد داشت.

الجبرنی بر این باور بود که تنش‌ها میان نیرو‌های طرفدار دولت در حال فروکش کردن است و خطوط تدارکاتی نیرو‌های دولتی با وجود حملات انصارالله برقرار مانده است.

او تأکید کرد: «انصارالله با هدف قرار دادن تأسیسات غیرنظامی و خطوط مواصلاتی – با تمرکز خاص بر زیرساخت‌های حیاتی – درصدد وارد آوردن فشار بر عربستان و دولت یمن است، اما معتقدم این رویکرد به جای متوقف کردن عملیات‌ها، سرعت فعالیت‌های ضد انصارالله را تشدید خواهد کرد.»