طرح صلح پیشنهادی قطر با محوریت بازرسی اتمی و گشایش تنگه هرمز در ازای لغو محاصره دریایی

ایران ملزم نخواهد بود تعهدی مبنی بر خروج ذخایر از کشور بپذیرد، چرا که گزینه‌های دیگری از جمله کاهش غلظت اورانیوم از طریق رقیق‌سازی روی میز قرار دارد.

شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، با دونالد ترامپ درباره این پیشنهاد گفت‌و‌گو کرد؛ دفتر امیر روز جمعه بدون فاش کردن محتوای این تماس، این خبر را اعلام کرد. خبرگزاری رسمی قطر گزارش داد که امیر «بر اهمیت تداوم گفت‌و‌گو و در پیش گرفتن دیپلماسی به عنوان راهکاری برای حل اختلافات و جلوگیری از تشدید تنش در منطقه تأکید کرد».

ترامپ همچنان در حال بررسی این موضوع است که آیا حملات بیشتری به سایت‌های هسته‌ای ایران انجام دهد یا خیر، هرچند پس از آنکه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، اعلام کرد که خودِ جنگ (و نه فقط هزینه‌های آن برای مصرف‌کنندگان آمریکایی) عامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بوده است، اعتبار تهدید‌های ترامپ در داخل ایران کاهش یافته است.

طبق پیشنهاد قطر، ایالات متحده فوراً محاصره دریایی ایران در تنگه هرمز را لغو خواهد کرد و بخشی از ۸ میلیارد دلار دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد می‌کند. در مقابل، ایران با بازدید بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده خود، بر اساس توافق قبلی که در سپتامبر ۲۰۲۵ در قاهره حاصل و بعداً رها شد، موافقت خواهد کرد.

ایران در روز دوم، تنگه هرمز را از طریق مسیری که قبلاً با عمان مذاکره کرده و قرار است به صورت مشترک با سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) ثبت کنند، بازگشایی خواهد کرد.

ایران برای بازگشایی تنگه هرمز پیش‌شرط‌های متعدد دیگری از جمله پایان دادن به جنگ در لبنان، خروج نیرو‌های آمریکایی از خط ساحلی ایران، تعهد به لغو برخی تحریم‌های اقتصادی و توافق برای پرداخت غرامت جنگی دارد. اولویت‌بندی این تعهدات در کانون مذاکرات میانجی‌گرانه قرار داشته است.

در تفاهم‌نامه مذکور، قرار بود یک صندوق بازسازی و توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری برای کمک به بهبود اقتصادی ایران ایجاد شود، اما هرگز مشخص نشد که این پیشنهاد دقیقاً چگونه تأمین مالی خواهد شد.

ایران که پس از شکست انتخاباتی ترامپ در وضعیت پیروزمندانه قرار دارد، نسبت به اجازه دادن به بازرسان هسته‌ای سازمان ملل برای بازگشایی کشور محتاط بوده و اعلام کرد که اعتماد خود را به رافائل گروسی، رئیس بازرسی، از دست داده است. تهران اعلام کرد که گروسی با انتقاد نکردن از ایالات متحده به دلیل بمباران سایت‌های هسته‌ای ایران، به وظیفه خود برای حمایت از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خیانت کرده است. ایران نگران است که اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط بازرسان به عنوان داده‌های هدف‌گیری به آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها داده شود.

در مذاکرات موازی برای بازگشایی تنگه هرمز، بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، دوباره با ایران درباره آینده مدیریت تنگه، از جمله مسیر توافق‌شده، میزان موقتی بودن توافق و نیاز به ثبت این پیشنهاد در سازمان بین‌المللی دریانوردی، چه به عنوان یک توافق دوجانبه یا یک پیشنهاد منطقه‌ای مشترک، گفت‌و‌گو کرد.

عمان یک پیشنهاد بلندمدت برای مدیریت تنگه منطبق با قانون دریا‌ها دارد که بر اساس آن شرکت‌های کشتیرانی فقط برای خدمات هزینه پرداخت می‌کنند و عوارض دریافت نخواهد شد.

امیر حیات‌مقدم، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، روز سه‌شنبه به خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) اعلام کرد که کشتی‌های چهار کشور چین، هند، قطر و عراق اجازه عبور از این آبراه استراتژیک را دارند. او افزود این معافیت‌ها در راستای منافع متقابل است و ایران از کشتی‌های هندی و چینی هزینه‌های ترانزیت دریافت می‌کند، در حالی که اجازه عبور رایگان به کشتی‌های قطری داده می‌شود. دارو از هند دریافت می‌شود و چین نیز حمایت سیاسی فراهم می‌کند.

گزارش شده است که از ۱۰.۲۳ میلیون بشکه نفت خامی که در ماه اکتبر از خلیج فارس از طریق این تنگه عبور کرد، حدود ۴۲ درصد به چین و ۱۳ درصد به هند ارسال شده است؛ این آمار را مویو ژو، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت تحلیلی کپلر اعلام کرد.

نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش «متخلف» که قصد داشتند از مسیری غیرمجاز در بخش شرقی تنگه هرمز عبور کنند، با مین‌ها برخورد کرده و دچار حریق شدند. نیروی دریایی سپاه اعلام کرد که این دو نفتکش سیستم‌های ناوبری و شناسایی خود را خاموش کرده بودند و این تلاش برای عبور با حمایت نیرو‌های نظامی ایالات متحده صورت گرفته است.