حضور کشتی‌های مرتبط با ایران بر فراز کابل‌های زیردریایی در پی هشدار‌های زیرساختی

کشتی‌های مرتبط با ایران پس از هشدار‌های تهران مبنی بر هدف قرار دادن کابل‌ها و مراکز داده در صورت آغاز کارزار بمباران تازه توسط ایالات متحده و اسرائیل، بر فراز کابل‌های مخابراتی زیردریایی در خاورمیانه حضور یافته‌اند. دست‌کم چهار شناور ردیابی‌شده توسط شرکت تجزیه و تحلیل دریایی ویند‌وارد، مسیر‌های غیرعادی در پیش گرفته و روز‌ها پس از هشدار ایران درباره اختلال در زیرساخت‌های دیجیتال در صورت تشدید تنش توسط واشنگتن، بر فراز کابل‌های عبوری از دریای عمان توقف کرده‌اند.

بر اساس داده‌های ویند‌وارد، سه فروند از این شناور‌ها نفتکش‌های تحت تحریم ایالات متحده بودند و شناور چهارم یک شناور کوچک صیادی ایرانی بود که بین ۲۱ تا ۲۶ اکتبر بر فراز کابل‌های «اروپا-هند گیت‌وی» و «ترنس‌ورلد» پرسه می‌زد. هرگونه آسیب به کابل‌های زیردریایی منطقه تأثیر چشمگیری بر اقتصاد‌های همسایه در خلیج فارس خواهد داشت. طبق داده‌های تل‌جئوگرافی، شش کابل از این تنگه عبور می‌کنند و سه خط دیگر از جمله «فیبر در خلیج»، «سی‌می‌وی ۶» و «۲آفریقا» در دست احداث هستند که خط ۲آفریقا نزدیک‌ترین به بهره‌برداری است. کشور‌های عراق، کویت، بحرین و قطر برای اتصال اینترنتی خود کاملاً به کابل‌های عبوری از زیر این تنگه وابسته‌اند.

این نفتکش‌ها با ترکیبی از داده‌های ردیابی کشتی‌ها و تصاویر ماهواره‌ای مشاهده شدند که سرعت خود را در بالای کابل‌هایی، چون ۲آفریقا—که اتصال چندین کشور حوزه خلیج فارس را از مسیر دریای سرخ و سواحل شرق آفریقا برقرار می‌کند—و فالکون—که کشور‌های حاشیه خلیج فارس را به هند و آفریقا پیوند می‌دهد—کاهش داده‌اند. دو فروند از این نفتکش‌ها خالی بودند و همگی در مقاطعی از ماه گذشته سامانه‌های رهگیری خود را خاموش کرده بودند. شرکت ویند‌وارد به فایننشال تایمز اعلام کرد بر خلاف سایر شناور‌ها که در منطقه منتظر محموله‌های نفتی خروجی از خلیج فارس هستند، این کشتی‌ها تا رسیدن به دالان کابل مشخصی مسیر عادی داشتند و تنها در آن نقطه سرعت را کم کردند، دور زدند، بازگشتند، متوقف شدند یا ارتباط خود را قطع کردند. به گفته این شرکت، تمام شناور‌ها از الگویی پیروی کردند که با مشخصات نقشه‌برداری از مسیر کابل‌ها یا قرار دادن بار‌ها و مین‌ها روی آنها در حالت خاموشی سیگنال همخوانی دارد.

طی ماه گذشته، تهران در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و دیگر مقامات ارشد این کشور در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای مبنی بر انجام حملات بیشتر، هشدار‌های صریحی درباره کابل‌ها و مراکز داده مطرح کرده است. حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در ۱۹ اکتبر اعلام کرد: «هفت کابل اصلی اینترنت زیردریایی از تنگه هرمز عبور می‌کند که حامل کلیه داده‌های تجاری و اینترنتی است. ما تنها می‌خواهیم آمریکا متوجه شود اهداف و سلاح‌های جدیدی رونمایی خواهد شد و در نهایت بقایای قدرت آمریکا را از منطقه جارو خواهیم کرد.» این موضع بازتاب‌دهنده سخنان محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در هفته قبل بود که هشدار داده بود مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی نابود خواهند شد. همچنین یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه، اواخر اکتبر تصریح کرد که دارایی‌هایی از جمله کابل‌های اینترنت در تلافی حملات به زیرساخت‌های خود ایران آسیب خواهند دید.

ایالات متحده به انتقال تجهیزات نظامی به منطقه ادامه داده و ناو هواپیمابر تئودور روزولت در تصاویر ماهواره‌ای اوایل چهارشنبه در دریای چین جنوبی به سمت سنگاپور در حال حرکت دیده شد که می‌تواند به دو ناو حاضر در منطقه ملحق شود. ماشا کوتکین، مقام سابق وزارت امور خارجه آمریکا و عضو اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، اظهار کرد که هوش مصنوعی، رایانش ابری، مراکز داده و سایر فعالیت‌های دیجیتال در خلیج فارس به کابل‌های فیبر نوری زیردریایی متکی هستند. کوتکین افزود هر آسیبی به کاهش سرعت اینترنت، تاخیر در تراکنش‌های مالی و اختلال در شبکه‌های ارتباطی، تجارت الکترونیک و رایانش ابری منجر می‌شود. اتصال شبکه بخش مهمی از تلاش کشور‌های حوزه خلیج فارس برای تنوع‌بخشی اقتصادی و دور شدن از هیدروکربن‌ها است و تهدید‌ها ساخت چندین پروژه کابلی را متوقف کرده است.

نفتکش سِلِستیال سی، یکی از شناور‌های تحت تحریم، در ۱۴ اکتبر به مدت بیش از چهار ساعت دور کابل ۲آفریقا چرخید و سپس در ۱۵ اکتبر سامانه پیام‌رسان خود را میان ۲آفریقا و بی‌او‌بی‌جی خاموش کرد. چهار روز بعد، این شناور بالای کابل دور زد و سپس در نزدیکی شناص لنگر انداخت. مالک آن، گلوری اینترنشنال، به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد. شناور دیگری نیز در اواسط اکتبر با سرعت کمتر از یک گره دریایی به مدت ۱۰ روز در آب‌های ایران در نزدیکی کابل‌های اروپا-هند گیت‌وی، ترنس‌ورلد و سی‌می‌وی ۴ مستقر بود و بار‌ها سامانه ردیابی خود را خاموش کرد؛ از جمله قطعی بیش از ۳۳ ساعت در ۱۷ اکتبر که در داده‌های ردیابی و تصاویر ماهواره‌ای ویند‌وارد ثبت شده است.