همه چیز درباره ماجرای یک میلیون تن برنج گمشده سال ۱۴۰۱

یک میلیون تن برنج وارداتی، به‌طور کامل از حافظه رسمی کشور پاک شده است. نایب‌رئیس شورای مرکزی مجمع ملی کشاورزی پنجم مرداد پرده از واقعیتی تلخ برداشت: یک میلیون تن برنج وارداتی در سال ۱۴۰۱ گم شده و کسی هم پاسخگو نیست.

حالا بررسی‌های «فراز» نشان می‌دهد این ادعا چندان بی‌پایه نیست. در واقع، اگر رد اعداد را بگیریم، با پرونده‌ای بزرگ و مبهم مواجه می‌شویم.

۲ برابر نیاز کشور برنج وارد شده؛ نصف آن گم شد!

بر اساس داده‌های رسمی، نیاز کشور به برنج در سال ۱۴۰۱ حدود ۳.۳ میلیون تن بوده که شامل مصرف روزمره و ذخایر استراتژیک می‌شود. از این میزان، حدود ۲.۵ میلیون تن توسط کشاورزان داخلی تولید شده و نیاز وارداتی کشور کمتر از ۱ میلیون تن بوده است. اما در عمل، حدود ۱.۸۷۵ میلیون تن برنج وارد کشور شده؛ رقمی تقریباً دو برابر نیاز واردات.

ساده‌تر بگوییم: حدود یک میلیون تن برنج اضافی وارد شده که باید یا در سال ۱۴۰۲ مصرف می‌شد یا در انبار‌های دولتی موجود می‌بود. اما در کمال تعجب، در سال ۱۴۰۲ نیز دوباره یک میلیون تن دیگر وارد شد. این الگو در سال ۱۴۰۳ هم تکرار شده است.

پس این ۱ میلیون تن اضافه که از سال ۱۴۰۱ وارد کشور شده، کجاست؟ چه بر سر آن آمده؟ آیا فاسد شده، قاچاق شده یا اساساً وجود خارجی نداشته؟

ارزش ۱ میلیون تن برنج گم شده چقدر است؟

اگر برنج وارداتی را با قیمت پایین جهانی، یعنی هر تن حدود هزار دلار در نظر بگیریم، ارزش این محموله گمشده چیزی نزدیک به ۱ میلیارد دلار می‌شود که با ارز نیمایی  ۲۸ هزار تومان تامین مالی شده است. حال این عدد نه‌فقط نشانی از آن نیست، بلکه حتی سندی از محل نگهداری یا توزیعش هم در دست نیست.

مسئول برنج‌های گم شده کیست؟

طبق قانون واردات کالا‌های اساسی از جمله برنج با مجوز وزارت جهاد کشاورزی انجام می‌شود. وزارت کشاورزی در سال ۱۴۰۱ بر عهده جواد ساداتی نژاد بوده که پرونده‌های فساد چای دبش و واردات نهاده‌های دامی نیز در دوره ایشان رخ داده است. از طرفی برخی واردات کالای اساسی بر عهده شرکت بازرگانی دولتی ایران (GTC) انجام می‌شود و نیاز است این شرکت نیز در این پرونده پاسخگو باشد که آیا واردات برنج در سال ۱۴۰۱ را وزارت کشاورزی برعهده این شرکت قرار داده بود یا خیر؟

متهم اصلی گم شدن برنج؛ جواد ساداتی نژاد

این تنها حفره مالی دوره وزارت جواد ساداتی‌نژاد نیست. در کارنامه ۲.۵ ساله او، فساد ۳.۶ میلیارد دلاری چای دبش و همچنین فساد ۷۳۵ میلیون دلاری واردات نهاده‌های دامی نیز به ثبت رسیده است؛ پرونده‌هایی که طبق اعلام رئیس قوه قضاییه باعث استعفای ساداتی نژاد از وزارت جهاد کشاورزی شده و حکم ۳ سال حبس برای ساداتی نژاد درپی داشته.

اکنون باید پرسید: چه نهادی قرار است درباره سرنوشت یک میلیارد دلار برنج پاسخگو باشد؟ چرا وزارت جهاد کشاورزی که مسئول واردات، ذخیره‌سازی و توزیع برنج بوده، سکوت کرده؟

میراث تلخ دولت گذشته؛ مردم همچنان هزینه می‌دهند

با گذشت یک سال از فعالیت دولت سیزدهم، هنوز هم مردم درگیر تبعات سوءمدیریت و ناکارآمدی وزرای دولت سیزدهم هستند. از گرانی سفره‌ها گرفته تا نابسامانی در واردات کالا‌های اساسی، همه نشانه‌هایی از سوءمدیریت و نبود نظارت در دولت پیشین است که عواقب آن فقط سفره‌های مردم را کوچک کرده است.

ریشه اصلی فساد گم شدن برنج

ریشه این فساد و فساد‌های مشابه مانند چای دبش یا واردات نهاده‌های دامی که همگی در دولت سیزدهم و تحت وزارت جواد ساداتی نژاد رخ داده، یک چیز است؛ ارز چند نرخی. موضوعی که بار‌ها اقتصاددان‌های کشور آن را عنوان کردند و تذکر‌های لازم را داده‌اند، اما همچنان بانک مرکزی و دولت با تاکید بر چندنرخی بودن ارز، بستر تداوم چنین فساد‌های مشابهی را ایجاد می‌کنند.