۲۰۰ هزار صندلی خالی در انتظار دانشجویان افغانی؛ ۹۲۹ هزار بازمانده از تحصیل در ایران

جذب دست‌ کم ۲۰۰ هزار دانشجوی افغانی در ۵ سال آینده

در سال گذشته ظرفیت خالی در دانشگاه‌ها به ۴۵۰ هزار صندلی رسید و این نشان می‌دهد بسیاری از جوانان ایرانی راه آینده را از دانشگاه دنبال نمی‌کنند. همچنین آمار داوطلبان کنکور سال جاری نشان می‌دهد از مجموع یک میلیون و ۱۵۲ هزار و ۵۱۸ داوطلب که در نوبت اول آزمون سراسری ۱۴۰۳ ثبت‌نام کرده‌اند تنها ۳۷ درصد مرد هستند. یکی از اصلی‌ترین دلایل عدم استقبال پسران از دانشگاه‌ها مسئله اقتصاد و نگرانی از آینده است. به عبارتی دیگر بسیاری از جوانان ایرانی به دلیل مشکلات اقتصادی نمی‌توانند به دانشگاه بروند، اما برای دانشجویان افغانی تخفیف‌های چند درصدی در نظر گرفته می‌شود تا صندلی‌های دانشگاه‌های ایرانی در اختیار آن‌ها قرار بگیرد. در این شرایط این نگرانی شکل می‌گیرد که در آینده تعداد دانشجویان افغانی برخی از دانشگاه‌ها بیشتر از دانشجویان ایرانی باشد. برخی از جامعه‌شناسان نسبت به نسل آینده ایرانی و وضعیت تحصیلی آن‌ها بار‌ها اظهار نگرانی کرده‌اند، اما دغدغه تحصیلی جوانان افغانی در بین مسئولان برخی از دانشگاه‌ها پررنگ‌تر است. در حالی که ۹۰ درصد دانشجویان بین المللی در ایران از افغانستان و عراق هستند، حداقل ۲۰۰ دانشگاه در کشور مجوز جذب دانشجوی بین‌الملل را دارند. از برنامه‌های سازمان امور دانشجویان، جذب ۳۲۰ هزار دانشجوی بین الملل در پنج سال آینده است. ۲۸۸ هزار نفر از این دانشجویان از دو کشور عراق و افغانستان وارد کشور می‌شوند که حداقل ۲۰۰ هزار نفر از آن‌ها اهل افغانستان‌اند.

کودکان ایرانی از تحصیل باز می‌مانند

دانش آموزان اتباع نیز در کشور شرایطی مشابه دارند. هر سال ۳۳۵ میلیون دلار معادل حدودا ۱۰هزار میلیارد تومان برای دانش آموزان اتباع در مدارس دولتی هزینه می‌شود؛ بنابراین با توجه به سرانه ۱۵ میلیونی هر دانش آموز اتباع احتمالا حدود ۵۵۶ هزار دانش آموز افغانستانی در مدارس تحصیل می‌کنند. باید توجه داشت که بررسی داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد، سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ در مقاطع تحصیلی مختلف ۹۲۹ هزار و ۷۹۸ نفر از تحصیل بازماندند. تحلیل‌های این حوزه، نشان می‌دهد که فقر عامل اصلی بازماندگی از تحصیل و ترک تحصیل کودکان در ایران است.

فراهم شدن شرایط ادامه تحصیل دانش آموزان و دانشجویان اتباع در ایران امری پسندیده است اگر شرایط تحصیل ایرانیان در کشور خودشان فراهم باشد و فقر موجب ترک تحصیل دانش آموزان و دانشجویان ایرانی نشود. بسیاری از یارانه‌ها و تسهیلاتی که برای تحصیل اتباع افغانی در دانشگاه و مدرسه هزینه می‌شود، اگر به دانش‌آموزان و دانشجویان ایرانی اختصاص یابد، وضعیت تحصیلی آن‌ها چه تغییری خواهد کرد؟